Người dịch hồi ký tổng thống Hàn Quốc sang tiếng Việt

Học tiếng Việt hơn 40 năm

Năm 1967, tốt nghiệp phổ thông, Cho (tên gọi thân mật của giáo sư Cho Jae Hyun) theo học khoa Tiếng Việt trường Đại học Ngoại ngữ Hàn Quốc. Đó là năm đầu tiên chuyên ngành tiếng Việt được chính thức đưa vào giảng dạy trong một trường đại học của Hàn Quốc.

“Chiến tranh ác liệt ở VN bấy giờ rất thu hút sự quan tâm của nhiều người dân thế giới, trong đó có tôi. Một cách đơn giản, tôi nghĩ học tiếng Việt có thể giúp tôi tìm hiểu sâu rộng hơn về con người, đất nước đang là vấn đề của cả thế giới”, giáo sư Cho kể lại sự lựa chọn của mình.

Lớp tiếng Việt đầu tiên ấy chỉ vỏn vẹn 20 sinh viên - thấp hơn nhiều so với hơn 400 sinh viên hiện đang theo học chuyên ngành tiếng Việt tại các trường đại học ở Hàn Quốc. “Tiếng Việt là ngoại ngữ không dễ học với những người mà tiếng mẹ đẻ không có thanh điệu, cộng thêm những hạn chế về điều kiện vật chất do chưa có từ điển, tài liệu, băng hình... nên càng khó khăn.

Chúng tôi chỉ học tiếng Việt tại Hàn Quốc và thông qua tiếng Anh. Những thanh điệu trong tiếng Việt cứ trầm bổng như lời bài hát nên mọi người gặp nhiều khó khăn khi phát âm. Riêng tôi, cũng may nhờ có khiếu âm nhạc từ nhỏ nên nhanh chóng phát âm được cả 6 thanh.

Vì vậy, trong lớp tôi là người thường xuyên được giáo viên mời lên phát âm mẫu cho các bạn trong lớp. Phát âm tuy khó nhưng nghĩa tự của tiếng Việt lại rất dễ nhớ”, giáo sư Cho kể tiếp.

Tốt nghiệp đại học và là một trong số ít những người Hàn Quốc đầu tiên tốt nghiệp chuyên ngành tiếng Việt nên Cho được giữ lại trường và được bổ nhiệm làm giảng sư khoa Tiếng Việt trường Đại học Ngoại ngữ.

Chỉ 3 năm sau, ở tuổi 26, Cho trở thành giáo sư chính thức của trường. Hơn 30 năm đứng lớp, ông dạy hơn 1.000 học trò. Không chỉ học tiếng Việt như một ngoại ngữ đơn thuần, Cho còn nghiên cứu văn hóa, lịch sử, kinh tế, chính trị, đất nước và con người VN. Thế nên, Cho còn là giáo sư chuyên giảng dạy lịch sử, văn hóa Việt tại các trường đại học tại xứ sở kim chi hiện nay.

Hơn 40 năm học tiếng Việt, ông đã cho ra đời cuốn Từ điển Việt - Hàn đầu tiên. 11 năm trời ròng rã với quyết tâm “không để thế hệ sau phải dò dẫm như mình”, cuốn từ điển 60.000 từ cuối cùng đã được xuất bản vào năm 2000. “Từ ngữ trong tiếng Việt thể hiện sự phong phú nền văn hóa truyền thống của người dân Việt, nhất là tên gọi những món ăn, các loại trái cây.

Vì vậy, để thể hiện một từ ngữ tương đương trong tiếng Hàn với những nhóm từ này là điều không dễ dàng”, ông nhận xét. Giáo sư Cho Jae Hyun còn được biết đến với cương vị một soạn giả của nhiều tài liệu về tiếng Việt như: Giảng văn tiếng Việt cho người nước ngoài (sơ cấp, trung cấp và cao cấp), Thời sự Việt Nam, Lịch sử Việt Nam...Cùng với hàng loạt những công trình nghiên cứu được đăng trên các tạp chí khoa học tại VN và HQ.

 Sự thuần thục tiếng Việt không kém tiếng mẹ đẻ, trở thành một giáo sư, nhà nghiên cứu, soạn giả, phiên dịch, nhà từ điển học về tiếng Việt... với ông đã bắt đầu từ cơ duyên với VN, sau đó là sự gắn bó hết lòng với VN.

