Đêm 26-7, hàng vạn đèn hoa đăng đã thắp sáng dòng sông Thạch Hãn (Quảng Trị). Lễ khánh thành nhà hành lễ, bến thả hoa trên sông đã được long trọng cử hành dưới ánh sáng lung linh huyền ảo của ánh nến hoa đăng, mang linh hồn những người lính anh dũng hy sinh tuổi trẻ, máu xương bảo vệ Thành Cổ.
Có một dòng sông nghĩa trang
Hàng ngàn cựu chiến binh, thân nhân liệt sĩ và người dân Quảng Trị mang theo hương, hoa và đèn hoa đăng đã đổ về Thành Cổ, bến thả hoa để thả hoa xuống dòng sông tri ân các anh hùng liệt sĩ và tham gia giao lưu “Ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình”.
 |
| Hòa đất, nước sông quê vào lòng Thạch Hãn và nghi lễ thả hoa trên sông. Ảnh: NL |
Dọc hai bên bờ Thạch Hãn, chúng tôi bắt gặp hình ảnh những người lính già cúi xuống lau vội những giọt nước mắt. Nhiều người òa khóc khi nhắc lại sự khốc liệt và bi tráng của 81 ngày đêm lịch sử. Trong 81 ngày đêm mùa hè đỏ lửa 1972, đã có hơn một vạn chiến sĩ hy sinh tại Thành Cổ nhưng nghĩa trang Thành Cổ chỉ chưa đến một ngàn nấm mồ, số còn lại vẫn chưa tìm thấy hài cốt. Dòng sông Thạch Hãn đã đi vào lịch sử, được ví như một “nghĩa trang không bia mộ”, nơi có hàng ngàn chiến sĩ đã vĩnh viễn nằm lại khi vượt sông tiến vào Thành Cổ.
“Từ nay tôi không còn đơn độc nữa”
Gặp cựu chiến binh Lê Bá Dương (nguyên trung đội trưởng Trung đội 2, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 27 Triệu Hải, Sư đoàn 390, Binh đoàn Quyết thắng), người chèo thuyền chở đầy hoa huệ trắng thả xuống sông Thạch Hãn viếng đồng đội suốt 34 năm qua, anh xúc động: “về thăm Quảng Trị lần này đối với tôi lại có một ý nghĩa đặc biệt”.
Anh bảo đặc biệt vì anh được chứng kiến một bến thả hoa theo đúng nguyện vọng và ước ao bao năm của mình. Lần thả hoa năm nay anh không còn lặng lẽ một mình mà có sự đồng hành của nhiều đồng đội là cựu chiến binh Thành Cổ, là thân nhân liệt sĩ và đông đảo người dân Quảng Trị. “Từ nay, bất kể lúc nào, mọi người đều có thể ra sông thả hoa viếng linh hồn các liệt sĩ nằm dưới dòng sông. Anh em đồng đội có thêm nén hương, bông hoa, tôi thấy cũng ấm lòng” - anh bồi hồi.
Nỗi day dứt 40 năm
Đứng bên bờ Thạch Hãn, anh Lê Bá Dương mắt đỏ hoe rớm lệ, đọc câu thơ tặng các bà mẹ Việt Nam anh hùng, giọng bùi ngùi: “Tháng bảy này mẹ lại khóc khô, Mùa vu lan vắng con với bông hồng trên áo, Chiều nghĩa trang cái lá vàng chao ảo, Con không về, mẹ hóa bông bụt xõa vào con…”.
Anh Dương tâm sự: “Đã nhiều lần gạt nước mắt tiễn đưa đồng đội vào lòng đất ở chiến trường, chúng tôi tự thề rằng sau ngày đất nước hòa bình, chúng tôi sẽ trở lại tìm các anh đưa về với gia đình, quê hương. Thế nhưng gần 40 năm sau chiến tranh, lời thề ấy vẫn chưa tròn. Và hơn ai hết, những người lính chúng tôi đi ra từ cuộc chiến, từng chứng kiến đồng đội hy sinh, trong đó rất nhiều anh thân xác hòa tan vào lòng đất của chiến trường, khó có thể thực hiện lời thề đó...”.
Chính điều này đã làm anh Dương ngày đêm day dứt khôn nguôi...
Đưa quê hương vào với đồng đội
Và anh quyết tâm: “Không đưa được đồng đội về với gia đình, quê hương thì chúng tôi sẽ đưa quê hương vào với đồng đội”. Anh cùng với bốn cựu chiến binh Trung đoàn 27 là đại tá Nguyễn Phúc Sinh, chiến sĩ Nguyễn Văn Hào, chiến sĩ Nguyễn Quốc Bá và Trưởng ban Tuyên huấn Trung đoàn 27 Ngô Minh Hơn đã lấy đất và nước ở ba miền Bắc-Trung-Nam về hòa vào nước sông Thạch Hãn.
Hành trang của năm cựu binh về thăm chiến trường xưa lần này là một lọ đất hoàng thành Thăng Long, một lọ đất đỉnh núi Chung (Nam Đàn, Nghệ An), một lọ đất ở 18 thôn Vườn Trầu (Hóc Môn) và một ít đất thép Củ Chi, đồng thời mang theo một ít nước lấy từ Hồ Gươm, sông Hồng, sông Lam, sông Kỳ Cùng, sông Nhật Lệ. Đất và nước từ mọi miền tổ quốc sẽ hòa vào dòng Thạch Hãn vào sáng nay (27-7), làm ấm thêm vong linh những đồng đội đang được người và đất Quảng Trị đùm bọc, che chở.
“Không đưa được đồng đội về với gia đình, quê hương thì chúng tôi mang đất, nước của quê hương đến cho đồng đội, mong sao linh hồn các anh được bình yên vĩnh hằng, chúng tôi mãi mãi ở bên các anh” - anh Dương nguyện cầu.
| Nhà hành lễ và bến thả hoa trên sông Thạch Hãn được xây dựng với diện tích gần 2 ha, tạo nên không gian hành lễ trang trọng từ Đài tưởng niệm Thành Cổ nối dài ra đến tháp chuông. Tổng giá trị xây dựng công trình gần 16 tỷ đồng do Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam (Vietinbak) và Tập đoàn Tàu thủy Việt Nam (Vinashin) tài trợ. Đây là nơi để nhân dân cả nước ghé thăm Thành Cổ hành lễ, dâng hương, thả hoa tri ân những chiến sĩ đã chiến đấu quả cảm, anh dũng hy sinh trên mảnh đất này.
Trong sáng nay (27-7), UBND tỉnh Quảng Trị và Ngân hàng Đầu tư phát triển Việt Nam tổ chức lễ động thổ xây dựng bến thả hoa bờ bắc sông Thạch Hãn, thuộc phường An Đôn, thị xã Quảng Trị. Đây là bến thả hoa thứ hai trên dòng Thạch Hãn để tri ân các anh hùng đã hy sinh xương máu, vĩnh viễn nằm lại dưới dòng sông này. HÀ LINH |
NGUYÊN LINH
