Chiều 1-4, Ban chấp hành Đảng bộ TP.HCM nhiệm kỳ 2025-2030 tổ chức hội nghị lần thứ 5.
Kinh tế quý I trong bối cảnh đầy thử thách
Thảo luận tại hội nghị, TS Trương Minh Huy Vũ cho biết trong quý I-2026, kinh tế cả nước và TP.HCM chịu tác động mạnh từ tình hình thế giới.
Năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện mô hình chính quyền đô thị hai cấp và vận hành các cơ chế chính sách đặc thù mới. Thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 10% như một đích đến chiến lược. Riêng quý I-2026, TP.HCM đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 8%.
Dự báo tăng trưởng GRDP quý I của thành phố đạt khoảng 8,08% – 9,04% (số ước tính hiện nay khoảng 8,2%). TS Vũ nhận định đây là mức tăng tích cực trong bối cảnh kinh tế toàn cầu khó khăn.
Hoạt động xuất nhập khẩu chịu sức ép lớn khi chi phí vận tải tăng cao và thời gian vận chuyển kéo dài do hạn chế không phận qua khu vực Trung Đông.
Về đầu tư, TS Trương Minh Huy Vũ nói có tín hiệu rất tích cực. Dòng vốn FDI ghi nhận bứt phá khi đạt gần 2,9 tỉ USD trong quý I, tăng đến 219% so với cùng kỳ. Điều này cho thấy niềm tin của nhà đầu tư quốc tế vẫn được duy trì bất chấp bối cảnh bất định.
Số doanh nghiệp thành lập mới tăng 47% cũng là một thông điệp rõ ràng về kỳ vọng của khu vực tư nhân vào tương lai của TP.
Cạnh đó, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng quý I ước tăng 13,7%.
Theo TS Trương Minh Huy Vũ, với quy mô dân số hơn 14 triệu dân, tiêu dùng chiếm hơn 60% GDP, thị trường trong nước chính là trụ đỡ khi xuất khẩu đối mặt với những bất định. Du lịch tiếp tục là động lực với doanh thu khoảng 150.000 tỉ đồng, đạt gần một nửa kế hoạch năm.
TS Trương Minh Huy Vũ cho rằng, để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026 trên 10%, tốc độ tăng trưởng kinh tế của TP trong 6 tháng đầu năm 2026 phải đạt ít nhất 10,3%; và tăng trưởng GRDP quý II-2026 phải đạt trong khoảng trên 11,59% - 12,49% (dự báo điểm là 12,04%).
Theo Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển TP.HCM, động lực then chốt tạo đột phá của TP.HCM trong giai đoạn 2026-2030 chính là thể chế. Còn chìa khóa nằm ở việc tổ chức thực thi sao cho hiệu quả.
TS Trương Minh Huy Vũ phân tích, hiện TP.HCM có trong tay những công cụ thể chế quan trọng. Nghị quyết 260/2025 của Quốc hội cho phép rút ngắn 50% thời gian xử lý thủ tục đầu tư. Các khung thể chế từ nghị quyết 188, nghị quyết 222 và nghị quyết 57 đang tạo nền tảng pháp lý cho việc tháo gỡ điểm nghẽn trong quản lý đất đai, đường sắt đô thị, đầu tư và khoa học công nghệ.
“Kết quả đã thấy rõ, đó là chỉ trong thời gian ngắn, TP đã giải quyết nhanh nhiều siêu dự án từng kéo dài hàng chục năm. Đây là đột phá về tư duy và phương pháp làm việc”, TS Vũ nhìn nhận.
Hai đòn bẩy thể chế từ Luật Đô thị đặc biệt và quy hoạch tổng thể
Trong những tháng tới, TS Vũ cho rằng TP.HCM có hai đòn bẩy thể chế lớn nhất đang chờ phía trước là Luật Đô thị đặc biệt và Quy hoạch tổng thể TP.HCM.
“Đây không đơn thuần là công cụ hành chính. Đây là cơ sở để TP.HCM chuyển từ địa phương thực thi chính sách sang chủ thể chủ động kiến tạo chính sách cho chính mình”, ông nói.
Với Luật Đô thị đặc biệt, TS Trương Minh Huy Vũ nói TP.HCM cần thiết kế tập trung vào bốn nội dung chủ đạo.
Với nội dung phân cấp, phân quyền, TP.HCM nên đề xuất số lượng tương đương hoặc cao hơn, nhấn mạnh phân quyền tài chính đô thị và thu hút FDI trực tiếp cấp thành phố.
Về công cụ tài chính đô thị, TS Vũ nói TP cần cơ chế phát hành trái phiếu đô thị bằng ngoại tệ qua TTTCQT; quỹ đầu tư hạ tầng niêm yết.
Về cơ chế cho các khu vực đặc biệt, TP.HCM cần cơ chế cho Trung tâm tài chính quốc tế và và cảng Cần Giờ.
Về mô hình tăng trưởng, TP.HCM bổ sung cơ chế cho lĩnh vực tài chính xanh, kinh tế biển và chuỗi giá trị toàn cầu qua FDI chiến lược — lĩnh vực TP.HCM có lợi thế vượt trội.
Về quy hoạch tổng thể, TS Trương Minh Huy Vũ thông tin hiện các nhóm tư vấn đã thảo luận, so sánh với quy hoạch thủ đô và 5 thành phố khác, từ đó đề xuất 5 trọng tâm cho quy hoạch tổng thể TP.HCM.
Thứ nhất, xây dựng triết lý phát triển riêng cho TP.HCM mới. Thứ hai, hình thành cấu trúc đa cực, đa trung tâm, đa hành lang, đa vành đai, đa trục động lực để mở rộng không gian phát triển. Thứ ba, chú trọng hạ tầng, đặc biệt là mô hình đô thị TOD nhằm tổ chức lại không gian.
Thứ tư, quy hoạch đô thị 3 chiều gồm không gian mặt đất, không gian ngầm và không gian tầm thấp.
Cuối cùng, phải xem văn hóa, chất lượng sống, hạnh phúc là một phần của năng lực cạnh tranh toàn cầu quan trọng; đưa công nghiệp văn hóa thành một cực kinh tế đô thị; xem văn hóa như động cơ kinh tế, không chỉ là bảo tồn.
"Quy hoạch tổng thể được kỳ vọng tạo động lực lớn về sử dụng đất và cơ cấu ngành nghề", TS Vũ đánh giá.
Cùng đó, TP.HCM cần triển khai hiệu quả Nghị quyết 57 và Trung tâm tài chính quốc tế, thiết lập quỹ mạo hiểm quốc tế, cơ chế listing startup, và sandbox tài chính — công nghệ, nguồn nhân lực, thu hút nhân tài.
