Thế giới xử quấy rối tình dục như thế nào?
(PLO) - Mỹ là một trong những nước đầu tiên ban hành luật về quấy rối tình dục. Theo đạo luật Quyền công dân Liên bang năm 1964 của Mỹ, quấy rối tình dục là một trong các hình thức phân biệt giới tính.
Ủy ban Cơ hội việc làm công bằng liên bang định nghĩa: Quấy rối tình dục là thực hiện các hình vi như dùng lời ve vãn tình dục, yêu cầu quan hệ tình dục trái ý muốn của người khác, dùng cử chỉ, lời nói gợi ý về tình dục mà thái độ phục tùng hay phản đối của cá nhân được gợi ý có liên quan đến quyền lợi, công việc, môi trường lao động của cá nhân đó.
Như thế nào là quấy rối tình dục?
Tòa án Mỹ đã liệt kê cụ thể các hành vi quấy rối tình dục: lời nói ám chỉ đến tình dục lặp đi lặp lại nhiều lần, lời nói đùa khiêu dâm, lời bình luận hay cách ăn nói dâm dục; thư từ, và hình vẽ mang tính chất gọi dục; lời đề nghị quan hệ tình dục hoặc lời hăm dọa liên tục gây phiền hà người khác; trưng bày tranh ảnh, lịch khiêu dâm hay tài liệu tình dục ở nơi làm việc; các hành vi gây phiền hà hay ép buộc mang tính chất gợi dục như sờ mó, vỗ nhẹ, đụng chạm, véo, hôn hít, vuốt ve; gây sức ép công khai hay có ẩn ý đòi quan hệ tình dục, ép buộc quan hệ tình dục.

Có hai dạng quấy rối tình dục: Quấy rối tình dục có điều kiện trao đổi, tức là người sử dụng hoặc quản lý lao động căn cứ phản ứng của người lao động đối với hành vi quấy rối tình dục để nâng đỡ hoặc trù úm trong công việc.

Thế giới xử quấy rối tình dục như thế nào? - ảnh 1

Có nhiều kiểu của QRTD (Ảnh minh họa)

Quấy rối tình dục trong môi trường làm việc không thân thiện, môi trường làm việc được xem như không thân thiện khi hành vi quấy rối tình dục trở nên phổ biến, lặp đi lặp lại và nghiêm trọng làm ảnh hưởng đến công việc của người bị quấy rối.

Trong những trường hợp nêu trên, nạn nhân có thể kiện ra tòa và phải chứng minh bị tổn thương. Nhưng không cần chứng minh cụ thể hành vi quấy rối tình dục vì trong thực tế, người quấy rối tình dục thường nói bóng gió, ít khi nói thẳng hoặc ngụy biện, lấp liếm hành vi quấy rối tình dục.

Thiên vị trong công việc cũng là một hình thức quấy rối tình dục, khi chủ lao động chỉ tạo đặc quyền đặc lợi cho nhân viên nào chấp nhận các vi quấy rối tình dục. Trong trường hợp này, nạn nhân không nhất thiết phải là người trực tiếp bị quấy rối tình dục mà chỉ có thể là người bị thiệt thòi trong công việc vì thái độ thiên vị này.

Trong công việc hằng ngày, các nhân viên có thể đùa bỡn, nói chuyện tếu với nhau và hành vi này được xem là hành vi giao tiếp xã hội. Tuy nhiên, khi chuyện đùa ám chỉ đến tình dục khiến người nghe cảm thấy bị xúc phạm, bị phiền hà, người khởi xướng chuyện đùa có thể bị buộc tội quấy rối tình dục. Hoặc khi một người nào đó tán tỉnh hoặc nói chuyện tếu và xem đó là trò đùa vô hại nhưng người khác lại nghĩ bị xỉ nhục, bị mất phẩm giá thì đó cũng là hành vi quấy rối tình dục.

Thế giới xử quấy rối tình dục như thế nào? - ảnh 2
Cho xem tranh ảnh “gợi tình” cũng là một hành vi QRTD (Ảnh minh họa)

Thật ra hành vi tán tỉnh, chọc ghẹo và hành vi quấy rối tình dục khác nhau ở thái độ người tiếp nhận hành vi này. Một câu chuyện đùa về tình dục không phải là hành vi quấy rối tình dục. Nhưng nếu cứ lặp đi lặp lại nhiều lần và gây khó chịu cho người khác khiến môi trường làm việc trở nên không thân thiện thì đó lại là hành vi quấy rối tình dục.

