Bài 2: Đảng bám sát cơ sở - điểm tựa để chính quyền đô thị bứt phá

Trong dòng chảy của kỷ nguyên vươn mình, mọi cải cách thể chế dù vĩ mô đến đâu cũng phải được chuẩn hóa bằng thước đo lòng dân tại cơ sở. Với TP.HCM, mô hình chính quyền đô thị không chỉ là cuộc cách mạng về cấu trúc hành chính, mà là phép thử đối với năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức Đảng ở phường, xã.

Phép thử năng lực lãnh đạo tại cơ sở

Tại một đô thị đặc biệt như TP.HCM, hiệu quả quản trị không nằm ở những phòng họp của các sở, ngành, mà hội tụ tại các khung cửa tiếp nhận hồ sơ ở phường, xã.

Mỗi ngày hàng chục ngàn tương tác giữa chính quyền và người dân diễn ra: Từ thủ tục nhà đất, hộ tịch đến giải quyết an sinh xã hội. Đằng sau mỗi tờ trình, mỗi chữ ký là sinh kế của một hộ gia đình, là vận hành của một doanh nghiệp.

Khi TP thực hiện phân cấp, ủy quyền mạnh mẽ theo tinh thần chính quyền hai cấp, quyền lực hành chính được đưa về sát dân hơn. Điều này đồng nghĩa với việc trách nhiệm chính trị của tổ chức Đảng cơ sở phải nặng nề hơn bao giờ hết.

Lịch sử Đảng ta đã đúc kết “cán bộ là cái gốc của mọi công việc” nhưng chi bộ mới là nơi rèn đúc cái gốc ấy. Trong mô hình chính quyền đô thị, vai trò của Đảng không còn là sự chỉ đạo chung chung. Đảng phải bám sát cơ sở, thấu cảm từng nhịp đập dân sinh để định hướng chính xác cho chính quyền hành động.

Thực tiễn chứng minh nơi nào tổ chức Đảng cơ sở vững mạnh, sát dân, nơi đó chính quyền vận hành nhịp nhàng, thủ tục hành chính thông suốt và niềm tin nhân dân được củng cố. Tại các “điểm sáng” này, nghị quyết cấp ủy không còn là lý thuyết suông mà hóa thân thành giải pháp thực tiễn: Từ chỉnh trang hẻm phố, trật tự xây dựng đến chống ngập và an sinh xã hội.

Định hướng chính trị sắc sảo, phù hợp với đặc thù địa bàn chính là “kim chỉ nam” giúp bộ máy hành chính thực thi đồng bộ, loại bỏ tình trạng lúng túng hay chồng chéo nhiệm vụ. Sự thống nhất giữa ý Đảng - lòng dân tạo nên nhịp vận hành ổn định, biến cơ sở thành bệ phóng vững chắc cho mọi mục tiêu bứt phá của siêu đô thị.

Ngược lại, nơi nào tổ chức Đảng cơ sở thiếu sâu sát hoặc mất đoàn kết, chủ trương dù đúng đắn vẫn dễ rơi vào tình trạng "tắc nghẽn" thực thi. Khi đó, hồ sơ tồn đọng và khiếu nại kéo dài sẽ tạo ra hố ngăn cách giữa chính sách và đời sống. Sự khác biệt này không bắt nguồn từ quy định của pháp luật hay nguồn lực, mà nằm ở chất lượng lãnh đạo chính trị tại địa bàn. Do đó, cốt lõi của mô hình chính quyền hai cấp là nâng cao năng lực lãnh đạo thực chất của Đảng bộ cơ sở.

Giám sát tại cơ sở là chốt chặn quyết định tính minh bạch

Trong bối cảnh siêu đô thị, vai trò lãnh đạo của Đảng được cụ thể hóa qua nhịp độ vận hành hằng ngày. Nơi cấp ủy sâu sát, quy trình giải quyết hồ sơ được kiểm soát chặt chẽ, tiến độ rõ ràng và trách nhiệm cá nhân được cá thể hóa tối đa. Cấp ủy không làm thay chính quyền nhưng xác lập “trục xương sống” về ưu tiên công việc và chuẩn mực phục vụ nhân dân, loại bỏ tư duy đùn đẩy, né tránh. Sự định hướng này giúp bộ máy hành chính cơ sở thích ứng nhanh chóng với yêu cầu dịch vụ công trực tuyến và quản trị hiện đại.

Vai trò lãnh đạo của Đảng tại cơ sở còn thể hiện rõ qua việc giám sát các lĩnh vực “nóng” như đất đai, trật tự xây dựng. Khi cấp ủy chấn chỉnh kịp thời, chính quyền sẽ xử lý công việc dứt điểm, ngăn chặn khiếu kiện kéo dài. Song hành cùng định hướng nhiệm vụ, Đảng bộ cơ sở giữ vai trò then chốt trong công tác cán bộ. Với mô hình chính quyền đô thị, áp lực lên đội ngũ phường, xã là cực lớn khi phải xử lý đa dạng lĩnh vực. Khi cấp ủy lựa chọn đúng người, phân công trúng việc và giám sát chặt chẽ, bộ máy sẽ vận hành hiệu năng.

Mặt khác, cơ chế kiểm tra, giám sát tại cơ sở là chốt chặn quyết định tính minh bạch. Trong bối cảnh phân cấp mạnh mẽ, nguy cơ lạm quyền luôn chực chờ nếu thiếu sự kiểm soát tương ứng. Thông qua sinh hoạt chi bộ và sự giám sát của quần chúng, những biểu hiện trì trệ, nhũng nhiễu được phát hiện sớm và chấn chỉnh kịp thời. Khi kỷ luật Đảng được thực thi nghiêm minh, bộ máy hành chính sẽ vận hành trong khuôn khổ trách nhiệm rõ ràng.•

(*) Giảng viên khoa Xây dựng Đảng Học viện Chính trị Khu vực II

(**) Tổng Công ty Công nghiệp Sài Gòn