Không công nhận và bảo hộ tài sản ảo

Thời gian qua xuất hiện một môi trường giao dịch ảo trên mạng, chuyên mua bán những thứ đồ ảo trong game như đao kiếm, giáp rồng, ngọc bội... Việc mua bán tài sản ảo này diễn ra như đời thực, cũng rao giá, mặc cả rồi “tiền trao, cháo múc”, thậm chí còn xuất hiện ngày càng nhiều game thủ chuyên nghiệp “cày” tài sản ảo để kiếm kế sinh nhai và có cả doanh nghiệp đầu tư xây dựng siêu thị kinh doanh các vật phẩm trong game. Hội thảo về sự phát triển của dịch vụ trò chơi trực tuyến tại Việt Nam do Bộ Thông tin và Truyền thông tổ chức ngày 20-2 đặt ra nhiều vấn đề trong công tác quản lý dịch vụ này

Khó bảo hộ

TS Nguyễn Thị Thu Vân (Vụ Pháp luật dân sự kinh tế - Bộ Tư pháp) cho rằng theo Điều 163 Bộ luật Dân sự, tài sản ảo không phải là tiền, cũng không phải là giấy tờ có giá. Hơn nữa, tài sản ảo trên game cũng hoàn toàn khác với các loại tài sản vô hình khác như sáng chế, tên thương mại, địa chỉ thư điện tử... vốn được pháp luật bảo hộ và được xem là tài sản vô hình. Tài sản ảo tuy vô hình nhưng lại chỉ xuất hiện trong thế giới ảo, có quan hệ trực tiếp với các nhân vật trong trò chơi chứ không quan hệ trực tiếp với người chơi. Nói cách khác, người chơi sở hữu nhân vật ảo, còn nhân vật ảo sở hữu tài sản ảo.

TS Vân cho rằng theo Bộ luật Dân sự, phần mềm trò chơi game nằm trong máy chủ của công ty quản lý trò chơi. Một khi máy chủ trục trặc, trò chơi không vận hành thì dù cho bỏ ra hàng trăm triệu đồng đầu tư vào tài sản ảo, người chơi cũng không thể chiếm hữu được nó. Bên cạnh đó, tuổi thọ trò chơi không hoàn toàn phụ thuộc vào người chơi mà phụ thuộc vào công ty quản lý trò chơi, thậm chí phụ thuộc vào công ty phát triển phần mềm quản lý trò chơi. Một khi nhà quản lý trò chơi không còn thu lãi được nữa; hoặc chỉ đơn giản là khi người chơi phạm luật chơi, bị khóa account thì người chơi không thể định đoạt được tài sản ảo của mình. Ngoài ra, rất khó để bảo hộ quyền sở hữu tài sản ảo vì việc bảo hộ tài sản này không phụ thuộc vào những nhà làm luật. Ngay cả khi luật sửa đổi để bảo hộ loại tài sản này, nhà cung cấp trò chơi tuyên bố đóng cửa trò chơi thì pháp luật không thể bảo hộ tài sản này.

Được biết, hiện nay phần lớn doanh nghiệp kinh doanh game online cũng không thừa nhận các sản phẩm tài sản ảo, các giao dịch phần lớn đều thực hiện qua các diễn đàn hoặc công ty trung gian. Và nếu gặp “vấn đề” thì những giao dịch tài sản dù là hàng tỷ đồng cũng không còn giá trị. Ông Lê Hồng Minh - Giám đốc Công ty VinaGame từng có nhận định: “Tài sản ảo chỉ là một đoạn mã trong game, nó thuộc về game. Nhà phát hành chỉ mua bản quyền phát hành game chứ không mua code. Vì thế, không thể công nhận tài sản ảo là tài sản và bảo hộ nó được”.

Hướng nào quản lý những giao dịch bạc tỷ?

Ông Trần Hữu Linh - Phó Vụ trưởng Vụ Thương mại điện tử (Bộ Công thương) cho biết: “Việc công nhận tài sản ảo, mua bán tài sản ảo có thể giúp phát triển nền kinh tế số, tác động đến thương mại trong nước và tăng khả năng đầu tư phát triển. Các nhà quản lý nên xem nó là một sản phẩm thương mại điện tử vì người giao dịch đang rất cần việc bảo hộ các giao dịch cũng như quản lý các chi phí. Tuy nhiên, tình hình thực tế của Việt Nam phải cần thêm thời gian để các nhà làm luật có thể công nhận mức độ bảo hộ như thế nào”.

Theo TS Nguyễn Thị Thu Vân, nếu trò chơi trực tuyến phù hợp với thuần phong mỹ tục, không kích thích bạo động, không vô văn hóa thì sẽ bảo hộ giao dịch giữa các bên và một khi trò chơi đó vi phạm thì có quyền không bảo hộ. Bên cạnh đó, việc bảo hộ đối với một nghĩa vụ dân sự sẽ không gặp khó khăn khi nhà game đóng cửa.

Ông Jeong II-Young - Giám đốc Công ty Nexon của Hàn Quốc cho biết: “Nexon chia vật phẩm thành hai loại. Loại thứ nhất do người chơi thu lượm được trong quá trình đi luyện game. Nó thuộc quyền sở hữu của nhà phát hành nên không được bảo hộ. Loại thứ hai do người chơi bỏ tiền mua thẻ nạp vào để mua các vật phẩm trong game. Cái này thuộc quyền sở hữu của người sử dụng và khi gặp sự cố sẽ được bồi thường”.

Theo Thứ trưởng Đỗ Quý Doãn (Bộ Thông tin và Truyền thông), Thông tư 60 do liên bộ Văn hóa - Thông tin, Bưu chính - Viễn thông và Công an ban hành ngày 1-6-2006 về quản lý trò chơi trực tuyến game online triển khai thời gian qua mặc dù góp phần thúc đẩy ngành công nghiệp game phát triển nhưng vẫn còn nhiều vấn đề khác xa với thực tiễn. Thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục nghiên cứu và sẽ có văn bản mới dựa trên thực tế và tổng hợp các ý kiến của các nhà làm luật, các đơn vị quản lý và doanh nghiệp. Đặc biệt, vấn đề tài sản trong game, Bộ sẽ xem xét, đánh giá việc quản lý các sản phẩm này trên cơ sở phù hợp với thực tế.