Gần đây ở nhiều phiên xử dân sự và hành chính, đến lúc tòa tuyên án thì đại diện VKS lại vắng mặt. Nhiều kiểm sát viên lý giải do bận việc, hơn nữa đằng nào tòa chả gửi bản án qua. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia lại đánh giá việc này là tùy tiện…
Mới đây, trong một vụ tranh chấp thừa kế, sau khi nghị án kéo dài ba ngày, TAND TP.HCM đã tuyên án. Tuy nhiên, đến lúc tuyên án chỉ có hội đồng xét xử, thư ký phiên tòa cùng các bên đương sự. Còn đại diện VKS (tham gia phiên xử từ đầu) thì vắng mặt, có báo trước cho tòa. Tương tự, chiều 3-8, Tòa Hành chính TAND TP.HCM tuyên án một vụ khiếu kiện quyết định hành chính về lĩnh vực thuế cũng vắng mặt đại diện VKS, người trước đó tham gia từ đầu phiên xử.
Vắng vì làm không xuể
Trao đổi, nhiều thẩm phán cho biết chuyện đại diện VKS vắng mặt lúc tòa tuyên án đã trở thành bình thường, phía tòa cũng du di bởi luật không có quy định chặt về việc buộc đại diện VKS phải có mặt trong khâu này.
Còn một kiểm sát viên lý giải kể từ ngày Bộ luật Tố tụng dân sự (BLTTDS) sửa đổi quy định VKS tham gia tất cả vụ án dân sự thì công việc của VKS ngày càng nhiều mà nhân lực của ngành lại đang mỏng. Nhiều vụ án dân sự, tòa tiến hành nghị án kéo dài đến mấy ngày, sau đó mới tuyên án. Trong khi có những ngày kiểm sát viên cùng lúc phải ra tòa trong hai vụ án. Vụ thì tòa xét xử, vụ thì tòa tuyên án nên buộc kiểm sát viên phải linh hoạt vắng mặt trong vụ chỉ còn phần tuyên án và báo trước với tòa.
Ngoài ra, kiểm sát viên này còn cho biết việc đại diện VKS có mặt hay không lúc tòa tuyên án không quan trọng bởi sau đó đằng nào tòa cũng gửi bản án qua cho VKS.
Nên linh hoạt?
Thông cảm với các kiểm sát viên, luật sư Bùi Quang Nghiêm (Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP.HCM) cho rằng nhiệm vụ và quyền hạn của VKS theo luật định vẫn được đảm bảo cho dù đại diện VKS có mặt lúc tòa tuyên án hay không. VKS vẫn có thể theo dõi nội dung bản án tuyên để thực hiện quyền kháng nghị, kiến nghị theo luật định nếu có sai phạm. Hơn nữa, trong các phiên tòa dân sự, hành chính sơ thẩm hiện nay, VKS chỉ tham gia kiểm sát về mặt tuân thủ pháp luật tố tụng là chủ yếu...
Thẩm phán Vũ Phi Long (Phó Chánh Tòa Hình sự TAND TP.HCM) cũng nhận xét trong các phiên tòa phi hình sự, vai trò của đại diện VKS chủ yếu chỉ là kiểm sát việc tuân theo pháp luật của tòa án và các đương sự. Do vậy, việc đại diện VKS không có mặt ở phần tuyên án có thể du di được.
Hay phải chấn chỉnh?
Trái lại, kiểm sát viên cao cấp Nguyễn Thanh Sơn (Viện Phúc thẩm III VKSND Tối cao) khẳng định việc vắng mặt của kiểm sát viên tại phần tuyên án trong phiên xử dân sự vừa trái luật vừa không ổn dù với lý do gì đi nữa.
Theo ông Sơn, luật quy định các phiên xử dân sự mà vắng mặt kiểm sát viên là tòa phải hoãn xử, trong khi phần tuyên án cũng là một dung không thể tách rời của phiên xử. Do đó, việc tham gia của đại diện VKS là phải đầy đủ chứ không thể theo kiểu “ngắt khúc”.
