Xử sai khung, gây nhiều hệ lụy

Đơn cử như vụ bị cáo H. phạm tội giết người ở tỉnh Lâm Đồng. Một hôm thấy nạn nhân đang rượt đuổi người khác, chưa hiểu “đầu cua tai nheo” ra sao, H. đã rút ngay lưỡi lê đâm nạn nhân chết.

TAND tỉnh Lâm Đồng áp dụng khoản 2 Điều 93 BLHS (khung hình phạt từ bảy đến 15 năm tù) để phạt bị cáo về tội giết người. Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP.HCM phân tích: Rõ ràng ở đây bị cáo chưa biết ất giáp gì về sự việc đã rút dao lê đâm chết nạn nhân là phạm tội có tính chất côn đồ, là tình tiết tăng nặng định khung hình phạt theo khoản 1 (khung hình phạt từ 12 năm tù đến tù chung thân hoặc tử hình) nên sửa án sơ thẩm theo hướng trên.

Một vụ khác, bị cáo L. phạm tội hiếp dâm trẻ em ở Hà Nội. L. đã hai lần giao cấu với cháu P. nên bị cấp sơ thẩm truy tố, xét xử theo điểm c khoản 3 Điều 112 (phạm tội nhiều lần, mức phạt từ 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình. Áp dụng các tình tiết giảm nhẹ, tòa phạt bị cáo 11 năm tù. Tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện VKSND Tối cao đề nghị thay đổi khung hình phạt từ khoản 3 sang khoản 4 (phạm tội với trẻ em dưới 13 tuổi, mức phạt từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình, được HĐXX chấp nhận, chuyển khung và giữ nguyên mức hình phạt.

Theo Viện Phúc thẩm 1 (VKSND Tối cao), đối với tội hiếp dâm trẻ em, tuổi của nạn nhân là dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm. Khoản 1, 2, 3 của điều luật quy định việc phạm tội trong trường hợp người bị hại ở độ tuổi từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi. Việc bị cáo phạm tội nhiều lần là yếu tố định khung ở khoản 3. Còn khoản 4 Điều 112 được áp dụng trong mọi trường hợp người phạm tội có hành vi giao cấu với trẻ em dưới 13 tuổi. Trong vụ này, nạn nhân chưa đến sáu tuổi nên bị cáo phạm vào khoản 4 và phải áp dụng thêm tình tiết tăng nặng “phạm tội nhiều lần”. Do cấp sơ thẩm không chú ý đến độ tuổi của người bị hại và nhầm lẫn giữa tình tiết là yếu tố định khung hình phạt “phạm tội nhiều lần” (điểm c khoản 3) và tình tiết tăng nặng nêu trên ở khoản 4 nên truy tố, xét xử bị cáo không đúng khung hình phạt...

Việc xử không đúng khung không những vi phạm tố tụng khiến án bị sửa, hủy một cách đáng tiếc mà còn ảnh hưởng lớn đến thân phận bị cáo. Thiết nghĩ, các cơ quan tố tụng nên cẩn trọng, xem xét thấu đáo hơn để tránh sai sót.

HOÀNG QUÂN