Và khi can thiệp không đúng mức, vô tình người kiểm duyệt đã đẩy người dân đến việc vi phạm bản quyền bằng cách sử dụng đĩa lậu, tải phim từ các trang mạng…

Ngày 17-2, bộ phim chiếu rạp Chiến binh bất tử (Immortals) ra mắt khán giả. Phim này đã ra rạp ở thị trường Bắc Mỹ vào giữa tháng 11-2011. Trước ngày bộ phim ra mắt tại Việt Nam, nhiều khán giả đã mua đĩa lậu hoặc tải phim từ các trang chia sẻ phim trên mạng về xem.

Chưa đánh đã chết!

Với bản phim 3D, sự kiện Immortals ra rạp vẫn thu hút rất nhiều khán giả bởi phim tải từ mạng hoặc xem qua đĩa chỉ là bản 2D. Thế nhưng hầu như khán giả nào đã từng xem bản đầy đủ của bộ phim này đều thất vọng với bản chiếu rạp vì phim đã bị cắt quá mức. Từ những cảnh chiến đấu trong trận đến các cảnh thể hiện sự hùng tráng trong hành trình giải cứu nhân loại của chàng Theseus đều bị cắt ngang xương. Có cảnh chuẩn bị vào trận đấu, khi hai bên chỉ mới xông vào nhau đã bị cắt đột ngột; khán giả chưng hửng vì tiếp ngay sau đó là cảnh… chết chóc. Xem ở rạp xong, nhiều khán giả tỏ ra khá ức chế. Nhiều diễn đàn phim ảnh đều bày tỏ bức xúc trước việc hội đồng duyệt phim đã cắt quá tay nhiều cảnh trong bộ phim Immortals.

Trên diễn đàn phimchieurap, thành viên Thieu Nguyen đã nhận xét về bộ phim rằng: “… Phim có sự đầu tư về kỹ xảo chiến đấu với nhau và những cuộc đấu tay đôi rất thực, mạnh mẽ; tuy nhiên, giá như những cảnh chiến trận không bị cắt đi nhiều thì người xem sẽ đỡ bị hụt hẫng hơn”. Thành viên January15 trên diễn đàn vozforums lại bức bối bởi đã xem trước Immortals bằng đĩa, chỉ muốn ra rạp để xem bản 3D nhưng “Immortals ra rạp Việt Nam bị cắt quá thô thiển gây ức chế kinh khủng. Xem xong thất vọng luôn!” - thành viên January15 chia sẻ.

Trong năm 2011, bộ phim Thập Nguyệt Vi Thành (Body Guards and Assassins) - từng đoạt nhiều giải ở các liên hoan phim tại Trung Quốc và quốc tế - được phát hành tại Việt Nam. Tuy nhiên, rất nhiều khán giả xem được chừng nửa phim đã phải bỏ về vì phim bị cắt đến độ… không hiểu chuyện gì đang xảy ra trên màn ảnh.

Dù được đề cử năm giải Oscar nhưng bộ phim The Girl with The Dragon Tattoo(Cô gái có hình xăm rồng) không có cơ hội đến với khán giả Việt Namở các rạp chiếu. Ảnh: Goodisthenewbad

Thành viên Bruce_zhang trên diễn đàn vozforums đã chia sẻ: “Trước háo hức đi xem Thập Nguyệt Vi Thành của Chung Tử Đơn, các rạp kín quá tớ đành vào rạp Ngọc Khánh (Kim Mã). Thế nhưng phim bị cắt cho nham nhở xem không hiểu gì cả. Ngay đúng đoạn Chung Tử Đơn đánh Cung Lee, mình đi xem ủng hộ anh Đơn thì nó cắt nhoắng và tự dưng thấy anh Đơn máu me đầy mồm. Không hiểu luôn!”. Sau ý kiến này, một thành viên khác đã “khuyến cáo”: “Xem phim ở rạp Việt Nam chủ yếu là vừa xem vừa mò mẫm theo phim, chứ tải trên mạng về thì đầy đủ. Mấy bác cắt xén tùm lum, chán phèo”.

Ngoài những cảnh bạo lực, không ít bộ phim ngoại vào đến Việt Nam còn bị cắt gọt nham nhở bởi những cảnh nóng. Vài năm trước, xem Họa bì, rất nhiều khán giả thất vọng bởi nhiều cảnh quan trọng của bộ phim chuyển thể từ tiểu thuyết Liêu trai chí dị của Bồ Tùng Linh bị cắt do liên quan đến cảnh nóng. Thật ra bản đưa ra hội đồng duyệt phim để kiểm duyệt chính là bản nhập từ Trung Quốc đã được cắt gần hết những cảnh nóng. Vậy nhưng đến cửa kiểm duyệt Việt Nam, bộ phim tiếp tục bị cắt. Hay bộ phim Tình dục là chuyện nhỏ (Sex and The City) có độ dài 148 phút nhưng đến khi ra rạp chỉ còn lại 120 phút do những cảnh được cho là nhạy cảm (nhưng không thừa trong phim) đã bị hội đồng duyệt phim cắt sạch.

