Ngày 20-3, Sở NN&MT TP.HCM tổ chức hội nghị về quản lý, giám sát vận hành hệ thống quan trắc nguồn thải tự động, liên tục.
Bà Nguyễn Ngọc Thúy, Phó Giám đốc Sở NN&MT TP.HCM cho biết, hiện nay, trên địa bàn TP có gần 400 trạm quan trắc nguồn thải tự động, liên tục đang truyền dữ liệu về Sở theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường. Theo đó, cơ quan quản lý môi trường cấp tỉnh có trách nhiệm giám sát dữ liệu quan trắc tự động.
Tuy nhiên, thực tế hiện nay các quy định chủ yếu tập trung vào yêu cầu kỹ thuật, chưa có hướng dẫn cụ thể về phương thức và quy trình giám sát dữ liệu của cơ quan quản lý. Vì vậy, các địa phương có sự triển khai thực hiện khác nhau, từ quy trình xác nhận kết nối và truyền dữ liệu, việc quản lý tài khoản truy cập thiết bị cho đến công tác niêm phong hệ thống quan trắc tại hiện trường, trong khi hệ thống quan trắc ngày càng phát triển, dữ liệu ngày càng lớn và phức tạp.
Đặc biệt, qua thực tiễn quản lý cho thấy, dữ liệu quan trắc có thể bị tác động tại nhiều khâu trong hệ thống, do đó nếu chỉ giám sát dữ liệu truyền về thì chưa bảo đảm kiểm soát đầy đủ tính toàn vẹn của dữ liệu.
Để kiểm soát chất lượng và độ tin cậy của dữ liệu quan trắc tự động, UBND TP đã đặt ra nhiệm vụ phải tiếp tục hoàn thiện phương thức quản lý, giám sát hệ thống quan trắc nguồn thải tự động theo hướng đồng bộ, thống nhất.
Tại hội nghị, bà Nguyễn Trình Cao Sơn, Phó Giám đốc Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường TP.HCM đã chia sẻ các giải pháp nhằm tăng cường giám sát dữ liệu quan trắc nguồn thải tự động.
Theo đó, trên cơ sở đánh giá hiện trạng kết nối, quản lý và giám sát hệ thống quan trắc nguồn thải tự động trên địa bàn TP sau khi sáp nhập, nhằm bảo đảm tính minh bạch, đầy đủ và độ tin cậy của dữ liệu quan trắc phục vụ công tác quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường, đề xuất xây dựng mô hình giám sát dữ liệu quan trắc nguồn thải tự động theo hướng giám sát nhiều lớp, kết hợp giữa kiểm soát thiết bị, kiểm soát dữ liệu và giám sát thực tế tại trạm quan trắc.
Cụ thể như sau: Giám sát dữ liệu tập trung tại Trung tâm điều hành; kiểm soát thiết bị và quyền truy cập hệ thống quan trắc; kiểm tra, giám sát thực tế tại trạm quan trắc; đối chiếu dữ liệu quan trắc bằng quan trắc độc lập; tăng cường cơ chế phối hợp trong giám sát và xây dựng quy trình thống nhất về quản lý và giám sát hệ thống quan trắc tự động.
PGS.TS. Lê Hoàng Nghiêm, Phó Hiệu trưởng trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TP.HCM đánh giá, đối với Việt Nam, nền tảng pháp lý hiện hành đến năm 2026 đã tương đối đầy đủ để triển khai và mở rộng quan trắc tự động liên tục.
Tuy nhiên, để chuyển từ giai đoạn “mở rộng lắp đặt” sang giai đoạn “nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát và khai thác dữ liệu”, cần tập trung vào năm ưu tiên chiến lược: xây dựng khung chuẩn hiệu năng và chứng nhận; chuẩn hóa QA/QC nhiều tầng; hoàn thiện quy tắc xử lý dữ liệu thiếu và dữ liệu lỗi; tích hợp dữ liệu với thanh tra, giấy phép và cảnh báo rủi ro và phát triển hạ tầng dữ liệu tập trung cùng năng lực tổ chức thực thi.
"Đây là con đường khả thi để Việt Nam, nói chung và TP.HCM tiến nói riêng tới một mô hình quản lý phát thải hiện đại, minh bạch và dựa trên bằng chứng, phù hợp với yêu cầu phát triển"- PGS.TS Lê Hoàng Nghiêm nói.
