Báo lá cải - dòng đục dòng trong - Kỳ 1: “Vương triều” sụp đổ

News of the World (thuộc Tập đoàn truyền thông News Corporation) là tờ báo lớn nhất nước Anh. Chính vị thế này mang đến cho ông chủ Murdoch tầm ảnh hưởng đến kinh tế và chính trị một cách mạnh mẽ.

Murdoch tương kế tựu kế

James Murdoch - con trai và là người thừa kế của ông Murdoch thừa nhận rằng News International - một công ty con tại Anh của Tập đoàn News Corp đã “có hành động vi phạm nghiêm trọng lặp đi lặp lại, mọi chuyện xảy ra không hề có mục đích hợp pháp hoặc được lương tâm cho phép”.

Việc Andy Coulson - cựu biên tập viên của News of the World thời gian gần đây hầu như là phát ngôn viên chính cho chính phủ của Thủ tướng David Cameron, bị bắt giữ hôm 8-7 là đòn giáng vào không chỉ cá nhân ông chủ Murdoch mà còn đối với cả chính phủ và đảng Bảo thủ của ông Cameron. Bằng cách đóng cửa tờ báo tai tiếng News of the World, ông Murdoch dường như thể hiện quyết tâm cố gắng hạn chế thiệt hại. Động thái này cũng tạo ra cho ông ta một cái cớ để làm điều mà ông đã quyết tâm thực hiện bằng mọi giá: Biến tờ báo lá cải hàng đầu The Sun thành nhật báo, bảo tồn được lợi ích của mình trên thị trường báo Chủ nhật trong khi vẫn “vô trùng hóa” thương hiệu này bằng cách xóa bỏ sự liên đới của nó với News of the World.

Những người phê bình ông Murdoch cho rằng động thái trên của ông có tính thực dụng hơn là sự hối lỗi. “Nó giống như một bài tập thực hành thay đổi thương hiệu đầy giễu cợt” - ông Jeremy Reed, luật sư của nhiều nhân vật quan chức, người khởi kiện tờ News of the World với cáo buộc nghe lén thông tin, nói. Vụ bê bối bị phát giác cũng đặt ra những câu hỏi mới về mối quan hệ khắng khít giữa cảnh sát và các phương tiện truyền thông lá cải ở Anh. Ed Miliband, lãnh đạo của phe đối lập - Công đảng, trả lời BBC với thắc mắc rằng “Một số người đang mất công ăn việc làm nhưng người sẽ còn việc làm lại chính là người biên tập của tờ News of the World vào thời điểm xảy ra vụ Dowler Milly”. (Dowler Milly là tên bé gái 13 tuổi, nạn nhân vụ sát hại và bị nghe lén điện thoại trước khi chết - ND)

Giới truyền thông vây ông Rupert Murdoch tại Sun Valley, Idaho. Ảnh: Bloomberg News

Theo Hoovers, một công ty chuyên nắm tình hình kinh doanh thông tin, nếu biết tờ News of the World thu về 985,7 triệu USD/năm, gấp khoảng chín lần quy mô 8,9 tỉ USD của BskyB nơi ông Murdoch chiếm 39,1% cổ phần thì việc các nhà quảng cáo vội rút ra khỏi tờ báo sẽ làm nhân vật thế lực này rắc rối.

Cô lập News of the World

Với lượng phát hành 2,7 triệu bản, News of the World có một tầm vóc cho phép tập đoàn sở hữu nó có một sức cạnh tranh về quảng cáo và chiếm thế thượng phong trên thị trường. Những người sử dụng mạng xã hội hy vọng có thể phát động nhanh một chiến dịch trực tuyến nhằm khuyến khích các công ty tẩy chay.

Khi vụ bê bối lan rộng, truyền thông xã hội đã trở thành một phương tiện quan trọng để mọi người nói lên sự bất bình của mình. Hôm 30-6, hơn 20 công ty cho rằng họ sẽ đình hoặc đánh giá lại kinh phí mà họ đã bỏ ra để quảng cáo trên tờ News of the World. Chính sự bao vây của cộng đồng mạng xã hội góp phần đẩy nhanh sự sụp đổ của tờ báo từ lâu đã vấy bẩn và hoen ố.

