Tháng 1-2011 tại Tunisia, Tổng thống Ben Ali phải từ bỏ quyền lực sau các cuộc biểu tình của nhân dân. Một tháng sau, làn sóng biểu tình đã đẩy Tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak ra đi. Trong khi đó tại Libya, nhà lãnh Muammar al - Gaddafi đã bị lật đổ vào tháng 10-2011.
Giờ đây ba nước Ả Rập châu Phi đang rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng. Tại Libya hôm 27-7 (giờ địa phương), hàng ngàn người phẫn nộ xuống đường ở Tripoli và Benghazi. Họ chỉ trích hai đảng đứng đầu Quốc hội là Liên minh các lực lượng quốc gia và đảng Vì công lý và xây dựng (tổ chức Anh em Hồi giáo) là bè phái, nuôi dưỡng lực lượng vũ trang riêng, do đó dẫn tới tình hình vô chính phủ. Họ tố cáo Hồi gáo đứng sau hàng loạt các vụ ám sát chính trị xảy ra gần đây.
Reuters đưa tin Thủ tướng Ali Zeidan đã phải tuyên bố đóng cửa biên giới với Ai Cập và cam kết sẽ thay đổi nội các nhằm hoạt động hiệu quả hơn. Hiện nay chính quyền trung ương gần như bất lực trước tình trạng nhiều tổ chức vũ trang từng lật đổ ông Gaddafi đã không chịu giao nộp vũ khí và phân chia địa bàn để làm mưa làm gió.
Tại Ai Cập, đêm 27-7, Bộ Y tế thông báo có 79 người chết và hơn 400 người bị thương trong xung đột mới nhất. Không khí biểu tình sau khi Tổng thống Mohamed Morsi bị phế truất căng thẳng đến mức quốc tế lên tiếng. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Chuck Hagel đã kêu gọi quân đội Ai Cập kiềm chế và có biện pháp ngăn chặn mọi cuộc tắm máu mới.
Ngoại trưởng Mỹ John Kerry đã điện đàm với Phó Tổng thống Ai Cập Mohamed ElBaradei và Ngoại trưởng Nabil Fahmy. Ông nhắc lại đề nghị trả tự do cho lãnh đạo các đảng chính trị. Ông tuyên bố quân đội Ai Cập cần phải tôn trọng quyền biểu tình hòa bình và yêu cầu điều tra độc lập về diễn biến trong những giờ qua. Ông đánh giá Ai Cập đang trong thời điểm then chốt của lịch sử.
Bộ Ngoại giao Pháp, Ngoại trưởng Anh William Hague và Cao ủy Liên minh châu Âu về đối ngoại Catherine Ashton đều lên tiếng cực lực phản đối bạo lực chết người ở Ai Cập.
Còn tại Tunisia, đêm 27-7, hàng ngàn người đã tập trung tại quảng trường Bardo trước Quốc hội ở Tunis để biểu tình ngồi. Không khí trở nên sôi sục sau khi xảy ra vụ ám sát chính trị thứ ba (nghị sĩ đối lập Mohamed Brahmi bị bắn chết trước cửa nhà với 14 phát đạn hôm 25-7). Gia đình nạn nhân đã tố cáo đảng Hồi giáo cầm quyền Ennahda đứng sau vụ này.
Liên minh các đảng dân chủ cánh tả và trung lập đã kêu gọi biểu tình đòi giải tán chính phủ, giải tán Quốc hội, tổ chức bầu cử mới. 41 nghị sĩ đã tuyên bố rút khỏi Quốc hội và kêu gọi thành lập chính quyền cứu nguy dân tộc. Đây là những gì đã trải qua tại Ai Cập trước khi quân đội ra tay phế truất Tổng thống Morsi. Do đó, báo Le Temps ở Tunisia đã không ngần ngại đặt nghi vấn: Kịch bản tương tự Ai Cập liệu có xảy ra ở Tunisia?
D.THẢO
