Mỗi tháng “chợ” trên biển Đông họp khoảng 10 “phiên”, tương ứng với số lần ra khơi của đội tàu hậu cần nghề cá Thuận Phước, TP Đà Nẵng. Chợ họp không cố định mà di động từ vùng biển này đến vùng biển khác, vì vậy ngư trường Hoàng Sa - Trường Sa hầu như ngày nào cũng có sự hiện diện của tàu ngư dân Việt Nam.
Từ giấc mơ đến hiện thực
Nói về chợ đặc biệt này không thể không nhắc đến cha con ngư dân Lê Mến và Lê Văn Sang (phường Thuận Phước, quận Hải Châu, TP Đà Nẵng). Chính họ là người tiên phong cho giấc mơ họp chợ trên biển Đông để giúp bà con ngư dân bám biển.
Năm 2000, lão ngư Lê Mến đã biến vùng biển ven bờ Đà Nẵng thành nơi họp chợ di động độc đáo. “Lúc đó tàu nhỏ nên tui chỉ có thể bán vài trăm lít dầu, ít thùng mì tôm và một cơ số đá ít ỏi cho các tàu dã cào. Và tui đã mong có ngày đưa tàu ra mua bán ở vùng biển Hoàng Sa - Trường Sa của Tổ quốc” - ông Mến nhớ lại.
Bốn năm sau, giấc mơ đưa hàng hóa ra vùng biển Hoàng Sa bán cho các tàu cá miền Trung thành hiện thực khi ông Mến mạnh dạn vay tiền đóng thêm tàu ĐNa-90424 công suất 500 CV. Đến tháng 5-2012, tàu hậu cần ĐNa-90444TS lớn nhất miền Trung với công suất 1.200 CV lại hạ thủy. Giấc mơ họp chợ trên biển Đông bấy giờ mới trọn vẹn. Đội tàu hậu cần nghề cá Thuận Phước theo đó cũng ra đời. Từ đó, các “phiên chợ” trên biển Đông được họp thường xuyên hơn và biển trở nên nhộn nhịp cảnh người mua, kẻ bán.
Những mẻ cá tươi rói được ngư dân miền Trung bán ngay trên biển Hoàng Sa cho các tàu hậu cần.
“Sau khi có tàu ĐNa-90444TS, chúng tôi buôn bán trên biển được nhiều hơn. Mỗi lần ra khơi là chúng tôi mua bán hàng trăm tấn hàng hóa và hải sản của các tàu đánh bắt. Chưa bao giờ không khí mua bán trên biển lại nhộn nhịp đến thế” - Lê Văn Sang tự hào.
Theo tính toán của đội tàu hậu cần Thuận Phước, năm tháng vừa qua đội đã thu mua hơn 1.500 tấn hải sản. Chưa kể đội tàu còn cung cấp hàng trăm ngàn cây đá, hàng chục ngàn lít dầu và hàng chục tấn lương thực, thực phẩm cho các tàu đánh bắt. Đội tàu hậu cần cũng có tới 70 lao động thường xuyên trên biển để khuân vác, đong cá, tời lương thực, kiểm đếm hàng và tiếp nhiên liệu ngay trên vùng biển Hoàng Sa. Mỗi lao động trong đội tàu hậu cần Thuận Phước được trả lương 7 triệu đồng/tháng.
Những giao dịch tấp nập trên biển
Ngồi bên quán cà phê “Thuyền trưởng”, lão ngư dân Lê Nam (quận Thanh Khê) châm vội điếu thuốc rồi khề khà nói: “Trước đây đâu ai dám nghĩ tới việc mua bán cá ngay trên biển. Đánh được mớ cá nào lại lo bảo quản, sợ vào bờ bị ép giá. Giờ thì “ô-kê” rồi, ngư dân chỉ còn lo chuyện đánh bắt”.
Cũng giống như việc mua bán tại các chợ trên bờ, có nhiều cuộc ngã giá lời rất ít, thậm chí lỗ nhưng các tàu hậu cần vẫn phải mua. “Nhiều hôm biết mua vào là mình sẽ lỗ nhưng phải chấp nhận mua để tiếp sức cho các tàu đánh bắt. Ai cũng gặp khó khăn nên tốt nhất là cùng nhau ghé vai gánh vác. Họ còn đánh bắt thì mình mới có đường làm ăn” - Sang bộc bạch.
Tàu hậu cần của thuyền trưởng Lê Văn Sang chở đầy ắp nhu yếu phẩm, nhiên liệu, đá lạnh thẳng tiến ra vùng biển Hoàng Sa cung ứng cho các tàu đánh bắt.
Thuyền trưởng Nguyễn Văn Lên (tàu QB-92339TS) cả đời đạp sóng biển Đông tìm kiếm sản vật. Không ít lần ông phải lo lắng chuyện vận chuyển cá vào bờ. “Đánh được cá đã khó, đưa cá vào bờ để bán lại chẳng dễ dàng gì. Chừ đánh mẻ nào bán mẻ đó. Bán xong có tiền tươi, sướng rêm” - ông Lên nói.
Thuyền trưởng Lên kể trước khi bán cá cho tàu hậu cần ông thường liên lạc vào đất liền để khảo sát giá. Nếu thấy cá được giá là bán, sau đó lại đi… đánh mẻ lưới khác. Nhưng thường thì đánh được vài chục tấn bán một lần. Việc bán cá ngay trên biển rất lợi cho tàu đánh bắt vì tiết kiệm thời gian, giảm chi phí chạy vào bờ bán cá. Hơn hết là cải thiện được năng suất đánh bắt. Tàu cá đánh bắt ở Hoàng Sa - Trường Sa cũng vì vậy mà rất yên tâm.
