Người trở về sau chiến tranh

Ông đạo diễn vứt toẹt mấy cuốn sách viết về chiến tranh xuống trước mặt tôi, nói như quát:

- Mấy ngày nghỉ, cô đọc thật kỹ mấy cuốn sách này đi. Cô nên nhớ cảnh ấy là chiến tranh, chiến tranh chứ không phải là Suối Tiên, Thác Đa, hay Tam Đảo.

Bình thường ông dịu dàng với tôi lắm cơ mà, lần này ông lại nổi nóng kinh khủng như vậy...

Thơ thẩn bước trên thảm cỏ, chiều Hồ Tây buồn đến nao lòng. Tôi tựa lưng vào gốc liễu già, thả mắt xa xăm. Hà Nội ơi, sâm cầm ơi, sen Tây Hồ ơi, mọi thứ sao cứ bỏ tôi mà đi? Giá như lúc này có anh bên cạnh, để tôi gục đầu lên vai anh mà thổn thức. Nhưng anh đang ở xa, anh đã đưa vợ anh đi Sài Gòn chữa bệnh. “Xa nhau nhé, xa nhau một thời gian em ạ. Anh...”.

Hôm ấy, nếu không òa khóc, chắc tôi đã nổi cáu: Anh làm sao? Đồ hèn! nhưng tôi đã không làm thế, bên anh, lúc nào tôi cũng như một bé gái ngoan, hiền và ủy mị, có lẽ anh đã mềm lòng vì những điều ấy.

Đạo diễn đã cực kỳ tức giận vì những đúp phim quay đi, quay lại mà không đạt yêu cầu. Khốn khổ, nó là đoạn cuối của bộ phim mấy chục con người vất vả hàng tháng trời. Tệ thật, bao nhiêu cảnh lội suối, trèo đèo hay đau thương, khói lửa, thậm chí cả những cảnh phải khóc sướt mướt, tôi đều đã vượt qua thế mà...

Có gì đâu, người ta gặp nhau trong một đêm vượt rừng, người ta cùng nhau qua trận máy bay Mỹ oanh tạc, rồi họ yêu nhau. Chàng trai là bộ đội trinh sát, cô gái là thanh niên xung phong mở đường. Chiến tranh đã làm họ lạc mất nhau, lúc tìm lại được nhau, đã quá muộn... Có thế thôi, sao đến cái đoạn ấy, cái đoạn mà giây phút hạnh phúc nhất họ gặp nhau, lại không thể diễn được? Hay là chú cho sửa lại kịch bản? Khóc nhé, khóc sẽ dễ diễn hơn. Không thể như thế được, thường những người phụ nữ đã đi qua chiến tranh, họ cứng rắn lắm… Mà cũng không thể khóc được? Chị ấy đã khóc bao nhiêu năm đến khô cạn cả nước mắt rồi!

Mọi lời quát nạt, thậm chí đến thô bạo của đạo diễn cứ trôi đi tuồn tuột. Không thể tiếp tục đến trường quay được nữa… Tôi nhớ anh ấy cồn cào gan ruột. Xa anh hai tuần mà tôi cảm thấy như lâu lắm rồi.

19 tuổi, tôi chưa có mối tình đầu. Vậy mà tôi lại yêu anh. Rõ ràng anh không đẹp trai, không giàu có và anh cũng không còn trẻ nữa, anh là thầy dạy của tôi.

Tiết học đầu tiên, anh giới thiệu: “Tôi tên là Vũ, tôi được phân công dạy môn Lịch sử điện ảnh của lớp ta. Trong giờ của tôi, các anh chị học phải thật thoải mái. Nếu thấy tiếp thu được thì ngồi nghe, còn nếu không muốn học cứ tự động đứng dậy xuống căn tin uống nước hoặc ra ngoài đọc sách, đi chơi tùy thích”.

Thầy dễ dàng như vậy sao? Cả 20 đôi mắt nhìn thầy nghi hoặc, nghe thầy nói, chúng tôi không mấy cảm tình với thầy. Dạo ấy trời rét, ai cũng đi giày mà thầy lại chân trần với xăng đan như mùa hè. Mãi sau này tôi mới biết thầy không đi giày được vì cái gót chân bị thương. Một ông thầy cũ kỹ, không com lê, cà vạt, suốt mùa đông chỉ có quần thô và áo khoác rộng thùng thình. Mới nhìn đã thấy hắc xì dầu.

