Cuộc tranh cãi giữa 2 miền Triều Tiên tiếp tục leo thang với việc CHDCND Triều Tiên hôm 25/5 ra tuyên bố cắt đứt mọi quan hệ với Hàn Quốc để trả đũa nước này ngưng các hoạt động quan hệ kinh tế với Bình Nhưỡng. Hôm 26/5, Hàn Quốc và đồng minh Mỹ tiến hành tập trận "chống tàu ngầm" gần sát vùng biển mà họ cho là Lằn ranh phía bắc (NLL), cùng lúc, Bình Nhưỡng trả đũa bằng tuyên bố hủy bỏ giao ước với Hàn Quốc về cơ chế ngăn chặn đụng độ trên biển Hoàng Hải. Quân đội CHDCND Triều Tiên đã được đặt trong tình trạng báo động sẵn sàng chiến đấu...
Những tình huống có thể châm ngòi chiến tranh
Tình hình trên bán đảo Triều Tiên đang rất nhạy cảm. Sức nóng của những động thái trả đũa qua lại giữa 2 miền Nam - Bắc đã khiến cho dư luận lo ngại 2 bên có thể đi đến đụng độ quân sự. Trên thực tế, 2 miền Triều Tiên vẫn trong tình trạng chiến tranh mặc dù cuộc chiến 1950-1953 đã đi qua được 57 năm. Do đó, không loại trừ khả năng giao tranh nóng lại tái diễn, gây thiệt hại lớn về người, vật chất.
Tờ Time Online ngày 26/5 đưa ra 3 tình huống mà theo tờ báo này là rất nhạy cảm, có thể châm ngòi cho chiến tranh bất cứ lúc nào. Thứ nhất, đó là NLL hết sức nhạy cảm trong vùng biển Hoàng Hải mà CHDCND Triều Tiên luôn phản đối vì nó nằm sát về phía bắc. NLL quy định tàu thuyền 2 miền Triều Tiên lưu thông trong Hoàng Hải phải tránh xa NLL nếu không muốn bị "nổ tung". Trước vụ chìm tàu Cheonan, trong thập niên qua đã có vài vụ đụng độ nghiêm trọng tại lằn ranh này, gần đây nhất là vụ một tàu của CHDCND Triều Tiên bị Hàn Quốc bắn chìm do vô tình đi phạm vào NLL.
Ngoại trưởng Mỹ Clinton và Tổng thống Hàn Quốc Lee Myung-bak hôm 26/5
Để tránh những tình huống đáng tiếc có thể dẫn đến chiến tranh giữa 2 miền, năm 2004 Bình Nhưỡng và Seoul đã ký một giao ước lập nên cơ chế theo đó quan chức lãnh đạo quân đội 2 miền sẽ giao tiếp chung tần số sóng vô tuyến đồng thời thiết lập một đường dây điện thoại nóng phục vụ cho việc cảnh báo chung cho tàu thuyền 2 miền để tránh đụng độ xảy ra. Việc Bình Nhưỡng tuyên bố cắt đường dây nóng này và hủy bỏ giao ước vào hôm 26/5 vừa qua đã khiến cho tình hình trở nên hết sức nguy hiểm, vì chỉ cần một hành động nhỏ, thêm một vụ nổ súng hay chìm tàu chiến tại vùng biển NLL thì chắc chắn giao tranh sẽ khó tránh khỏi.
Tình huống thứ hai là hệ thống loa phóng thanh tâm lý chiến chống phá CHDCND Triều Tiên được Seoul lắp dọc giới tuyến DMZ. Nó đã bị tắt trong nhiều năm qua khi 2 miền Triều Tiên thúc đẩy quan hệ nồng ấm dưới thời các Tổng thống Kim Dae-jung và Roh Moo-hyun. Trong cuộc tranh cãi hiện tại, Hàn Quốc tuyên bố sẽ mở lại hệ thống loa phóng thanh này.
Ngày 25/5, Bình Nhưỡng tuyên bố sẽ phá hủy hệ thống loa này nếu Seoul tái khởi động nó. Đây có thể là hành động châm ngòi chiến tranh vì các quan chức Bộ Quốc phòng Hàn Quốc cũng tuyên bố sẽ "bắn trả".
Không chỉ là việc phá hủy hệ thống loa phóng thanh, việc nổ súng trả đũa qua lại giữa binh lính 2 miền dọc vĩ tuyến 38 (vùng DMZ) cũng có thể biến thành giao tranh quy mô lớn. Hiện nay, các cựu chiến binh và cả hệ thống chính trị ở Seoul đều mong muốn giao chiến với miền Bắc để "trả thù" vụ chìm tàu Cheonan, với sự "xúc tác" quyết liệt của Mỹ. Trong chuyến ghé thăm Seoul hôm 26/5, bà Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đã cùng với Tổng thống Lee Myung-bak thỏa thuận giữ thái độ "kiên trì chiến lược" để tránh đụng độ đáng tiếc.