Không chỉ thu mua hải sản, tàu hậu cần còn mang cả lương thực, thực phẩm và nhiên liệu ra bán ngay trên vùng biển Hoàng Sa. Mỗi lần hết nhiên liệu, lương thực tàu đánh bắt chỉ cần “ới” một tiếng là tàu hậu cần có mặt ngay để bán. Thuyền trưởng Phan Văn Bé (tàu QNg-94079TS, ở huyện Sa Huỳnh, Quảng Ngãi) kể: “Hôm rồi tàu tui hết lương thực, nhiên liệu lại sắp cạn. Tui alô một cú, yêu cầu mang tới 10 kg thịt, 300 lít dầu. Trong khi chờ tàu hậu cần mang hàng tới tui tranh thủ bủa thêm được mấy mẻ lưới. Thỏa thuận xong, tui bán cá trừ vào tiền vừa mua hàng. Giao dịch diễn ra nhanh gọn lắm!”.
Buôn có bạn, bán có phường
Đội tàu hậu cần nghề cá đang liên tục ra khơi. Biển Đông vì thế mà rộn vang tiếng ý ới gọi nhau đặt hàng, báo giá… Theo anh Sang, ngay sau khi các tàu cá liên lạc là tàu của anh có mặt để trao đổi mua bán. Mỗi lần ra khơi, tàu của anh Sang mang theo hàng hóa đầy ắp để cung ứng cho bà con ngư dân; sau 5-7 ngày họp chợ trên biển, lúc trở về, các khoang tàu của anh sẽ chất đầy hải sản.
Giờ đây các tàu cá của ngư dân không chỉ bán cá tại chợ hải sản Thọ Quang mà có thể bán cho tàu hậu cần trên biển. Ảnh trong bài: LÊ PHI
Anh Sang cho biết mỗi lần ra khơi họp chợ anh chỉ mang theo một ít tiền đủ để đặt cọc, sau khi hợp đồng mua bán xong anh sẽ thanh toán cho bà con ngư dân qua tài khoản ngân hàng. Cũng có người khi vào bờ mới nhận hoặc để người thân trong bờ đến nhà đội tàu hậu cần nhận tiền. “Chúng tôi rất quý chữ tín khi mua bán với nhau, nhiều tàu mua hàng chúng tôi vẫn cho nợ để hôm khác trả. Chợ trên biển cũng có quy luật “buôn có bạn, bán có phường”, cũng thuận mua vừa bán chứ không ép nhau được” - anh Sang đúc kết.
Thường sau khi ngã giá thì hai bên làm hợp đồng ngay bên mạn tàu. Ngư phủ nào không biết chữ thì tẩm mực đầu ngón tay điểm chỉ vào hợp đồng. Còn muốn chợ họp trên biển liên tục thì tàu hậu cần phải có “mối ruột”. Đó là những tàu đã ký cam kết “bao tiêu sản phẩm” thường xuyên với tàu hậu cần. Cứ mỗi lần cá đầy khoang, các tàu đánh bắt lại “ới” tàu thu mua ra khơi nhận cá và tiếp tế.
* * *
Thuyền trưởng Lê Văn Sang cho biết anh đang lên kế hoạch đóng tiếp tàu dịch vụ trên 1.000 CV bằng công nghệ FRP của Malaysia, trị giá trên 12 tỉ đồng. Tàu sẽ có tải trọng 220 tấn và thu mua được 100 tấn hải sản ngay trên biển. Khi hoạt động, tàu này có thể chạy từ 15 đến 17 hải lý/giờ, ngang ngửa với tàu hải quân. “Với chiếc tàu hiện đại này, nay mai chúng tôi chỉ cần đạp sóng 20 tiếng đồng hồ là đã có mặt ở ngư trường Hoàng Sa để phục vụ bà con ngư dân bám biển” - anh Sang nói.
| Tiếp tế cho hơn 100 tàu cá xa bờ Hiện nay, đội tàu hậu cần Thuận Phước có thể thu mua mỗi năm đến 5.000 tấn cá. Đội tàu này hoạt động hết công suất thì các phiên chợ trên biển Đông có thể tiếp tế đủ cho hơn 100 tàu đánh bắt dài ngày. 80% sản phẩm mà đội tàu hậu cần nghề cá Thuận Phước thu mua được đưa về cung cấp cho các đầu mối hải sản từ Nghệ An vào tới Quảng Ngãi. 20% còn lại là cung cấp cho các đơn vị xuất khẩu. Năm 2013, đội tàu hậu cần sẽ tăng thêm năm chiếc nữa. Gần đây, các tàu hậu cần nghề cá của Đà Nẵng đã bắt tay liên kết với các tàu cá từ Quảng Bình tới Phú Yên. Điều này đang tiếp thêm động lực và tạo tiền đề cho một đội tàu dịch vụ hùng mạnh hoạt động thường trực trên biển Hoàng Sa - Trường Sa trong những năm tới. Các phiên chợ trên biển Đông hứa hẹn sẽ họp nhiều hơn, không khí mua bán trên biển sẽ rộn ràng, tấp nập hơn. |
LÊ PHI