Bà Harrison cùng các thành viên của Facebook và Twitter đang đồng thanh ngày một mạnh mẽ đòi cơ quan chức năng giải thích đầy đủ về những gì có liên quan đến các cáo buộc đối với các thành viên ban quản trị tờ News of the World về việc chi tiền để có thông tin bằng mọi giá, kể cả nói dối các thành viên Quốc hội và các nhà điều tra. “Có người nghĩ rằng ông Murdoch có thể đóng cửa tờ báo và mọi chuyện sẽ chìm vào quên lãng” - bà Harrison nói. “Điều chúng tôi muốn là một cuộc điều tra hình sự”.

Tính đến ngày 7-7-2011, đã có hơn 110.000 chữ ký được thu thập đòi nhà chức trách mở một cuộc điều tra đầy đủ vụ nghe lén điện thoại. “Vụ bê bối mới nhất này đã tạo ra một làn sóng ghê tởm bởi vì nó phản ánh quy mô quyền lực tuyệt đối mà ông Murdoch đã đè lên chúng ta, không chỉ đối với giới truyền thông xã hội mà còn cả tiến trình dân chủ của chúng ta nữa” - ông Babbs nói. “Nghe trộm điện thoại thì thật là ghê tởm và xấu hổ, điều đó phản ánh ông ấy tấn công vào nguyên tắc dân chủ của chúng ta”.

Không chỉ những người xem ông Murdoch là một mối hiểm họa về chính trị mới phẫn nộ, ngay cả những người ăn lương của ông cũng phản đối. Nhân viên của tờ The Sun đổ ra đường tham gia biểu tình hôm 30-6. Với tình hình này, ông Murdoch có thể đóng cửa tờ báo nhưng khó mà khép lại được dư luận ngày càng gay gắt.

Nữ biên tập “lừng danh” Brooks của News of the World. Ảnh: Getty Images

Giàn cộng sự “thâm cung bí sử”

News of the World phát triển đến chóng mặt nhờ sở hữu các phụ trách biên tập “năng động và thông minh”.

Tờ báo này từng thuê một nhân vật có tiền án tiền sự tên là Jonathan Rees với mức lương 150.000 bảng/năm làm nhiệm vụ thám tử tư. Đó là người từng đi tù vì tham gia chích côcain vào một phụ nữ và là nghi can một vụ giết người bằng cách xẻo ra từng miếng và vứt vào bãi đỗ xe của một quán rượu hồi năm 1987. Với một thám tử “thành tích” như thế thì còn có chuyện gì không thể xảy ra.

Người phụ trách lừng danh Rebekah Brooks năm nay 43 tuổi, người đàn bà có mái tóc đỏ hoang dại và cái nhìn băng giá khiến người đối diện phải nhìn chỗ khác, khá bằng phẳng và như con tàu lao vùn vụt. Năm 2003, bà làm biên tập viên cho tờ báo lá cải The Sun bán chạy nhất nước Anh trước khi trở thành người phụ trách tờ News of the World. Từ đầu người ta đã nhận ra ở Brooks khả năng làm báo “sáng tạo” và “kém cỏi” về sự ăn năn - hai “năng lực” làm nên sự thành công chóng vánh của bà. Năm 1994, bà là người sắp xếp cuộc phỏng vấn của News of the World đối với James Hewitt, tình nhân của công nương Diana, bằng cách chuẩn bị một phòng ở khách sạn và thuê một đội làm nhiệm vụ trang bị các phương tiện ghi âm bí mật trên chậu cảnh và bộ giá đỡ đựng đồ chìm trong tường. Brooks còn là bạn thân của bà Cherie Blair, phu nhân của cựu Thủ tướng Tony Blair.

Phil Hall, cựu biên tập viên News of the World, gọi Brooks là một “nhà kiến trúc mạng lưới”. Ông nói: “Bà ấy rất có ảnh hưởng đối với các tổ chức mà Rupert muốn có quan hệ chính trị”. Nếu Rupert Murdoch muốn nghỉ ngày cuối tuần tại ngôi nhà ở vùng quê của thủ tướng cùng với thủ tướng, ông ta sẽ được toại nguyện.

ĐẶNG NGỌC HÙNG (Theo nytimes.com, latimes.com, bloomberg.com)