Theo Stop Street Harassment (SSH), một tổ chức phi lợi nhuận của Mỹ, quấy rối trên đường phố cũng là một dạng của QRTD. Quấy rối trên đường phố gồm các hành vi như huýt sáo, bêu rếu cộng đồng LGBT (cộng đồng người đồng tính) liếc mắt, liên tục xin tên, số điện thoại hay điểm đến của một ai đó trên đường nếu họ không đồng ý.

Có những lời lẽ, yêu cầu “gợi tình”, thủ dâm nơi công cộng, sờ sẫm, tấn công tình dục và hiếp dâm. Ngoài ra, QRTD còn bao gồm gửi email, tin nhắn hay liên tục gửi tin nhắn điện thoại tới những người không mong muốn.

Thường xuyên có những lời nói gợi liên tưởng tới tình dục đối với những người không quan tâm và yêu cầu chấm dứt các hành vi đó cũng được xem là QRTD. Gửi những đồ vật hay tin nhắn khiêu dâm cho người nào đó cũng bị xem là QRTD.

Phạt 300.000 USD

Đạo luật quyền công dân liên bang của Mỹ cho phép nạn nhân bị quấy rối tình dục yêu cầu đòi bồi thường thiệt hại về các khoản tiền lương, tiền phúc lợi bị mất, chi phí thuê luật sư, chi phí trả cho giám định viên, chi phí điều trị y tế.

Tiền bồi thường thiệt hại hạn chế ở mức tối đa 300.000 USD. Nạn nhân cũng có thể kiện đòi bồi thường thiệt hại theo các quy định dân sự, liên quan đến bồi thường danh dự, bồi thường thiệt hại tinh thần.

Thế giới xử quấy rối tình dục như thế nào? - ảnh 3

Những chuyện được gọi là QRTD như thế này không phải là hiếm (Ảnh minh họa)

Chủ doanh nghiệp, cơ quan cũng có thể bị quy trách nhiệm nếu để xảy ra tình trạng quấy rối tình dục trong các trường hợp sau: hành vi quấy rối tình dục liên quan đến công việc, hành vi quấy rối tình dục không thuộc phạm vi công việc nhưng người chủ không có biện pháp khắc phục, chủ lao động tiếp tục sử dụng một nhân viên trong khi đã biết người này có tật xấu quấy rối tình dục người khác.

Ngoài ra, nạn nhân còn có thể đòi bồi thường về các tội như sau: tội hành hung hay bạo hành nếu người quấy rối tình dục gây thương tích cho nạn nhân trong khi đụng chạm, vuốt ve…; tội phỉ báng nếu người quấy rối tình dục dùng lời lẽ phỉ báng làm mất danh dự nạn nhân; tội xâm phạm đời tư nếu người quấy rối tình dục xâm phạm đời tư cá nhân; tội làm tổn hại đến công việc người khác nếu người quấy rối tình dục cố ý sử dụng các hành vi quấy rối để gây thiệt hại đến công việc của nạn nhân.
Hình phạt tù về tội quấy rối tình dục ở một số nước
TạiMalaysia:Bất kỳ ai xúc phạm phẩm giá phụ nữ bằng lời lẽ cử chỉ hay phô bày đồ vật với ý định để người phụ nữ đó nghe và thấy lời nói, cử chỉ hay đồ vật này sẽ bị phạt tù mức cao nhất là 5 năm hoặc bị phạt tiền hoặc cả hai.
Ấn Độ: Cũng có quy định tương tự nhưng mức phạt tù cao nhất là một năm.
Pháp:Người nào lạm dụng quyền lực đe dọa, ép buộc người khác quan hệ tình dục sẽ bị buộc tội quấy rối tình dục, và bị phạt tù không quá 1 năm và phạt tiền.
Iceland:Người nào dùng quyền lực trong công việc để ép cấp dưới quan hệ tình dục sẽ bị phạt tù cao nhất đến 3 năm. Các hình thức quấy rối tình dục khác có án phạt tù mức cao nhất 2 năm.
Philippines:Người có hành vi quấy rối tình dục sẽ bị phạt tù từ 1 đến 6 tháng; hoặc bị phạt 200-400 USD, hay cả hai.

Luật QRTD dường như chẳng có “vùng cấm” cho bất cứ ai. Từ khi có luật, các vụ kiện “được cớ” nở rộ với muôn kiểu QRTD.

Ngọc Như