Trong báo cáo mới phát hành, Công ty chứng khoán VNDirect cho biết về kinh tế thế giới, giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng có thể tác động tiêu cực đến tăng trưởng và làm gia tăng áp lực lạm phát toàn cầu.
Phản ứng chính sách linh hoạt
Theo đánh giá của IMF, tăng trưởng kinh tế thế giới có thể giảm khoảng 0,7-1 điểm phần trăm, trong khi lạm phát toàn cầu có thể tăng thêm khoảng 1 điểm phần trăm so với kịch bản cơ sở. Khi lạm phát gia tăng, dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn sẽ bị thu hẹp, đặc biệt là Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Ngân hàng Trung ương Anh (BOE), qua đó có thể làm chậm thời điểm điều chỉnh giảm lãi suất so với kỳ vọng trước đó.
Các tổ chức quốc tế như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cũng cảnh báo giá dầu cao kéo dài có thể làm suy yếu sức mua của người tiêu dùng, gia tăng chi phí sinh hoạt, ảnh hưởng đến tâm lý thị trường tài chính, đồng thời gây áp lực lên hoạt động đầu tư, trong đó có các lĩnh vực sử dụng nhiều năng lượng.
Theo các chuyên gia phân tích Công ty chứng khoán VNDirect, về tăng trưởng kinh tế trong nước, giá dầu tăng kéo dài có thể làm suy yếu sức cầu tiêu dùng, trong khi cầu tiêu dùng thế giới giảm cũng sẽ ảnh hưởng đến xuất khẩu. Cùng với đó, chi phí sản xuất và chi phí vận tải tăng sẽ làm gia tăng khó khăn cho doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, áp lực hỗ trợ tăng trưởng có thể đặt trọng tâm vào chính sách tài khóa, đẩy mạnh giải ngân đầu tư công, giảm thuế và kích cầu tiêu dùng trong nước.
Về phản ứng chính sách, cơ quan quản lý đã tính tới một số phương án hỗ trợ bình ổn thị trường. Trong đó, Chính phủ đã giảm thuế nhập khẩu ưu đãi tối huệ quốc (MFN) đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào về 0%.
Bên cạnh đó, phương án sử dụng quỹ bình ổn giá xăng dầu cũng được xem là một công cụ hỗ trợ trong trường hợp giá xăng dầu tăng mạnh và kéo dài, nhằm hạn chế mức độ truyền dẫn sang giá bán lẻ trong nước và góp phần ổn định tâm lý thị trường.
Dư địa chính sách và cơ chế tự điều chỉnh của thị trường
Bổ sung thêm góc nhìn về tác động định lượng, ông Michael Kokalari, Giám đốc Phòng Phân tích kinh tế vĩ mô và nghiên cứu thị trường Tập đoàn VinaCapital cho biết giá dầu toàn cầu đang tăng khoảng 30% kể từ đầu năm, nhiều khả năng đẩy lạm phát CPI của Việt Nam từ khoảng 2,5% so với cùng kỳ lên gần 4% trong những tháng tới.
Nhóm xăng dầu chiếm khoảng 4% rổ CPI, nhưng việc nhóm lương thực – thực phẩm chiếm gần 36% rổ CPI và phần lớn được sản xuất trong nước cũng tạo dư địa chính sách để hạn chế tác động của cú sốc lạm phát tạm thời lên nền kinh tế.
Giá dầu tăng cũng sẽ gây áp lực một phần lên tăng trưởng GDP, do Việt Nam nhập khẩu ròng năng lượng khoảng 1% GDP so với lượng năng lượng tiêu thụ dù có khai thác dầu thô và khí. Dù vậy, trong bối cảnh kinh tế bị tác động, Chính phủ có thể bù đắp lực cản này bằng các biện pháp kích thích.
Đồng quan điểm về việc không nên quá bi quan, ông Trần Ngọc Báu, CEO Công ty Dữ liệu kinh tế tài chính WiGroup cho biết giá dầu tăng hiện nay không quá đáng lo. Nguyên nhân, nhìn lại lịch sử các cuộc xung đột, giá dầu thường không di chuyển theo một đường thẳng đứng bền vững mà thường tạo ra những mô hình nhọn đầu (spike).
Giá dầu do yếu tố địa chính trị thường tăng rất gắt vì nỗi sợ hãi, nhưng nó cũng hạ nhiệt rất nhanh ngay khi có những tín hiệu về ngoại giao hoặc khi các nước xuất khẩu dầu khác tăng sản lượng để bù đắp.
Đánh giá về lạm phát, ông Báu cho rằng, kinh tế học chỉ ra rằng lạm phát chỉ thực sự nguy hiểm khi nó thay đổi được hành vi của cả phía cung lẫn phía cầu một cách bền vững. Hiện nay, khi giá xăng tăng, túi tiền của người dân bị thắt lại. Một người chi thêm 2 triệu tiền xăng mỗi tháng sẽ phải bớt đi 2 triệu tiền ăn uống, giải trí. Khi cầu sụt giảm, người bán phở không thể tăng giá vô tội vạ vì sẽ mất khách. Chính sự thắt chặt chi tiêu này là lực cản tự nhiên giữ cho CPI tổng thể không bùng nổ mất kiểm soát.
Số liệu cho thấy kể cả khi giá xăng chạm ngưỡng hơn 30.000 đồng/lít, lạm phát Việt Nam vẫn được dự báo quanh mức 4,5% - 5%. Đây là mức chấp nhận được và chưa chạm tới ngưỡng phải đảo ngược toàn bộ chính sách tiền tệ hay ảnh hưởng đến lãi suất.
