Ngoài việc điều chỉnh tỷ giá, NHNN cũng thu hẹp biên độ giao dịch từ +/- 3% xuống +/- 1% áp dụng từ hôm nay, tức là các ngân hàng chỉ được niêm yết giá đô la Mỹ cao hơn hoặc thấp hơn tối đa 1% so với tỷ giá bình quân liên ngân hàng. NHNN cho biết sẽ điều hành tỷ giá bình quân liên ngân hàng tương đối linh hoạt trong thời gian tới.
Trong thông cáo báo chí, NHNN cho biết các biện pháp này sẽ tạo điều kiện để điều hành tỷ giá chủ động, phù hợp với tình hình cung cầu ngoại tệ, bảo đảm tăng tính thanh khoản của thị trường, góp phần kiềm chế nhập siêu và hỗ trợ cho việc thực thi chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt hơn.
Từ sáng nay, các ngân hàng đã đồng loạt nâng giá bán USD lên mức cao nhất là 20.900 đồng. Trong khi đó, giá USD trên thị trường tự do cũng tăng vọt lên so với ngày hôm qua, đạt mức 21.370 đồng mua vào và 21.500 đồng bán ra, tăng 150 đồng so với ngày 10/2. Tuy nhiên, khoảng cách giữa giá USD tự do và chính thức đã gần nhau hơn.
Tờ Saigon Times dẫn lời ông Lê Thẩm Dương, Trưởng khoa Quản trị kinh doanh, Đại học Ngân hàng TP.HCM, cho biết việc điều chỉnh nâng tỷ giá liên ngân hàng một lần lên 9,3% của NHNN, nhìn vào số tuyệt đối thì thấy cao nhưng đây là kết quả của việc một thời gian dài trước đây, lẽ ra NHNN đã phải điều chỉnh nhiều lần theo hình bậc thang, nhưng do để ổn định vĩ mô, NHNN đã không dám thay đổi tỷ giá.
Vì vậy, mức tăng đến 9,3% lần này, theo ông Dương là hợp lý và cũng phản ánh đúng cung cầu đô la trên thị trường, không làm méo mó tỷ giá nữa. Ông cho rằng, tăng tỷ giá lên 9,3% một lần để phản ánh đúng cung cầu thị trường. Theo ông Dương, với các biện pháp Chính phủ đang áp dụng để giảm nhập siêu, thì lần phá giá này hy vọng sẽ giúp tỷ giá ổn định trong thời gian dài sắp tới.
Saigon Times cho biết, điều này cũng được sự đồng tình từ phía doanh nghiệp khi nhiều chủ doanh nghiệp đã từng phát biểu rằng thà để giá USD trong ngân hàng tăng vọt lên bằng giá tự do nhưng ổn định thì sẽ tốt hơn cho việc kinh doanh của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp hiện đang phải mua USD với tỷ giá tự do nhưng hạch toán vào sổ sách thì chỉ được ghi theo tỷ giá chính thức, gây thiệt hại đáng kể cho các doanh nghiệp trong những tháng cuối năm 2010.
Trên báo Thanh Niên, ông Nguyễn Mạnh, Giám đốc Ban kinh doanh nguồn vốn của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển VN (BIDV) cho hay, việc nâng tỷ giá cùng với thu hẹp biên độ sẽ giúp cho các ngân hàng dễ thở hơn khi tỷ giá sát với tỷ giá giao dịch thực trong suốt mấy tháng qua. Ngân hàng có thể hạch toán vào sổ sách, hợp thức hóa các khoản giao dịch với khách hàng...
Cũng trên tờ này, tổng giám đốc một ngân hàng TMCP khác cho biết mức điều chỉnh lên tới 9%, là mức tăng mạnh nhất kể từ năm 1996 đến nay. Tuy nhiên, xét trong bối cảnh tỷ giá tự do cao hơn ngân hàng tới gần 2.000 đồng/USD, cùng với các yếu tố lạm phát cao, lãi suất USD đang có xu hướng tăng... mức điều chỉnh như vậy cũng khá phù hợp.
Ông cũng cho biết thêm, với lần điều chỉnh này, tỷ giá giữa thị trường tự do và chính thức sẽ được thu hẹp lại và hoạt động đầu cơ chắc chắn sẽ giảm bớt, khi đó người dân cũng như doanh nghiệp chấp nhận bán USD, cung - cầu thị trường cân bằng, thị trường ngoại hối sẽ ổn định hơn.
Tác giả Hồ Bá Tình trên trang tin Vietstock thì cho rằng, quyết định điều chỉnh tỷ giá của NHNN có 6 tác động tích cực, bao gồm ổn định tâm lý người dân, cải thiện cán cân thương mại, minh bạch thị trường ngoại hối, dòng vốn gián tiếp tự tin giải ngân, áp lực đối với lạm phát không lớn và ảnh hưởng tích cực đến thị trường chứng khoán về trung hạn.
Theo tác giả, điều chỉnh tỷ giá là một việc làm cần thiết để ổn định tâm lý và kỳ vọng của người dân. Hiện nay, tỷ giá trần đã cao hơn khá nhiều so tỷ giá đang giao dịch trên thị trường phi chính thức. Như vậy, tỷ giá sẽ được giao dịch dựa trên cung cầu của thị trường và người dân sẽ không còn tâm lý đầu cơ, tích trữ USD. Do đó, cầu ảo về ngoại tệ sẽ giảm xuống.
