Gỡ vướng thuế kê khai: Cam kết hỗ trợ hộ kinh doanh, không truy thu ngược

Chiều 15-1, Báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Cục Thuế tổ chức hội thảo "Thực hiện thuế kê khai, hộ kinh doanh cần lưu ý gì?" với sự tham dự và chỉ đạo của ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) cùng đại diện các ban nghiệp vụ và gần 500 tiểu thương tại trụ sở Cục Thuế TP.HCM.

Sự kiện này được kết nối trực tuyến đến tất cả các điểm cầu thuế tỉnh, thành phố trên toàn quốc nhằm giải tỏa lo lắng, vướng mắc thực tế của người dân sau 15 ngày Luật Quản lý thuế mới chính thức có hiệu lực.

Cam kết không dùng số liệu mới truy thu thuế cũ

Từ ngày 1-1-2026, theo quy định mới, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh chuyển hẳn từ phương thức thuế khoán sang thuế kê khai. Điểm nhấn tích cực của chính sách là ngưỡng doanh thu chịu thuế đã được nâng lên mức 500 triệu đồng mỗi năm. Điều này đồng nghĩa với việc chỉ những hộ có doanh thu thực tế trên 500 triệu đồng mới phải thực hiện nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng và thu nhập cá nhân, tạo điều kiện tích lũy tư bản cho các mô hình kinh doanh nhỏ lẻ.

Tuy nhiên, thực tế triển khai sau nửa tháng đầu tiên cho thấy không ít bất cập phát sinh. Nhiều hộ kinh doanh còn lúng túng, đặc biệt ở nhóm chủ hộ lớn tuổi vốn đã quen nếp cũ, nay phải tiếp cận với việc tính toán sổ sách, hóa đơn điện tử và kê khai trên phần mềm. Song, nỗi lo lớn nhất không nằm ở kỹ thuật mà thuộc về tâm lý. Hàng loạt câu hỏi được đặt ra: Liệu kê khai sai có bị phạt nặng? Và quan trọng hơn, liệu con số doanh thu minh bạch của năm 2026 có trở thành cơ sở để cơ quan thuế quay lại truy thu thuế khoán của những năm trước đó hay không?

Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế đã có những chia sẻ thẳng thắn và thấu đáo. Ông nhìn nhận những băn khoăn về việc kê khai sai, sợ bị xử phạt hay sợ bị truy thu ngược là những lo lắng rất thật, rất đời thường. Ngành thuế không xem đây là sự ngần ngại thay đổi của người dân mà xác định đó là trách nhiệm của cơ quan quản lý phải giải thích cặn kẽ và đồng hành sát sao hơn nữa.

Để giải tỏa dứt điểm tâm lý e ngại này, ông Mai Sơn đưa ra thông điệp cam kết mạnh mẽ nhất của ngành thuế tại hội thảo: Doanh thu mà bà con kê khai theo thực tế trong năm 2026 sẽ hoàn toàn không được sử dụng làm căn cứ để truy thu thuế khoán của các năm về trước. Khẳng định này được xem như một tấm khiên pháp lý, giúp hộ kinh doanh yên tâm minh bạch hóa số liệu, chuyên nghiệp hóa hoạt động ngay từ bây giờ mà không phải nơm nớp lo sợ về rủi ro quá khứ.

Đẩy mạnh công nghệ, giảm áp lực cho hộ kinh doanh

Bên cạnh các cam kết về cơ chế, giải pháp công nghệ thông minh là trụ cột thứ hai được ông Mai Sơn nhấn mạnh để gỡ rối cho bà con. Ngành thuế xác định tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, cung cấp miễn phí các dịch vụ hỗ trợ điện tử nhằm giảm tối đa chi phí và áp lực tuân thủ cho người dân.

Hệ thống thuế trong thời gian tới sẽ được nâng cấp toàn diện theo hướng thân thiện và thông minh hơn. Không chỉ là nơi tiếp nhận tờ khai, hệ thống sẽ đóng vai trò như một trợ lý ảo với khả năng gợi ý thông tin tờ khai điền trước, nhắc nhở thời hạn kê khai và đặc biệt là cảnh báo sớm các sai sót. Tính năng cảnh báo này giúp hộ kinh doanh kịp thời phát hiện và điều chỉnh lỗi kỹ thuật trước khi nộp, từ đó triệt tiêu các rủi ro bị xử phạt không đáng có do chưa nắm rõ quy định.

Cũng tại hội thảo, ông Mai Sơn đã trực tiếp chỉ đạo các Trưởng Thuế tỉnh, thành phố và cơ sở phải lập tức rà soát địa bàn. Những hộ kinh doanh nào chưa được tiếp cận các gói phần mềm, ứng dụng hỗ trợ kê khai hay chữ ký số phải được lập danh sách để hỗ trợ tận nơi. Ông yêu cầu ngành thuế phải chủ động phối hợp với các đơn vị cung cấp giải pháp, ngân hàng thương mại để mang đến những công cụ chuyển đổi số thiết thực, phù hợp nhất với điều kiện kinh doanh của từng hộ.

Ông Mai Sơn tái khẳng định mục tiêu xuyên suốt: "Bất kỳ hộ kinh doanh nào gặp vướng mắc đều sẽ có kênh giải đáp nhanh chóng. Cục Thuế sẽ tiếp tục tổ chức các buổi đối thoại trực tiếp tại chợ, tuyến phố và các diễn đàn trực tuyến để lắng nghe và điều chỉnh cách làm, đảm bảo sự đồng hành thực chất trong năm 2026 và những năm tiếp theo".