Hơn nữa, khi tuyên án, tòa vẫn phải đảm bảo các quy định của pháp luật nên với vai trò giám sát, đại diện VKS càng không thể vắng mặt. Chẳng hạn khi tuyên án, thành phần hội đồng xét xử thiếu người, đại diện VKS không có mặt thì làm sao ghi nhận? Tuyên án xong, có thể tòa còn phải có nghĩa vụ giải thích một số vấn đề cho đương sự rõ. Nếu đại diện VKS không có mặt thì làm sao biết được hoạt động đó của tòa có thực hiện đúng luật hay không?
Theo luật sư Nguyễn Văn Hậu (Phó Chủ tịch Hội Luật gia TP.HCM), điểm mới của BLTTDS hiện hành là VKS tham gia các phiên tòa sơ, phúc thẩm, phiên họp giám đốc thẩm, tái thẩm (Điều 21). Với tư cách là người tiến hành tố tụng, đại diện VKS phải tham gia xuyên suốt phiên tòa từ đầu đến cuối mới thực hiện được chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật tố tụng. Việc đại diện VKS có mặt vào lúc tòa tuyên án còn tránh được chuyện án tuyên một đằng, phát hành bản án một nẻo bởi thực tế chuyện này đã từng xảy ra.
| Sai luật! Điều 197 BLTTDS quy định về việc xét xử phải trực tiếp, bằng lời nói và liên tục. Một phiên tòa bắt đầu từ phần thủ tục đến phần xét hỏi, tranh luận, nghị án và tuyên án. Trừ phần nghị án, kiểm sát viên không được tham gia bởi luật đã quy định thì những phần khác đều yêu cầu phải có mặt của kiểm sát viên. Sự có mặt này đảm bảo tính liên tục. Khoản 2 Điều 207 BLTTDS quy định trong trường hợp kiểm sát viên bị thay đổi tại phiên tòa hoặc không thể tiếp tục tham gia phiên tòa nhưng có kiểm sát viên dự khuyết thì người này sẽ thay thế nếu họ có mặt tại phiên tòa từ đầu. Trong trường hợp không có kiểm sát viên dự khuyết thì hội đồng xét xử quyết định hoãn phiên tòa và thông báo cho viện trưởng VKS cùng cấp. Như vậy, việc kiểm sát viên ngưng không có mặt tại phần tuyên án là sai luật. Thẩm phán PHẠM CÔNG HÙNG, Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP.HCM Làm mất tính trang nghiêm Việc vắng mặt của đại diện VKS tại phần tuyên án trong án dân sự, hành chính là điều không nên. Với vai trò giám sát, kiểm sát viên phải có mặt tham gia đầy đủ các giai đoạn giải quyết án xem có bảo đảm việc tuân thủ pháp luật hay không. Đồng thời khi xét xử, đại diện VKS có mặt, đến khi tuyên án lại vắng mặt sẽ làm mất tính trang nghiêm của phiên tòa. Mặt khác, hình ảnh của VKS sẽ trở nên mờ nhạt với vai trò luật định. Kiểm sát viên NGUYỄN ANH ĐỨC, huyện Bố Trạch, Quảng Bình Vi phạm tố tụng nghiêm trọng Trong tố tụng, tất cả thành phần tham gia và tiến hành tố tụng chỉ được làm những gì mà pháp luật tố tụng cho phép. Vì vậy, lấy lý do luật không buộc phải có mặt tại phần tuyên án để du di là hoàn toàn sai bởi luật quy định đại diện VKS tham gia là tham gia cả phiên tòa chứ đâu có chia nhỏ, xé lẻ phiên tòa ra từng phần? Theo tôi, nếu đại diện VKS vắng mặt tại phần tuyên án, chiếu theo luật thì bản án có thể bị hủy vì vi phạm tố tụng nghiêm trọng. Luật sư LÊ THÀNH KÍNH, Đoàn Luật sư TP.HCM |
HOÀNG YẾN
