LTS: Sau loạt bài “Vẫn còn đó những hành vi không văn minh” (các số báo từ 16-6 đến 22-6), TS Nguyễn Minh Hòa, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn TP.HCM, đã gửi đến báo Pháp Luật TP.HCM nhiều giải pháp để TP.HCM có thể triệt tiêu sáu hành vi không văn minh.
Hình thành văn minh đô thị là một quá trình lâu dài, phải mất nhiều chục năm và qua nhiều thế hệ. Do vậy, chương trình hành động vì một TP văn minh cần được tiếp tục duy trì và mở rộng, không phải chỉ diễn ra trong vài năm và bằng vài đợt phát động phong trào là đủ. Ý nghĩa của chương trình cần được thấm sâu vào từng cá nhân, từng tầng lớp nhân dân để các thói quen không phù hợp với một đô thị lớn bị đào thải, nhường chỗ cho các hành động phù hợp.
Chưa đưa ra hạn định
Nếu 2008 là năm khởi động của chương trình, khơi dậy ý thức quan tâm của người dân đến cảnh quan môi trường của TP và của nơi mình ở thì 2009 là năm đặt những nền tảng ban đầu như chính sách, tổ chức, lực lượng, tài chính, cơ sở vật chất... Và 2010 là năm mở rộng, nâng cấp thành quả đạt được lên cao hơn một bước.
Phần mở rộng ở đây là mỹ quan đô thị, bao gồm hai nội dung căn bản: làm cho cảnh quan môi trường đẹp và làm cho đời sống tinh thần đẹp.
Một thanh niên đang dán tờ rao để tiếp tục làm bẩn cột đèn trên đường Phan Huy Ích, phường 12, quận Gò Vấp (TP.HCM). Ảnh: MINH HIẾU
Cảnh quan môi trường đẹp là làm cho TP xanh, môi trường sạch, cảnh trí đẹp, trật tự, ngăn nắp. Đời sống tinh thần đẹp là sống có văn minh-văn hóa, cư xử đẹp và quan hệ cộng đồng thân thiện, nhân ái. Năm nay TP đã lựa chọn sáu hành vi thường xuyên gây mất mỹ quan đô thị và đặt ra yêu cầu cần chấm dứt ngay. Tuy nhiên, chương trình hành động năm 2010 đã đi được hơn nửa năm nhưng chuyển biến vẫn còn chậm, kết quả không như mong đợi do nhiều nguyên nhân.
Đầu tiên, đó là do chương trình vẫn còn thiên về tuyên truyền tản mạn, chưa đưa ra mốc thời gian hạn định. Ở Singapore dưới thời Thủ tướng Lý Quang Diệu, việc tuyên truyền cấm bán hàng rong, xả rác, nhả bã kẹo cao su... chỉ kéo dài trong sáu tháng. Sau thời hạn đó, mọi hành vi vi phạm luật mỹ quan đô thị bị phạt rất nặng. Ở TP.HCM hiện nay, chính quyền vẫn còn ngần ngại. Kinh nghiệm cho thấy sau việc bắt buộc đội mũ bảo hiểm và tăng mức phạt giao thông, tình hình chuyển biến rất tốt. Dù vậy cũng phải nhìn nhận rằng cơ sở vật chất để đảm bảo cho hành vi văn minh được thực hiện chưa hoàn thiện nên muốn phạt ngay cũng không dễ. Chẳng hạn, nạn đào đường vẫn còn khiến xe máy phải leo vỉa hè; nhà vệ sinh, thùng rác thiếu khiến người dân khó hành xử.
Huy động sức mạnh của truyền thông
Tiếp đến, việc tuyên truyền, phổ biến, triển khai các chủ trương của Hội đồng nhân dân và UBND TP chủ yếu vẫn theo kênh chính thức của chính quyền từ TP xuống các quận, phường. Song việc thay đổi hành vi của cộng đồng cần phải có sự hợp lực của nhiều lực lượng xã hội. Giá như các bộ phận chức năng của TP tiến hành vận động các nhà đòn, các cán bộ hưu trí làm gương thì nhất định sẽ có sự chuyển biến nhanh.
Rất nhiều người nước ngoài và người dân đặt câu hỏi vì sao một TP lớn như TP.HCM lại bất lực nhìn rác vàng mã và rác tờ rơi quảng cáo vung vãi khắp đường...
Cuối cùng, các phương tiện thông tin đại chúng vẫn chưa coi chương trình là nhiệm vụ chính trị ưu tiên trong năm 2010. Mức độ và tần suất xuất hiện của các bài báo, các chương trình truyền hình liên quan đến văn minh đô thị không nhiều hơn những năm trước đó. Có lẽ Pháp Luật TP.HCM là tờ báo duy nhất quan tâm nhiều đến chương trình này. Tôi tin rằng nếu tất cả các phương tiện truyền thông đại chúng, các kênh truyền tải thông tin trong trường học, cơ quan, cộng đồng dân cư, phường xã, doanh nghiệp, hiệp hội đồng lòng vào cuộc một cách mạnh mẽ thì chắc chắn sẽ tạo ra một bước ngoặt lớn trong việc bẻ gãy từng hành vi làm mất mỹ quan đô thị theo tiến độ mỗi năm một ít. Năm nay là rải vàng mã đám ma, phát tờ rơi, bán hàng rong trước cổng trường, quảng cáo ồn ào thì sang năm có thể sẽ là không bóp còi xe tùy hứng, không mặc quần ngủ, áo lót ra đường, không chửi bậy nơi công cộng… Như thế mỗi năm một chút, mỗi người cố gắng một chút, bộ mặt TP sẽ sáng sủa và đẹp hơn.