Thằng Hải “kều” ngồi bàn sau đặt trước mặt tôi một mảnh giấy bé bằng hai ngón tay: “Thầy nhìn Nga 21 lần”. “A! Khanh hỏi thử xem: Thầy bao nhiêu tuổi?”. “No vấn đề”. Cả hai cái bút bi thi nhau “chat” trên giấy, tôi viết: “Nhìn thầy như nông dân nổi dậy”. Mấy dãy bàn của bọn quỷ sứ chuyền tay nhau đọc và bịt miệng cười.

Sau này khi ngả đầu vào vai anh, tôi nũng nịu:

- Khiếp, sao ngày ấy anh nhìn em ghê thế?

- Ờ, em có gương mặt giống cô gái cùng đơn vị với anh ngày xưa.

- Vậy là anh nhìn em vì thấy giống người khác?

- Thật mà, cô gái ấy có mái tóc dày như em và cũng để dài như em đây này nhưng cô ấy thường cặp bằng chiếc cặp ba lá sáng lấp loáng. Những lúc ở lán hay ra ngoài mặt đường, cô ấy hay quấn lên đầu chiếc khăn mùi xoa tím sẫm, anh không để ý kỹ lắm. Lán của anh cách lán của cô ấy một đoạn ngắn. Anh còn nhớ mãi buổi chiều cuối mùa thu, trung đội của anh phải hành quân gấp. Anh đến để tạm biệt cô ấy. Gặp nhau ngay bên bờ suối. Nhưng… Anh thấy cô ấy đứng nhìn chằm chằm xuống con suối trước mặt. Anh đã lặng lẽ đứng sau, cô ấy đang khóc nên không hề biết anh đứng sau lưng. Anh không nỡ xâm phạm đến phút giây riêng tư hiếm hoi ấy nên cũng đứng im nhìn xuống dòng suối. Một bối tóc đen nhánh bị mắc vào đám rễ cây chìa ra, bối tóc chập chờn dềnh lên, chìm xuống chỗ xoáy nước. Trũng xoáy ấy nuốt theo cả những chiếc lá úa vàng, những đoạn củi mục và những đám bọt vàng khè. Kỳ lạ vô cùng! Mọi thứ cứ cuốn đi mà cái bối tóc đen nhánh vẫn bồng bềnh, chập chờn lên xuống không chịu cuốn theo. Nước dưới kia vẫn thao thiết chảy... Anh nhìn lên đầu cô ấy. Trời ơi! không thể tin được, mới mấy tháng trước tóc cô ấy dài là thế, đen đậm là thế, giờ trơ cả da đầu ra thế này. Đất, nước, khí hậu Trường Sơn khắc nghiệt quá. Cây lá um tùm, còn con người lại tàn tạ thế kia...

Anh đi Sài Gòn. Những ngày ở trường quay, hình ảnh cái bối tóc đen nhánh mắc vào rễ cây rồi bồng bềnh trên xoáy nước và đôi mắt ngẩn ngơ của cô thanh niên xung phong luôn chập chờn trong đầu. Có lúc tôi thấy mình trở thành người đàn bà ấy. Cũng có lúc tôi lại thấy mình đang được gặp lại người tôi yêu ngày trở về.

Không thể chịu đựng nữa, tôi bấm máy và áp tai nghe, may mắn, sau mấy hồi chuông đổ là giọng của anh, trầm, khắc khoải như kìm nén: “Em à!... Em vui chứ? Vợ anh…”, ôi giời, có gì mà vui. Trớ trêu quá, tôi nhớ anh muốn chết, còn anh lại vợ... “Thôi! Em bận rồi”. Tôi dằn dỗi tắt máy và quyết định không thèm gặp anh nữa... Một tuần... 10 ngày… không chịu nổi, tôi rủ Hải đến nhà anh. Cũng là lần đầu tiên tôi đến chốn này.

Ngày ấy là cuối thu, trời đã chớm lạnh, gió heo may thổi về từng đợt, những chùm hoa giấy đỏ, tím, trắng lòa xòa xuống cả lan can tầng hai che kín khung cửa sổ nhà anh. Đứng trước cổng, tôi run rẩy định bỏ chạy nhưng Hải đã bấm chuông, phải mấy phút sau cánh cửa gỗ mới mở:

- Thầy! - Hải kêu lên.