“Viên gạch” cho quan hệ Việt-Hàn

Không chỉ là người đam mê nghiên cứu tiếng Việt, ông còn là một trong những người đầu tiên đặt viên gạch cho mối quan hệ Việt - Hàn. Dù dạy tiếng Việt từ năm 1971 nhưng giáo sư Cho chưa một lần sang VN cho đến năm 1989, với tư cách đại diện trường Đại học Ngoại ngữ trong chuyến đi tiền trạm để ký kết hợp tác khoa học với Đại học Tổng hợp Hà Nội.

“Đặt bước chân đầu tiên xuống VN tại sân bay Tân Sơn Nhất, rồi từ Sài Gòn đến Hà Nội, ở đâu tôi cũng được đón tiếp thân thiện. Chuyến đi đã làm thay đổi hoàn toàn suy nghĩ, quan niệm của tôi về VN, và tôi nghĩ, sự hợp tác về khoa học giữa hai quốc gia là chưa đủ mà còn cần hơn nữa những quan hệ kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội”, giáo sư Cho kể lại cảm xúc của mình.

Với tâm huyết đó, ông là một trong những người đã nỗ lực không ngừng để mở rộng mối quan hệ Việt - Hàn trong cương vị người vừa góp phần tổ chức, vừa là một phiên dịch viên. Năm 1990, tại Đại học Tổng hợp Hà Nội một cuộc hội thảo khoa học diễn ra đã đánh dấu cuộc gặp gỡ mở đầu cho sự hợp tác trong giới khoa học hai nước nói riêng, mối quan hệ ngoại giao hai nước nói chung.

Mối quan hệ hai quốc gia tiếp tục nảy nở trên nhiều lĩnh vực khác bằng sự ra đời của Hội Hữu nghị Hàn - Việt mà chính ông là phó chủ tịch thường trực, đặc biệt là sự kiện thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức của hai quốc gia vào năm 1992... Giáo sư Cho từng là cầu nối cho nhiều cuộc gặp gỡ của các lãnh đạo cấp cao hai nước với vai trò là phiên dịch viên cho tổng thống Hàn Quốc.

Kể về việc dịch cuốn hồi ký, giáo sư Cho cho biết: “Tổng thống là nhân vật rất đặc biệt, từng trải qua cuộc sống cực kỳ nghèo khó. Tuy nhiên, với ý chí bất khuất ông đã tìm mọi cách chống chọi với hoàn cảnh để từ một thiếu niên yếu ớt nghèo khó bán quán ven đường thành chủ tịch một tập đoàn lớn, rồi trải qua chức vụ đại biểu quốc hội, Thị trưởng thành phố Seoul và bây giờ là tổng thống của Đại Hàn dân quốc. Chính cuộc đời ông, ý chí của ông đã hấp dẫn để tôi có tâm huyết dịch cuốn sách này sang tiếng Việt”.

Cuốn hồi ký được viết năm 1995, từng được dịch sang tiếng Nga, dựng thành phim tại Hàn Quốc, nhưng dịch sang tiếng Việt thì đây là lần đầu tiên. Ngay khi được tổng thống chọn để dịch cuốn sách để làm quà khi sang thăm VN, ông bắt tay vào dịch và hoàn thành chỉ chưa đầy 3 tháng. “Dù đã đọc trước đó, đã xem phim trước đó nhưng khi dịch tôi vẫn vô cùng xúc động.

Tôi đã khóc nhiều lần khi dịch cuốn sách này. Tôi mong mỏi, cuốn sách sẽ là món quà tinh thần quý giá với giới trẻ VN về một tấm gương bất khuất biết vươn lên trong cuộc sống. Nếu bạn đọc Việt có yêu cầu thì chúng tôi sẽ có nhiệm vụ chuyển tặng món quà này của tổng thống đến tận tay các bạn”, giáo sư Cho kể lại trong xúc động. 

Xem VN như quê hương nên ông không thể nhớ nổi số lần ghé thăm VN. Cung đình Huế, thắng cảnh vịnh Hạ Long dù đã 11 lần ghé thăm... cũng chưa hề thỏa sự khát khao của ông. Kết thúc 1 tuần làm việc tại VN, ông đáp chuyến bay về Hàn Quốc nhưng để lại lời hứa chân tình “sẽ trở về VN trong ngày gần đây”. Ý nghĩa sâu xa trong cụm từ “trở về” của ông không chỉ là sự gắn bó như ruột thịt với VN mà còn là những nỗ lực tiếp theo cho mối quan hệ giữa hai dân tộc Việt - Hàn.

Theo Hà Ánh (TNO)