Ủy quyền dân sự: Luật chưa rõ, nhiều cách hiểu!

Có chuyện này cũng bởi luật chưa quy định cụ thể, gây nhiều cách hiểu khác nhau...

Tháng 8-2007, ba nhân viên của một công ty nọ biết tài khoản của công ty có hơn 5 tỉ đồng nên tìm cách trộm ba tờ ủy nhiệm chi đã ký sẵn (trị giá hơn 3,6 tỉ đồng). Sau đó, họ mang ba tờ ủy nhiệm chi này đến chi nhánh Ngân hàng B yêu cầu chuyển tiền sang một tài khoản mà họ lập sẵn. Cuối cùng, họ chỉ việc rút tiền ra để chia nhau.

Chỉ ủy quyền tham gia phiên sơ thẩm, có được kháng cáo?

Sau khi vụ việc được phanh phui, Ngân hàng B đã làm giấy ủy quyền cho chi nhánh tham gia phiên tòa sơ thẩm. TAND TP.HCM xác định đại diện chi nhánh Ngân hàng B là bên có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Tuyên án xong, chi nhánh Ngân hàng B kháng cáo về phần bồi thường dân sự.

Gần đây, Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP.HCM mở phiên phúc thẩm. Lần này, Ngân hàng B không cử đại diện chi nhánh tham gia phiên tòa như ở giai đoạn xét xử sơ thẩm nữa mà cử đại diện của ngân hàng chính nơi đóng hội sở.

Tại tòa, đại diện VKS cho rằng đơn kháng cáo của phía Ngân hàng B không đúng và đề nghị tòa không chấp nhận. Ông lý giải: Giấy ủy quyền trong hồ sơ thể hiện Ngân hàng B chỉ ủy quyền cho chi nhánh tham gia phiên tòa sơ thẩm chứ không ủy quyền cả việc kháng cáo.

Tuy nhiên, theo tòa phúc thẩm, dù chi nhánh Ngân hàng B không có pháp nhân độc lập nhưng họ được Ngân hàng B ủy quyền thường xuyên để giải quyết công việc hằng ngày. Ngoài hoạt động kinh doanh, chi nhánh cũng có quyền giải quyết các vấn đề pháp lý, gồm cả quyền tham gia tố tụng. Cũng vì được ủy quyền thường xuyên nên đại diện chi nhánh Ngân hàng B có thể tham gia ở bất kỳ giai đoạn nào trong một vụ án có liên quan tới mình. Tức là khi không đồng ý với bản án sơ thẩm, đại diện của chi nhánh Ngân hàng B không cần phải có giấy ủy quyền khác của cấp trên mới được kháng cáo.

Cần quy định rành rọt, cụ thể về phạm vi ủy quyền tham gia tố tụng dân sự. Trong ảnh: Đợi nộp đơn kiện dân sự tại TAND TP.HCM. Ảnh minh họa: HTD

Nhiều cách hiểu

Vụ án trên chỉ là một trong số rất nhiều vụ án có những cách hiểu khác nhau xung quanh chuyện phạm vi ủy quyền tham gia tố tụng dân sự.

Cách hiểu thứ nhất dựa vào hướng dẫn trong Nghị quyết 05 năm 2006 của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao. Theo đó, người ủy quyền phải ghi rõ từng nội dung ủy quyền cho người được ủy quyền trong văn bản. Chẳng hạn giấy ủy quyền phải ghi “ông A. được thay mặt tôi kháng cáo bản án” thì người được ủy quyền mới có quyền kháng cáo.

Ngược lại, cách hiểu thứ hai thoáng hơn, lập luận Điều 73 Bộ luật Tố tụng dân sự (về người đại diện) không bắt buộc giấy ủy quyền phải ghi chi ly từng công việc của người được ủy quyền nên chỉ cần một giấy ủy quyền ban đầu có tính bao quát là đủ. Chẳng hạn, giấy ủy quyền ban đầu chỉ cần ghi “ông A. được thay mặt tôi tham gia tố tụng” thì người được ủy quyền đương nhiên có mọi quyền và nghĩa vụ xuyên suốt mọi giai đoạn tố tụng.

TS Nguyễn Văn Tiến (ĐH Luật TP.HCM) nhận xét: Mỗi giai đoạn tố tụng đều có những thủ tục khác nhau nên có những yêu cầu khác nhau. Vì lẽ đó, luồng ý kiến đòi hỏi giấy ủy quyền phải ghi rõ từng nội dung ủy quyền không hẳn là vô cớ. Từ đó, TS Tiến đề xuất TAND Tối cao cần hướng dẫn thêm là văn bản ủy quyền chung ban đầu có phạm vi ra sao, có giá trị đến giai đoạn nào trong tố tụng.

THANH TÙNG