Điều làm tôi thất vọng nhất là các nhà chuyên môn dự đoán tình hình. Cuối năm 2007, chỉ số lạm phát đã bắt đầu lên rồi nhưng các bộ, ngành vẫn tham vấn cho Chính phủ thuyết phục Quốc hội đề ra chỉ tiêu tăng trưởng 8,5%-9%, chứng tỏ rằng công tác phân tích, dự báo rất kém (Chính phủ nói rằng năm nay GDP chỉ đạt 7%).
Tình hình lạm phát cao những tháng đầu năm tất nhiên có những lý do khách quan từ biến động của nền kinh tế thế giới tác động vào nhưng công tác điều hành của chúng ta có nhiều cái không trúng. Ví dụ thời gian gần đây dư luận đang rất bức xúc với “ông” điện. Trong khi ngành điện nói là lỗ, đòi bù lỗ thì vẫn ra văn bản đề nghị trích thưởng số tiền rất lớn. Thứ hai là giá xăng dầu trên thế giới hiện nay đã hạ xuống còn 61 USD/thùng, vậy mà doanh nghiệp nói rằng vì trước đây nhập vào lô hàng giá cao nên chưa hạ giá được. Nói như vậy thì sao giải thích được với người tiêu dùng.
Rõ ràng ở đây có hai yếu tố. Một là chúng ta thiếu môi trường cạnh tranh (60% thị phần xăng dầu thuộc về Petrolimex, chỉ 40% còn lại thuộc về 10 doanh nghiệp yếu, có nghĩa là “ông lớn” định giá thế nào là mấy “ông nhỏ” ăn theo thôi). Hai là chúng ta áp dụng cơ chế thị trường nhưng lại yếu sự quản lý của nhà nước. Nếu Bộ Công thương kiểm soát được quá trình nhập khẩu của Petrolimex xem nguồn nhập, bán thế nào để can thiệp kịp thời thì tình hình giá xăng dầu không bức xúc như thế.
Tôi nghĩ Chính phủ phải có nhiều kênh thông tin, phải lắng nghe cả ý kiến của chuyên gia trong nước, nước ngoài. Dự báo đưa ra từ các cơ quan chuyên môn của Chính phủ phải được phản biện và phải luôn theo sát tình hình. Chẳng hạn như nhiều chuyên gia kinh tế nói rằng năm 2009 giá dầu không thể lên tới 80 USD/thùng nhưng Chính phủ vẫn dự kiến trình Quốc hội 90 USD/thùng. Ngay cả việc định giá dầu cho năm nay là 111 USD/thùng cũng thiếu tính hiện thực vì nếu giá dầu cứ giữ mức trên 60 USD/thùng từ nay đến cuối năm thì không thể có giá trung bình 111 USD/thùng, hệ quả của nó là cân đối ngân sách sẽ bị phá vỡ.
Chính phủ đưa ra phương án chống lạm phát là đúng nhưng không đưa ra phương án chống giảm phát là cần phải suy nghĩ. Tôi nghĩ rằng phải đưa ra hai kịch bản cho lạm phát và giảm phát, vì nguy cơ tiềm ẩn lạm phát vẫn còn nhiều nhưng nó sẽ dần xuống mức thiểu phát. Nếu không có phương án đề phòng giảm phát mà sang năm rơi vào thế bị động thì nền kinh tế rất dễ bị phá vỡ. Nguy hại lớn nhất của giảm phát là sản xuất đình trệ, kéo theo nó là hàng loạt vấn đề xã hội như thất nghiệp, nghèo đói, bất ổn...
Mặc dù Thủ tướng nói “khoảng 7%” và con số này là chỉ tiêu định hướng thôi nhưng theo tôi mức dao động sẽ là 6%-7% chứ khó có thể được 7%. Năm nay, GDP nếu tăng 7% cũng là hệ quả đầu tư của năm 2007 trở về trước, còn năm 2008 đầu tư không bao nhiêu, nhiều dự án đã bị cắt giảm, khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng đang chững lại. Hơn nữa, trong tình trạng khó khăn tài chính như thế, các nhà đầu tư cũng chỉ đăng ký thôi chứ chưa chắc giải ngân được nhiều.
LÊ KIÊN ghi
