Vừa qua, Đội CSGT An Sương tổ chức ra quân tập trung xử lý vi phạm trật tự an toàn giao thông trên tuyến đường song hành Quốc lộ 22, khu vực tập trung nhiều cơ sở kinh doanh, buôn bán, nhà hàng, quán ăn.
Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện và lập biên bản 24 trường hợp "để xe mô tô, xe gắn máy ở vỉa hè trái phép". Theo Nghị định 168/2024, mỗi trường hợp bị phạt tiền từ 400.000 - 600.000 đồng.
Từ việc xe mô tô, xe gắn máy để trên vỉa hè trái phép bị xử phạt, nhiều bạn đọc băn khoăn: khi khách đến ăn uống và để xe trước quán bị xử phạt, chủ cơ sở kinh doanh có bị phải chịu trách nhiệm liên đới hay không?
ThS Nguyễn Nhật Khanh, Trường ĐH Kinh tế - Luật, ĐHQG TP.HCM, cho biết theo điểm d khoản 2 Điều 7 Nghị định 168/2024, hành vi đỗ, để xe mô tô, xe gắn máy, các loại xe tương tự ở lòng đường, vỉa hè trái phép sẽ bị xử phạt từ 400.000 đồng đến 600.000 đồng. Điều khoản này xác định rõ đối tượng bị xử phạt là người điều khiển phương tiện.
Theo quy định hiện hành, hành vi đỗ, để xe trái phép chỉ xử phạt người điều khiển xe. Việc khách để xe theo hướng dẫn của chủ quán, nhân viên hoặc bảo vệ không làm thay đổi chủ thể chịu trách nhiệm hành chính.
Đối với chủ nhà hàng, quán ăn, nếu có hành vi chiếm dụng lòng đường, vỉa hè trái phép để trông giữ xe hoặc phục vụ hoạt động kinh doanh khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép, thì sẽ bị xử phạt về hành vi chiếm dụng vỉa hè, chứ không bị xử phạt thay cho lỗi đỗ, để xe trái phép của khách.
Cụ thể, theo khoản 12 Điều 12 Nghị định 168/2024, hành vi sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè vào mục đích khác (thuộc trường hợp phải được cấp phép) nhưng không có giấy phép, giấy phép đã hết hiệu lực hoặc thực hiện không đúng nội dung ghi trong giấy phép sẽ bị xử phạt từ 10-15 triệu đồng đối với cá nhân; từ 20-30 triệu đồng đối với tổ chức; đồng thời buộc khôi phục tình trạng ban đầu của lòng đường, vỉa hè.
ThS Khanh cho biết quan hệ giữa cơ quan chức năng và người điều khiển phương tiện bị xử phạt là quan hệ quản lý hành chính nhà nước, trong khi mối quan hệ giữa khách hàng và cơ sở kinh doanh là quan hệ dân sự. Hai quan hệ này độc lập và tách bạch.
Do đó, khi đã bị lập biên bản, người điều khiển xe vẫn phải chấp hành việc nộp phạt theo quy định pháp luật. Đồng thời, khách hàng có quyền phản ánh hoặc khiếu nại với cơ sở kinh doanh nếu cho rằng mình bị hướng dẫn sai.
Như vậy, người dân cần chủ động nắm rõ quy định pháp luật về trật tự, an toàn giao thông, ưu tiên đỗ xe tại các vị trí được phép hoặc bãi giữ xe hợp pháp. Trong mọi trường hợp, nếu đỗ, để xe trái phép trên lòng đường, vỉa hè thì người điều khiển phương tiện vẫn là người phải chịu trách nhiệm trước pháp luật, kể cả khi thực hiện theo hướng dẫn của chủ quán hay bất kỳ cá nhân nào khác.
Nếu chủ quán chỉ tay về chỗ để xe thì xem như một hướng dẫn, một cam kết về việc để xe ở vị trí an toàn, đúng quy định pháp luật. Lúc này đây có thể xem là một giao kết giữa chủ quán và khách hàng. Khi bị phạt, khách có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại dựa trên vi phạm trách nhiệm cam kết, trông giữ, chứ không chỉ đơn thuần là thỏa thuận thiện chí.
Trường hợp khách hàng đã để xe ở vị trí an toàn, đúng quy định (như để ở trong vạch kẻ của vỉa hè) mà chủ quán di dời sang nơi khác - nơi không đúng quy định (như phần vỉa hè dành cho người đi bộ) dẫn đến bị xử phạt thì về nguyên tắc là người để xe vi phạm lúc này không phải là khách hàng mà là chủ quán. Do đó, việc xử phạt sẽ được áp dụng đối với chủ quán - tức người trực tiếp thực hiện hành vi.
Trên thực tế vẫn xuất hiện tình trạng xử phạt khách hàng - tức xử phạt người không trực tiếp thực hiện hành vi. Trường hợp này được xem là xử phạt không đúng người vi phạm và người vi phạm (khách hàng) có thể khiếu nại, khởi kiện. Tuy nhiên, việc khiếu nại, khởi kiện cũng "nhiêu khê" vì phải có nhiều chứng cứ chứng minh.
