Theo Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Khắc Định, có hai loại ý kiến về vấn đề này.
Loại ý kiến thứ nhất, tán thành với quy định tại Điều 27 dự thảo, theo đó chỉ giới hạn bồi thường thiệt hại về tinh thần cho người thân thích của người bị thiệt hại trong trường hợp người bị thiệt hại chết.
Loại ý kiến thứ hai, đề nghị bổ sung quy định bồi thường thiệt hại về tinh thần đối với người thân thích thuộc hàng thừa kế thứ nhất của người bị oan trong hoạt động tố tụng hình sự, mức bồi thường có thể bằng 1/2 hoặc 1/3 mức bồi thường cho bản thân người bị oan.
Ý kiến này cũng cho rằng người thân thích của người bị oan trong hoạt động tố tụng hình sự cũng chịu những tổn thất nghiêm trọng về mặt tinh thần mà không phụ thuộc vào việc người bị oan còn sống hay đã chết. Ngoài ra, thực tế cũng đã có trường hợp thân thích của người bị oan được bồi thường (dù người bị oan vẫn còn sống) nên kiến nghị cần quy định vấn đề này trong luật.
![](https://image.plo.vn/w1000/Uploaded/2024/cqdwpdhnc/2017_04_21/huynh_van_nen_POJV.jpg.webp)
Tử tù Huỳnh Văn Nén vừa được bồi thường oan hơn 10 tỉ đồng. Ảnh: PLO
Ông Định cho hay quy định như dự thảo là kế thừa quy định của luật hiện hành, đồng thời phù hợp với quy định tại Điều 591 BLDS, bảo đảm tính khả thi, phù hợp với điều kiện kinh tế-xã hội và khả năng chi trả của ngân sách nhà nước. Về bản chất, đây là khoản tiền bồi thường cho người bị oan nhưng do người đó đã chết nên những người thừa kế được hưởng.
Cũng theo vị chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật, nếu quy định bồi thường thiệt hại về tinh thần đối với người thân thích thuộc hàng thừa kế thứ nhất của người bị oan nói chung trong hoạt động tố tụng hình sự phải làm rõ một số vấn đề như mức bồi thường ra sao, bồi thường một khoản cho tất cả người thân thích thuộc hàng thừa kế thứ nhất hay cho từng người thân thích của người bị oan. Chưa kể nếu bồi thường cho hàng thừa kế thứ nhất, thực tế phát sinh trường hợp người bị oan có nhiều người thuộc hàng thừa kế thứ nhất, có người bị oan, người thuộc hàng thừa kế thứ nhất đã chết, hàng thừa kế thứ hai là người trực tiếp thăm nuôi...
“Do còn có sự khác nhau giữa các quy định của pháp luật hiện hành với thực tiễn áp dụng và ý kiến khác nhau trong quá trình chỉnh lý, Thường trực Ủy ban Pháp luật báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định” - ông Định nói và cho biết thêm quan điểm của Ủy ban Pháp luật là đề nghị giữ nguyên như quy định hiện hành.
Giải trình thêm về việc này, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long cho rằng nếu quy định bồi thường cả cho người thân thích thì không phù hợp với quy định bồi thường trực tiếp cho người bị thiệt hại trong BLDS 2015. Quan hệ pháp luật ở đây không phải là bồi thường trong trường hợp người bị thiệt hại đã chết mà là quan hệ thừa kế.
“Cơ sở pháp lý để giải quyết bồi thường cho người thừa kế là không có, trái với BLDS” - Bộ trưởng Long nhấn mạnh.
Cũng theo ông Long, Luật Trách nhiệm bồi thường nhà nước hiện hành cũng không quy định về vấn đề này. Kinh nghiệm quốc tế cũng không có nước nào quy định. “Nếu làm vậy sẽ mở rộng đối tượng và cũng không công bằng với những trường hợp khác như xử lý kỷ luật buộc thôi việc công chức, những trường hợp này người thân thích của họ cũng bị ảnh hưởng. Nhà nước cũng phải chi một khoản bồi thường nhiều hơn, không định lượng được số lượng người thừa kế sẽ là bao nhiêu...” - Bộ trưởng Long nói và đề nghị chỉ trình một phương án như dự thảo.
Trong khi đó, Phó Chánh án TAND Tối cao Tống Anh Hào cho rằng thực tế người bị oan tổn thất về tinh thần nhưng cha mẹ, vợ con, những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất cũng bị ảnh hưởng, tổn thất nặng nề về tinh thần. Ông Hào đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội cân nhắc việc này.
Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cũng cho rằng khi một người bị làm oan, bản thân họ và người thân đều bị thiệt hại rất lớn về tinh thần. Gia đình, cha mẹ, vợ con phải chịu nhiều hậu quả, con cái nhiều trường hợp phải bỏ học, thậm chí trường hợp xấu còn tự vẫn. “Bây giờ thái độ của Nhà nước ta có công nhận thiệt hại của họ không?” - ông Lưu đặt câu hỏi và đề nghị do còn ý kiến khác nhau, đề nghị báo cáo Quốc hội cho ý kiến quyết định.