Ngoài ra, việc điều chỉnh này còn "giải thoát" tâm lý người dân và ngân hàng lúc nào cũng phải nơm nớp lo sợ vì phải lách luật. Quy mô thị trường chợ đen cũng được thu hẹp, các giao dịch USD trở nên minh bạch hơn. Thực tế, ba đợt điều chỉnh tỷ giá gần đây đều đã có tác dụng tích cực, giúp kéo giảm tỷ giá trên thị trường phi chính thức.
Thâm hụt thương mại hàng hóa 2010 lên tới 12.4 tỷ USD, bằng 17.3% kim ngạch xuất khẩu. Các nghiên cứu cho thấy cán cân thương mại của Việt Nam có mối quan hệ chặt chẽ với tỷ giá, và việc điều chỉnh tỷ giá lần này sẽ có tác dụng tích cực trong việc cải thiện thâm hụt thương mại.
Đồng nội tệ giảm giá sẽ làm cho các doanh nghiệp xuất khẩu gặp nhiều thuận lợi hơn khi hàng hóa sản xuất có sức cạnh tranh hơn, trong khi đó nhập khẩu sẽ giảm đi và cán cân thương mại được cải thiện. Tuy vậy, cần lưu ý rằng tỷ giá chỉ là một trong những nhân tố gây thâm hụt thương mại cao tại Việt Nam. Yếu tố chính vẫn là các dòng tiền từ bên ngoài đổ vào Việt Nam như FDI, FPI, ODA, kiều hối và các chính sách thương mại khác.
Việc điều chỉnh tỷ giá còn giúp cho thị trường ngoại tệ phản ứng một cách linh hoạt hơn theo cơ chế thị trường, giúp thu hẹp chênh lệch giữa tỷ giá niêm yết và giao dịch thực tế. Quy mô thị trường chợ đen giảm xuống, hoạch toán các giao dịch tỷ giá tại ngân hàng và doanh nghiệp trở nên minh bạch hơn. Thực tế, trong những đợt điều chỉnh tỷ giá gần đây đã có tác dụng tích cực, giúp kéo giảm tỷ giá trên thị trường phi chính thức.
Một tác dụng quan trọng khác là đợt điều chỉnh tỷ giá này sẽ thúc đẩy thu hút thêm các dòng vốn đầu tư gián tiếp, và giúp khối nhà đầu tư nước ngoài tự tin hơn trong việc giải ngân, nhờ sự ổn định tỷ giá có thể tiên đoán được trong thời gian tới. Áp lực lên lạm phát là một trong những lo ngại, vì tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam lên đến trên 150% so với GDP với nhiều mặt hàng nguyên liệu thiết yếu phải nhập khẩu từ bên ngoài.
Tuy vậy, thực tế trong thời gian qua các nhà nhập khẩu của Việt Nam đều phải mua USD với tỷ thị trường chợ đen. Vì vậy, việc điều chỉnh lần này trên sẽ không ảnh hưởng đáng kể tới chi phí thực sự của những nhà nhập khẩu. Giá hàng hóa có thể tăng lên nhưng áp lực sẽ không quá lớn.
Ngoài ra, việc nâng tỷ giá VND sẽ ảnh hưởng tích cực đến thị trường chứng khoán về trung hạn. Một số doanh nghiệp xuất khẩu sẽ được hưởng lợi; dòng vốn đầu tư gián tiếp sẽ mạnh dạn giải ngân hơn. Ngoài ra, thị trường chứng khoán cũng được hưởng lợi từ do nền kinh tế tích cực lên từ việc nâng tỷ giá này.
Tuy nhiên, trên tờ Tầm nhìn, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thành, Phó giám đốc Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright, cho rằng, bài toán nan giải nhất với kinh tế Việt Nam trong năm nay là nút thắt tỷ giá, vốn liên quan trực tiếp tới tình trạng thâm hụt thương mại.
Chênh lệch cán cân xuất - nhập khẩu của Việt Nam trong năm 2010 là âm 12,5 tỷ USD, trong đó thâm hụt với Trung Quốc là 13 tỷ USD. Chính việc thâm hụt mậu dịch nặng nề với nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới đã khiến Việt Nam phải chịu sức ép lớn về tỷ giá, do chính sách đối với đồng tiền của 2 nước trái ngược nhau.
Đồng Việt Nam đang được định giá cao so với đôla Mỹ. Bằng chứng là tỷ giá tự do là 21.000 đồng đổi một USD trong khi chính thức chỉ 19.500 đồng. Trong khi đó, Trung Quốc lại duy trì một chính sách đồng Nhân dân tệ yếu. Chính điều này đã khiến đồng Việt Nam bị đánh giá quá cao so với Nhân dân tệ.
Theo chuyên gia của Chương trình Giảng dạy kinh tế Fulbright, do bất lợi tỷ giá, hàng hóa Việt Nam đã gặp nhiều khó khăn trong quan hệ thương mại với Trung Quốc. Thâm hụt mậu dịch, do đó càng bị đào sâu, dẫn đến sức ép về tỷ giá.
Đề khắc phục tình trạng này, nền kinh tế một lần nữa phải chấp nhận thương đau khi tiến hành điều chỉnh tỷ giá, sao cho đồng tiền không bị định giá quá cao. Tuy nhiên, làm việc này như thế nào để đồng tiền không phải chịu thêm sức ép mới là bài toán thực sự khó.