Nói là vậy, nhưng thực tế, theo như phát biểu của Tổng thống Hàn Quốc Lee Myung-bak hôm 26/5, rằng "chỉ cần CHDCND Triều Tiên thực hiện thêm một vụ tấn công thì Hàn Quốc sẽ đáp trả ngay", tức là giao tranh sẽ xảy ra. Tính chất nhạy cảm của cái gọi là "kiên trì chiến lược" là ở chỗ, Mỹ và Hàn Quốc có thể xem bất cứ hành động nào của Bình Nhưỡng là hành động "khiêu khích quá mức" để từ đó có cớ phát động tấn công.
Chẳng ai được lợi nếu một cuộc xung đột như thế xảy ra. Đông Bắc Á bất ổn sẽ ảnh hưởng xấu đến sự ổn định chung của an ninh châu Á và toàn cầu. Liên minh châu Âu (EU) và Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã lên tiếng kêu gọi các bên kiềm chế, hết sức tránh xung đột vũ trang.
Lãnh đạo CHDCND Triều Tiên và Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào
Ai được lợi?
Nếu một cuộc giao tranh xảy ra, cả 2 miền trên bán đảo Triều Tiên đều sẽ bị thiệt hại đáng kể về nhiều mặt. Thiệt hại lớn nhất là quan hệ 2 miền sẽ cần thời gian rất lâu để hồi phục lại.
Trước mắt, do Hàn Quốc cắt đứt mọi quan hệ kinh tế với CHDCND Triều Tiên cho nên Bình Nhưỡng đã bước đầu có động thái đáp trả nhắm vào các doanh nghiệp Hàn Quốc đầu tư tại khu công nghiệp Kaesong nằm sát đường biên giới trong vùng DMZ. Bình Nhưỡng tuyên bố sẽ đóng cửa biên giới nếu Hàn Quốc tiếp tục đẩy mức độ căng thẳng leo thang. Và bước cuối cùng là đóng cửa luôn khu công nghiệp Kaesong. Có nghĩa là 120 công ty Hàn Quốc trong khu công nghiệp Kaesong sẽ ngưng hoạt động và 45.000 công nhân Triều Tiên sẽ mất công ăn việc làm, chưa kể những hệ lụy khác. Ngày 26/5, đã có 8 quan chức Chính phủ Hàn Quốc bị trục xuất khỏi khu công nghiệp Kaesong.
Trong khi đó, Mỹ lại rất mong muốn đưa vấn đề chìm tàu Cheonan ra Hội đồng Bảo an LHQ để vận động quốc tế gia tăng trừng phạt Bình Nhưỡng. Trong suốt tuần lễ qua, Ngoại trưởng Mỹ Hyllary Clinton rất "bận rộn" ngược xuôi vùng Đông Bắc Á để "thổi lửa" vào bán đảo Triều Tiên.
Bà đã đến Bắc Kinh hôm 21/5 để hối thúc lãnh đạo Trung Quốc hưởng ứng lời kêu gọi của Mỹ và Tổng thư ký LHQ Ban Ki-moon là "hành động mạnh mẽ" chống lại CHDCND Triều Tiên vì "đánh chìm tàu Hàn Quốc". Tuy nhiên, Trung Quốc và Nga tiếp tục giữ thái độ im lặng và từ chối công nhận việc CHDCND Triều Tiên đánh chìm tàu Cheonan của Hàn Quốc theo những "chứng cứ" được Seoul trưng ra hôm 19/5. Nga chỉ mới đưa ra tuyên bố sẽ cử đoàn chuyên gia đến nghiên cứu báo cáo điều tra của Hàn Quốc.
Còn Trung Quốc, mặc dù đang ở thế bị Mỹ dồn ép phải có hành động nhất định đối với CHDCND Triều Tiên, song nước này trước sau vẫn giữ quan điểm "các bên cần giữ bình tĩnh và xử lý vấn đề một cách thận trọng, tránh đẩy tình hình leo thang", như tuyên bố của Quốc vụ khanh Đới Bỉnh Quốc sau cuộc gặp với bà Hyllary Clinton hôm 25/5.
Cho dù Bình Nhưỡng có bị LHQ trừng phạt hay không thì sau vụ này, kẻ được lợi nhất chắc chắn vẫn là Mỹ. Washington sẽ có thêm “lý do xác đáng” để tiếp tục duy trì các căn cứ quân sự trong vùng Đông Bắc Á (trên bán đảo Triều Tiên và bán đảo Okinawa của Nhật).
Hôm 23/5 vừa qua, Thủ tướng Nhật Yukio Hatoyama đã chịu lép và chấp thuận cho Mỹ duy trì căn cứ thủy quân lục chiến ở Futenma trên đảo Okinawa. Kèm theo đó là quan hệ “khăng khít” trở lại của các đồng minh Đông Bắc Á giúp Mỹ giữ vững chiến lược an ninh trong khu vực này.
Văn Trương tổng hợp (ANTG)
