Cho dù rất nhiều người trong chúng ta đều chia sẻ và thấu hiểu được cơn bực bội, tức giận của anh tài xế nhưng ở khía cạnh pháp lý, chúng ta cần mổ xẻ việc tung clip lên mạng này đúng, sai thế nào. Đồng thời, trong khuôn khổ pháp luật, các bên cần phải cư xử ra sao để “đúng lý, đạt tình”.
Trước hết, ai cũng thấy hành vi của nhạc sĩ Minh Khang trong clip là không chuẩn, là khó thể chấp nhận. Chỉ cần xem vài giây đầu là chúng nghĩ ngay đến khả năng anh này say rượu, say đến mức gần như không còn làm chủ được hành vi của mình. Vì thế, những cử chỉ, lời nói, giọng điệu của nhạc sĩ Minh Khang đối với anh tài xế xe công nghệ thật trái tai, gai mắt. Tôi tin ai trong chúng ta khi ở vào địa vị của anh tài xế cũng đều bực bội, ấm ức trong lòng.
Có lẽ trong logic tâm trạng ấy, anh tài xế đã “quăng” clip lên mạng nhằm sẻ chia với cộng đồng, phần nào giải tỏa những bức xúc mà mình gặp phải khi hành nghề, mưu sinh. Tuy nhiên, từ việc làm này, vô hình trung cuộc sống bình thường của người khách - nhạc sĩ Minh Khang - ít nhiều bị ảnh hưởng, mà cái dễ thấy nhất là những chỉ trích của cộng đồng mạng nhắm vào anh nhạc sĩ. Đó là chưa nói rất có thể những người thân của anh ta cũng đang hứng chịu hệ lụy nào đó mà bản thân họ không hề có lỗi.
Cần thấy rằng việc lắp đặt camera trong khoang chở khách trên taxi công nghệ hiện không bị cấm. Vì vậy, nhiều tài xế taxi công nghệ chủ động lắp đặt camera như thêm một biện pháp nhằm bảo vệ mình khi hành nghề. Tuy nhiên, việc chủ động ghi âm, ghi hình là một chuyện, việc sử dụng, đăng tải những dữ liệu này lại là vấn đề khác.
Khoản 6 Điều 7 Luật số 118/2025/QH15 (sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024) quy định: “Việc xử lý dữ liệu thu được từ thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe, thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân và quy định khác của pháp luật có liên quan”. Điều 16 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 quy định việc công khai dữ liệu cá nhân phải có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu cá nhân và không được xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của họ. Đồng thời, theo Điều 32 BLDS thì việc sử dụng hình ảnh cá nhân phải có sự đồng ý của người đó, trừ một số trường hợp được sử dụng vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng hoặc hình ảnh được sử dụng từ các hoạt động công cộng.
Ở đây, rõ ràng nhạc sĩ Minh Khang không có bất kỳ động thái nào cho phép anh tài xế sử dụng hình ảnh cá nhân của mình.
Có ý kiến cho rằng trường hợp anh tài xế đăng tải clip này là vì “lợi ích công cộng” theo điểm a khoản 2 Điều 32 BLDS. Tuy nhiên, xét trong bối cảnh câu chuyện, có thể thấy trường hợp này không thể coi là vì “lợi ích công cộng”, vì chẳng có lợi ích công cộng nào hiển hiện trong tình huống này (xin xem thêm phần trả lời phỏng vấn của PGS-TS Cao Vũ Minh tại đây).
Có thể thấy việc đăng tải clip chứa hình ảnh nhạc sĩ Minh Khang trong trường hợp này là không phù hợp với quy định của pháp luật. Vậy nếu anh tài xế chỉ đăng tải phần âm thanh (tức phần đối đáp giữa hành khách và tài xế) có được không? Câu trả lời là được, vì khoản 6 Điều 7 Luật số 118/2025/QH15 nói trên chỉ đề cập đến dữ liệu về hình ảnh chứ không điều chỉnh dữ liệu âm thanh. Nói cách khác, nếu tài xế chỉ chia sẻ dữ liệu âm thanh thì không sai về luật, đồng thời cộng đồng mạng vẫn phần nào hình dung ra cách cư xử của ông khách, chỉ là không biết người đó là ai mà thôi.
Trong câu chuyện này, điều khiến nhiều người đồng cảm với anh tài xế còn ở chỗ anh ta bị “đối tác” khóa vĩnh viễn tài khoản, tức bị mất việc. Có thể điều khoản ràng buộc giữa hai bên đã nêu rõ về bảo mật thông tin khách hàng nhưng khi áp dụng chế tài nên chăng “đối tác” của anh tài xế cần cân nhắc kỹ hơn cả lý lẫn tình. Khi quyết định xử phạt hành chính hoặc khi xét xử, cơ quan xử phạt và tòa án còn cân nhắc cả tình tiết tăng nặng và giảm nhẹ, huống chi cái sai của anh tài xế bắt nguồn từ sự bức xúc do cái sai của khách hàng…
Cho đến thời điểm này, chưa có thông tin nào về việc nhạc sĩ Minh Khang kiện anh tài xế, dù rằng khoản 3 Điều 32 BLDS quy định “người có hình ảnh (bị sử dụng vi phạm) có quyền yêu cầu tòa án ra quyết định buộc người vi phạm, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan phải thu hồi, tiêu hủy, chấm dứt việc sử dụng hình ảnh, bồi thường thiệt hại và áp dụng các biện pháp xử lý khác theo quy định của pháp luật”.
Rất nhiều người tin rằng sẽ chẳng có vụ kiện nào xảy ra nhưng nếu có một cái chủ động bắt tay từ người sai trước - rồi đôi bên xin lỗi, bỏ qua cho nhau thì chuyện “cây táo nở hoa” và “rãnh nước trong veo” (*) một lần nữa minh chứng rằng cuộc đời này còn rất, rất nhiều chuyện tốt đẹp, tử tế đến dường nào!
(*) Trích ý thơ từ bài thơ Phố ta của Lưu Quang Vũ