Đành… tự kiểm duyệt trước

Với phim trong nước, việc chỉnh sửa, cắt gọt dù tốn kém nhưng dễ thực hiện hơn nhiều so với phim nhập. Bởi chỉ riêng về mặt kỹ thuật, phim nhập về thường được cắt trên bản positive (dương bản, bản phim cuối cùng trước khi phát hành) nên người xem sẽ rất dễ nhận biết cảnh đó bị cắt. Việc cắt phim trên bản negative (âm bản) hầu như là điều không tưởng bởi nếu vậy, nhà phát hành phải hòa âm lại, làm lại một phần giai đoạn hậu kỳ nên không hãng phim nước ngoài nào đồng ý. Chính vì thế, không ít phim ngoại khi vào Việt Nam đụng đến cửa kiểm duyệt đã phải dội ra vì không cắt thì không được chiếu mà cắt thì đối tác cung cấp phim không đồng ý.

Một nhà nhập phim chia sẻ rằng dù phim của mình bị cắt ngang xương nhưng nhà nhập phim vẫn phải phát hành bởi đã lỡ mua bản quyền, nếu không phát hành thì ôm nguyên phần lỗ. Ngoài những bộ phim của nhà phát hành này mua rồi bị cắt nhưng vẫn phải phát hành bản bị cắt với mong ước lấy lại vốn, còn không ít phim nhà phát hành này mua từ trước nhưng đã không qua được cửa kiểm duyệt nên bị cấm phát hành. Đó là trường hợp các phim Lời nguyền ác quỷ (Drag Me to Hell), Vòng đấu tử thần (The Tournament)…

Việc kiểm duyệt phim gắt gao và đôi khi cảm tính đã khiến không ít nhà nhập phim chọn phương án an toàn là… tự kiểm duyệt trước khi nộp bản phim cho hội đồng duyệt phim duyệt. Như trường hợp bộ phim Cô gái có hình xăm rồng (The Girl with the Dragon Tattoo) đang lọt vào danh sách đề cử Oscar ở năm hạng mục. Phim đã có kế hoạch ra rạp vào ngày 2-3 nhưng chính nhà phát hành phía Việt Nam đã tự kiểm duyệt và đề nghị hãng Sony cắt bớt một số cảnh. Sau đó, hãng Sony không đồng ý và quyết định không phát hành bộ phim này tại Việt Nam.

Hay bộ phim Ma tốc độ: Linh hồn báo thù (Ghost Rider: Spirit of Vengeance) dự kiến ra mắt khán giả vào ngày 24-2. Bản phim này đã được gửi đến hội đồng duyệt phim và đến giữa tháng 2 vẫn không có thông tin gì về việc phim phải cắt xén hay bị cấm chiếu. Thế nhưng cho đến thời điểm này, lịch phát hành chính thức của phim vẫn bặt vô âm tín.

Dẫu biết Hội đồng Duyệt phim Quốc gia kiểm duyệt phim để phù hợp với văn hóa bản địa, với thuần phong mỹ tục… nhưng việc kiểm duyệt nên dừng lại ở một giới hạn nhất định để không ảnh hưởng đến chất lượng bộ phim. Cho nên nếu muốn xem một bộ phim toàn vẹn, nhiều khán giả đành chọn giải pháp mua đĩa lậu hoặc tải trên mạng. Chưa kể không ít phim khi ra rạp bị cắt nhưng đến khi lên truyền hình ở các kênh như Star Movies, HBO, Cinemax… khán giả lại được xem bản đầy đủ. Như Thời đại phù thủy (Season of the Witch) từng bị cắt khi ra rạp nhưng ngày 13-2-2012 được chiếu nguyên bản trên Star Movies.

Khán giả không tự chọn được phim?

Điện ảnh Việt vốn đã không phát triển bằng các quốc gia trong khu vực ở nhiều khâu. Doanh thu ngành điện ảnh trong năm chủ yếu từ các rạp phim với phim nhập. Thế nhưng chính sự gắt gao trong khâu kiểm duyệt phim ra rạp cũng làm giảm đi doanh thu của điện ảnh Việt.

Ở một khía cạnh khác, việc duyệt phim của ta đã vô tình khiến khán giả trở nên bị động, tước đi nơi khán giả “quyền” được lựa chọn phim đúng với lứa tuổi, sở thích, trình độ nhận thức...

QUỲNH TRANG