Mỗi tòa một ý

Hệ quả là nhiều bản án bị tòa cấp trên hủy đã khiến tòa cấp dưới không tâm phục khẩu phục...

Bộ luật Tố tụng dân sự (BLTTDS) quy định tòa chỉ được đình chỉ giải quyết vụ án đối với nguyên đơn hoặc xử vắng mặt với bị đơn, người liên quan khi họ được triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn không đến. Thực tế, thế nào là triệu tập hợp lệ đang có những cách hiểu khác nhau.

Lúc nào được xử vắng mặt?

Cưới nhau một thời gian, ông TVT gửi đơn ra tòa xin ly hôn, trong khi người vợ lại luôn mong muốn được đoàn tụ. TAND một quận ở TP.HCM đã kiên trì mời hai bên hòa giải nhưng không thành nên phải đưa vụ án ra xử. Sau đó, thư ký tòa nhiều lần trực tiếp gửi giấy mời nhưng người vợ không đến khiến phiên xử phải hoãn lên hoãn xuống. Giữa năm 2008, tòa quận mở phiên xử vắng mặt người vợ, chấp nhận yêu cầu ly hôn của người chồng.

Người vợ kháng cáo, cho rằng việc tòa quận xử vắng mặt bà là vi phạm tố tụng. Bà nói không hề nhận được các giấy triệu tập vì thời gian này bà bị bệnh, phải nằm điều trị trong bệnh viện, thuộc trường hợp có lý do chính đáng, lẽ ra tòa sơ thẩm phải hoãn xử mới đúng.

Kháng cáo của người vợ đã được TAND TP.HCM chấp nhận. Theo tòa phúc thẩm, dù cấp sơ thẩm đã triệu tập hai lần hợp lệ nhưng bị đơn đang nằm bệnh viện, không biết có nhận được giấy hay không. Đây là trường hợp có trở ngại khách quan, phải hoãn xử theo hướng dẫn tại Nghị quyết 02 năm 2006 của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao. Để đảm bảo quyền được tham gia phiên tòa của người vợ, TAND TP đã hủy án sơ thẩm.

Trong văn bản kiến nghị gửi TAND TP sau đó, TAND quận than rằng mình đã bị hủy án oan! Bởi lẽ BLTTDS chỉ quy định bị đơn đã được triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai mà vẫn không đến thì tòa xét xử vắng mặt. Mặt khác, các tài liệu tập huấn BLTTDS do Trường Cán bộ tòa án và Viện Khoa học xét xử TAND Tối cao phát hành đều hướng dẫn: “Bị đơn đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt thì tòa xử vắng mặt bị đơn”. Như vậy, việc bị đơn né tránh, viện nhiều lý do nói không nhận được giấy triệu tập để không đến tham gia phiên xử hoàn toàn không phải là lỗi của cấp sơ thẩm.

Gửi qua bưu điện: Coi chừng bị hủy án

Đã hơn hai năm, thẩm phán VTL (TAND một quận tại TP.HCM) vẫn còn nhớ như in một bản án dân sự bị cấp trên hủy vì tống đạt qua đường bưu điện.

Số là ông thụ lý một vụ tranh chấp hợp đồng vay tài sản, trong đó nguyên đơn ủy quyền cho một luật sư đại diện tham gia tố tụng. Do điều kiện đi lại khó khăn nên ông tống đạt các giấy triệu tập, văn bản tố tụng qua đường bưu điện tới địa chỉ văn phòng luật sư. Các đương sự tiếp nhận, đến tòa làm việc đúng hẹn. Gần đến ngày xử, thẩm phán VTL đã hai lần gửi giấy triệu tập qua đường bưu điện cho nguyên đơn theo địa chỉ văn phòng luật sư nhưng vị luật sư đại diện nguyên đơn không có mặt. Vì thế, thẩm phán VTL đã ra quyết định đình chỉ vụ án.

Quyết định này đã bị TAND TP hủy với lý do việc tống đạt giấy triệu tập không đảm bảo, không chắc chắn rằng nguyên đơn đã nhận được hay chưa. Theo tòa phúc thẩm, gửi qua đường bưu điện là phương thức tống đạt luật cho phép làm nhưng quan trọng là trên thực tế đương sự có nhận được thông báo của tòa hay không. Trong vụ này, cấp sơ thẩm đã không tìm hiểu chắc chắn mà ra quyết định đình chỉ vụ án là sai.

Sau này tìm hiểu, thẩm phán VTL mới biết những lần ông gửi giấy triệu tập, vị luật sư đại diện nguyên đơn đều nhận được nhưng cố tình ém đi, không đến tòa, cũng không báo cho thân chủ biết. Nguyên do là luật sư và thân chủ đang có mâu thuẫn về thù lao nên luật sư chơi khăm thân chủ khiến thẩm phán cũng bị… vạ lây.

THANH TÙNG