Không ai xử lý kiến nghị của tòa

Huỳnh Thái Học nguyên là quyền trưởng phòng giao dịch của Công ty Cổ phần Chứng khoán Đại Việt (TP.HCM). Học được Công ty Chứng khoán Đại Việt phân công quản lý hoạt động giao dịch chứng khoán thông qua hệ thống phần mềm Smart Connect (phần mềm quản lý toàn bộ tài sản của khách hàng) và phần mềm Nova (phần mềm quản lý toàn bộ chứng khoán của khách hàng) cài đặt trên hệ thống máy vi tính của công ty.

Kiến nghị rồi... để đó

Lợi dụng quyền hạn được giao, từ tháng 9 đến tháng 11-2009, Học đã lấy tài khoản chứng khoán mà khách hàng ủy quyền giao dịch sử dụng vào việc mua bán chứng khoán. Dù tài khoản không có tiền, không có khả năng thanh toán nhưng Học đã sử dụng các dịch vụ hỗ trợ khách hàng như bảo lãnh tiền mua, ứng trước tiền mua, bán chứng khoán của Công ty Chứng khoán Đại Việt để giao dịch. Sau đó, Học sử dụng phần mềm Smart Connect để xóa, chỉnh sửa, chèn bút toán thanh toán tiền mua chứng khoán, nhập khống tiền vào tài khoản, chèn hoàn ứng giả nhằm chiếm đoạt của Công ty Chứng khoán Đại Việt hơn 7 tỉ đồng.

Học bị khởi tố, truy tố về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Trong quá trình chuẩn bị xét xử, TAND TP.HCM đã hai lần trả hồ sơ yêu cầu VKS và cơ quan điều tra xem xét trách nhiệm đồng phạm của ông ĐSS. Theo tòa, ông S. là người được chủ tài khoản ủy quyền về pháp lý nên việc điều hành tài khoản cũng như giao dịch mua bán chứng khoán trên tài khoản đều phải có sự đồng ý của ông. Thực tế ông S. đã cho Học dùng tài khoản để kinh doanh chứng khoán gây lỗ, thiệt hại cho công ty.

 
Trong phiên xử sơ thẩm vụ nguyên Thứ trưởng Bộ Thương mại Mai Văn Dâu nhận hối lộ, TAND TP.HCM đã kiến nghị khởi tố, điều tra một số chủ doanh nghiệp cùng một số cá nhân khác có hành vi đưa hối lộ nhưng vẫn không được nhận phản hồi sau khi kết thúc phiên phúc thẩm. Ảnh: HTD

Vì phía VKS vẫn giữ nguyên quan điểm nên cuối năm 2013, TAND TP.HCM đã đưa vụ án ra xét xử sơ thẩm, phạt Học 16 năm tù. Trong phần quyết định của bản án sơ thẩm, tòa kiến nghị TAND Tối cao xem xét hành vi đồng phạm của ông S. trong vụ án.

Theo một thẩm phán Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP.HCM, theo luật, cấp phúc thẩm chỉ xem xét lại các nội dung mà tòa cấp dưới đã giải quyết có kháng cáo, kháng nghị để đảm bảo nguyên tắc hai cấp xét xử. Do đó, nếu vụ án chỉ có kiến nghị như trên thì cấp phúc thẩm sẽ không xử lý nội dung này.

Trên thực tế, những vụ mà tòa kiến nghị rồi sau đó không ai đứng ra xử lý diễn ra không hiếm. Chẳng hạn vụ Huỳnh Văn Hạnh và hai đồng phạm hủy hoại tài sản mà TAND TP Đà Nẵng xử sơ thẩm năm 2012. Tòa cho rằng một bảo vệ công trình nhà ga hành khách quốc tế sân bay Đà Nẵng đã thông đồng với ba bị cáo trộm cắp tài sản (cắt trộm dây điện) nên hai lần trả hồ sơ. Tuy nhiên, VKS vẫn giữ nguyên quan điểm nên tòa phải đưa ba bị cáo ra xử theo cáo trạng truy tố và kiến nghị xem xét trách nhiệm hình sự của người bảo vệ kia. Sau đó, kiến nghị của tòa đã rơi vào khoảng không.

Thiếu quy định, quy trình cụ thể

Luật sư Nguyễn Thành Công (Đoàn Luật sư TP.HCM) nhận xét: BLTTHS và các văn bản hướng dẫn không có quy định cụ thể về thủ tục, trình tự xử lý các kiến nghị của tòa cấp dưới đối với tòa cấp trên hay các cơ quan chức năng liên quan khác cũng như các biện pháp chế tài nếu không xử lý. Vì vậy, tòa cấp dưới có kiến nghị nhưng nếu tòa cấp trên hoặc các cơ quan chức năng liên quan khác không xem xét, không giải quyết thì sự việc cũng bị trôi đi mà không bị xem là vi phạm gì. “Thực trạng này khá phổ biến hiện nay, làm giảm hiệu quả của tính phát hiện cũng như tính công minh của tòa đối với tội phạm” - luật sư Công nói.

Đồng tình, Thẩm phán Vũ Phi Long (Phó Chánh Tòa Hình sự TAND TP.HCM) cho biết thêm: Ngay cả khi HĐXX ra quyết định khởi tố vụ án tại phiên tòa thì quyết định này sau đó cũng phải do VKS xem xét có phê chuẩn điều tra vụ án, bị can hay không. Còn các kiến nghị của tòa gửi đến VKS cùng cấp thì có khi được trả lời, có khi không. Hầu như việc kiến nghị chỉ thể hiện được một điều là HĐXX sơ thẩm đã làm hết trách nhiệm khi thấy vụ án còn những điều chưa rõ. Do đó, khi bổ sung, sửa đổi BLTTHS, cần phải có quy trình xem xét xử lý các kiến nghị của tòa. Tòa chịu trách nhiệm với các kiến nghị của mình và VKS cũng phải có trách nhiệm trả lời là các kiến nghị đó có đúng hay không.

HOÀNG YẾN