Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đang đề xuất những cơ chế đột phá chưa từng có nhằm nâng cấp toàn diện hệ động cơ về tổ chức bộ máy và nguồn nhân lực. Đây được xem là chiếc chìa khóa quan trọng giúp TP.HCM cởi trói thể chế, bứt phá năng lực cạnh tranh và tự tin vươn tầm.
Năm cơ chế cốt lõi
Bối cảnh thời gian tới đang đặt ra cho TP.HCM những bài toán lớn như xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế (VIFC-HCMC), phát triển khu thương mại tự do, ứng dụng AI vào quản trị đô thị và dẫn dắt dòng vốn đầu tư chiến lược.
Trong cuộc đua thu hút dòng vốn toàn cầu, chúng ta đang cạnh tranh trực tiếp với Singapore, Thượng Hải, Bangkok... Nếu không có cơ chế vượt trội về nhân lực ngay lúc này, chúng ta sẽ thua ngay trên sân nhà.
Nhìn vào tổng thể dưới góc độ nghiên cứu và thực tiễn quản trị đô thị, dự thảo luật mang đến năm cơ chế cốt lõi mang tính đột phá mạnh mẽ.
Về quyền tự chủ quyết định biên chế và xóa bỏ cơ chế “xin - cho”, dự thảo lần đầu tiên trao cho HĐND TP.HCM quyền quyết định tổng số lượng biên chế công chức, viên chức tăng thêm không vượt quá mức trần Trung ương giao và tự cân đối ngân sách để chi trả.
Đây là bước đột phá giúp giải quyết dứt điểm bài toán quá tải tại các “siêu phường”, nơi cán bộ đang phục vụ số lượng dân cư gấp nhiều lần địa phương khác nhưng thu nhập chưa có sự khác biệt tương xứng.
Cơ chế ưu đãi thuế để giữ chân nhân tài, chính sách miễn thuế thu nhập cá nhân trong nhiều năm liền đối với chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng đặc biệt cũng là một bước đi cực kỳ táo bạo. Cơ chế này đưa TP tiệm cận với các mô hình đặc khu kinh tế, trung tâm tài chính toàn cầu trong cuộc đua thu hút chất xám quốc tế.
Về việc trả lương theo cơ chế thị trường và trao quyền tối đa, dự thảo cho phép người đứng đầu cơ quan được quyền quyết định tuyển dụng và áp dụng chế độ đãi ngộ, tiền lương theo cơ chế thị trường. Điều này xóa bỏ hoàn toàn sự cào bằng của hệ thống thang bảng lương hành chính cũ. Chúng ta hiểu rằng không thể đòi hỏi sự cống hiến quốc tế bằng những lời kêu gọi thuần túy, mà phải bằng một sự sòng phẳng về mặt lợi ích và sự tôn trọng tương xứng.
Liên quan đến thương mại hóa quản lý doanh nghiệp nhà nước, cơ chế mới đề xuất cho phép người quản lý doanh nghiệp nhà nước hưởng lương, thưởng theo nguyên tắc thị trường, đồng thời được loại trừ hoặc giảm trừ trách nhiệm pháp lý khi đã thực hiện đúng quy trình rủi ro. Chính sách này bảo vệ những người dám nghĩ, dám làm, thúc đẩy họ tạo ra những cú bứt phá cho kinh tế nhà nước.
TP.HCM cũng được trao quyền chủ động thành lập, sáp nhập, giải thể các đơn vị sự nghiệp công lập, đồng thời xã hội hóa mạnh mẽ việc giải quyết thủ tục hành chính. Đây là nền tảng để xây dựng một chính quyền kiến tạo, tinh gọn, chuyển từ tư duy quản lý sang vận hành và phục vụ hiện đại.
Cuộc cách mạng kép mang tầm quốc tế
Trước đây, chúng ta thường nhìn thấy khu vực tư nhân và quốc tế trong cuộc chiến giành giật nhân tài vì hai rào cản lớn là thu nhập và thủ tục. Dự thảo này đã trực tiếp phá vỡ hai rào cản này.
Việc miễn thuế thu nhập cá nhân trong năm năm kết hợp với cơ chế trả lương theo thị trường tại VIFC-HCMC tạo ra một đòn bẩy tài chính cực mạnh, thu hẹp khoảng cách thu nhập giữa khu vực công và tư.
Bên cạnh đó, chính sách thị thực năm năm và thẻ tạm trú 10 năm cho cả gia đình chuyên gia nước ngoài là lời giải mang tính nhân văn và chiến lược. Người tài chỉ đến và ở lại khi họ cảm thấy an tâm, được tạo điều kiện sinh sống ổn định bền vững. Những điều khoản này đưa TP.HCM bước vào sân chơi toàn cầu, đủ sức cạnh tranh sòng phẳng với các trung tâm tài chính, công nghệ sừng sững trong khu vực như Singapore hay Thượng Hải để kéo dòng chảy chất xám tinh hoa về phía mình.
Với sự xuất hiện của đội ngũ nhân lực chất lượng cao mang tầm quốc tế này kỳ vọng sẽ tạo ra cuộc “cách mạng kép” chuyển đổi sâu sắc tư duy quản trị của bộ máy TP ở hai phương diện lớn.
Trong đó, với tư duy quản trị đô thị kiến tạo, khi những chuyên gia toàn cầu tham gia vào hệ thống, họ mang theo phương pháp luận hiện đại, các tiêu chuẩn quốc tế và tư duy giải quyết vấn đề dựa trên dữ liệu, công nghệ thay vì kinh nghiệm lối mòn.
Sự va đập và tương tác hằng ngày giữa họ với bộ máy công chức hiện tại sẽ kích thích một môi trường làm việc năng động, buộc hệ thống phải tự nâng cấp, chuyển từ thế bị động xử lý sự vụ sang chủ động kiến tạo chính sách và quản trị rủi ro theo chuẩn mực toàn cầu.
Ngoài ra, với tư duy hệ sinh thái mở, những nhà sáng lập, chuyên gia quốc tế tại VIFC-HCMC hay khu thương mại tự do sẽ là cầu nối, kéo theo một mạng lưới các nhà đầu tư chiến lược, các tập đoàn đa quốc gia và dòng vốn lớn. Điều này buộc bộ máy quản lý nhà nước của TP phải hình thành tư duy phục vụ chuỗi giá trị, vận hành đô thị như một hệ sinh thái mở, thông minh và tích hợp.
Họ không chỉ đến để làm việc, họ đến để cùng chúng ta định hình lại kiến trúc quản trị đô thị đặc biệt. Đây chính là những hạt nhân mồi kích hoạt tư duy bứt phá, giúp bộ máy chính quyền TP.HCM thực sự trở thành một chính quyền số, chính quyền quản trị tiên tiến, đủ năng lực định vị TP là một mắt xích không thể thiếu trong chuỗi giá trị toàn cầu.
LÊ THOA ghi