Anh đấy ư? Suýt nữa tôi lao đến gục đầu vào vai anh. Nhưng tôi đã kịp kìm lòng, giữ cho tình cảm bồng bột của mình không bùng lên. Sau lưng anh, một người đàn bà ngồi trên xe lăn ghì tay cố đẩy đẩy cái bánh xe, ngẩng đầu lên mỉm cười. Mảnh mai, yếu ớt, những đường gân xanh mờ nổi lằn lên làn da trắng bợt. Nhưng khuôn mặt rạng ngời và phúc hậu. Anh quay lại khẽ đẩy chiếc xe vào trong nhà, thì thầm: “Ngoài trời lạnh lắm, em ạ!”. Người đàn bà ngồi trên xe lăn lại mỉm cười e thẹn. Mọi cử chỉ của họ mới thân thương, gắn bó làm sao.

- Ngồi xuống đi các em! - quay lại phía chiếc xe lăn anh giới thiệu:

- Đây là nhà tôi, Hải biết rồi, còn Nga lần đầu đến nhỉ? Thế nào khóa luận đến đâu rồi?

Tôi nhìn anh mà nghẹn đắng cả lòng, Hải nói lấp liếm: “Em đang cố gắng mấy buổi nữa, “tên” này cũng thế thầy ạ. Dạo này “hắn” bội thu lắm, được mời diễn liên miên. À, bao giờ thầy đến trường ạ?”.

- Tôi đi dạy từ đầu tuần, nhiều việc quá!

Vậy là anh về từ tuần trước, thế mà có thèm để ý đến mình tí nào đâu. Anh bảo anh rất hạnh phúc. Hạnh phúc sao được khi bên cạnh anh là người vợ ốm yếu, hai ống chân teo tóp thế này. Tôi cay cú nghĩ thầm và bấm Hải đứng dậy.

- Kìa Nga, uống nước đi em!

Anh đang nói ngay bên cạnh mà tôi thấy xa xôi như tự nơi nào vọng lại. Ý nghĩ cay độc lóe lên trong đầu. Về thôi!

Tôi lại ra trường quay, phân cảnh “Ngày gặp lại” nếu không thành công chắc phải bỏ hoặc là sửa kịch bản, hoặc thay người khác. Nỗi buồn đeo đẳng mấy ngày nay. Thôi cố một lần nữa rồi muốn ra sao thì ra.

- Chuẩn bị - ông đạo diễn hô thật to.

- Bây giờ không theo kịch bản nữa. Cô cứ diễn tự do theo cảm hứng. Chỉ “dạ” một tiếng rất nhẹ khi đứng trước ống kính, tôi đang nhớ đến anh, nhớ cả người đàn bà trên xe lăn có hai ống chân lõng thõng... Nước mắt tôi trào ra...

- Bắt đầu, quay!

Tiếng ông đạo diễn gần... xa... chập chờn. Tôi thấy mình đang đứng trước anh. Không! Tôi đang ngồi bên người đàn bà liệt hai chân... Người đàn bà khóc... trước mặt tôi là một người lính khoác ba lô đang chạy như bay về phía mình... Tôi không đứng dậy được, hai cánh tay chới với... Người đàn bà vẫn ngồi trên xe lăn, không hề nhúc nhích, nhìn người lính trở về trân trân như nhìn đi đâu xa lắm và từ từ ngả đầu ra phía sau. Người đàn bà liệt chân đã ngất lịm.

- Cắt! Tốt... Tốt lắm... Tiếng ông đạo diễn khen, rồi tiếng mọi người ồ lên. “Tuyệt vời! Hay quá!” .

Cảnh quay đã xong từ lúc nào mà tôi vẫn gục đầu vào xe lăn nức nở. Tôi vẫn diễn. Không! Không phải diễn. Tôi đang sống cuộc đời thực của người đàn bà bị liệt chân trở về sau chiến tranh.

▲▲▲

Thời gian trôi đi chậm chạp, tôi ra trường đi diễn liên miên, thảng hoặc lại bấm máy nhắn tin cho anh: “Em và Hải bình thường, công việc rất tốt. Em mong anh chị khỏe mạnh”. Lần nào anh cũng nhắn lại ngay, nhiều khi tôi cứ tưởng tượng như anh chỉ chờ tôi nhắn đến để trả lời: “Cảm ơn em! Anh vẫn đi dạy, chị khỏe hơn nhiều. Em và Hải hạnh phúc nhé!”.

Tôi chỉ cần như thế thôi.

Truyện ngắn của VŨ MINH NGUYỆT