Kinh tế xanh: Điều phối tiền và chính sách

(PLO)- Trong các báo cáo về kinh tế những tháng cuối năm 2023 của Việt Nam, ở mục gợi ý hoặc khuyến nghị chính sách, tôi nhận thấy những yếu tố về phát triển bền vững, tăng trưởng xanh được nhấn mạnh.

0:00 / 0:00
0:00
  • Nam miền Bắc
  • Nữ miền Bắc
  • Nữ miền Nam
  • Nam miền Nam

Báo cáo 2023 Article IV Consultation của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dành cho Việt Nam (VN) nhấn mạnh “tầm quan trọng của cải cách cấu trúc và chính sách về khí hậu để đạt tăng trưởng bền vững, xanh và toàn diện”. Còn trong một báo cáo cuối tháng 8-2023 về đầu tư công, Ngân hàng Thế giới (WB) đặt vấn đề là đầu tư công cần “tạo động lực cho các hành động hướng về xanh và khí hậu ở tất cả các cấp trong chính phủ”. Trong những thông điệp đó, tôi chú ý tới chữ “hành động”.

Chúng ta có nhiều ý tưởng, giấc mơ về kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Trong buổi gặp gỡ của Chủ tịch UBND TP.HCM Phan Văn Mãi với gần 20 lãnh đạo của các quỹ đầu tư, tổ chức trong và ngoài nước vào ngày 8-12-2023, có ý tưởng TP.HCM nên lập trung tâm startup xanh. Chúng ta cũng đang xây dựng thị trường giao dịch carbon ở VN như Nhật Bản, Indonesia vừa mới làm vài tháng trước; hay như các “ông lớn” như EU, Mỹ và Trung Quốc đã thực hiện trước đó.

23-Anh-1.jpg
Dệt may là một trong những ngành đang rất cần được chuyển đổi mô hình xanh để đáp ứng nhu cầu và xu hướng của thị trường quốc tế. Ảnh: HOÀNG GIANG

Mô hình điều phối một địa chỉ

Có hai vấn đề lớn cần tháo gỡ để “biến giấc mơ thành hiện thực”: Vấn đề đầu tiên chính là tiền đâu; vấn đề còn lại là cơ chế. Tiền đã sẵn sàng từ nhiều nguồn tài trợ mà VN đã ký các ghi nhớ hợp tác, hiện chỉ thiếu cơ chế giải ngân, mà các cơ chế này muốn nhanh và hiệu quả phải cần đến “đầu tàu” điều phối.

Đây không phải là thách thức của riêng VN. Hãy thử nhìn sang Indonesia, dù đã thành công mở ra thị trường giao dịch carbon và nhận vốn đầu tư vào ngành công nghiệp xe điện nhưng họ vẫn đang gặp khó khăn ở vấn đề chính sách. “Chất lượng chính sách và quy định không đáp ứng được yêu cầu” là một vấn đề Indonesia đang gặp và đó cũng là bài học mà chúng ta cần lưu tâm.

Giá năng lượng, ưu đãi thuế, danh mục các dự án có thể được hỗ trợ vay vốn chuyển đổi xanh là những nhóm chính sách cốt lõi được nhiều chuyên gia đề xuất xây dựng, cải cách. Muốn thế, cần có đầu mối điều phối.

Chẳng hạn, TP.HCM hiện có nhiều tổ chức quốc tế, công ty đa quốc gia đang nỗ lực kết nối riêng lẻ về chuyển đổi xanh, đưa những tiêu chuẩn khí thải nhà kính loại 1, 2, 3 vào quy trình sản xuất. Nếu TP xây dựng được các nền tảng chính sách hỗ trợ và có đầu mối điều phối thì chắc chắn sẽ tạo ra hệ sinh thái kinh tế xanh rất hiệu quả.

Để làm điều ấy, chúng ta bắt đầu từ đâu? Tôi nghĩ xuất phát điểm là đối thoại chính sách. Cần có một bàn tròn dành cho doanh nghiệp - nhà làm chính sách - chuyên gia về kinh tế xanh. Việc này cần được tổ chức thường xuyên trong năm ở các địa phương. Tuy nhiên, tôi muốn nhấn mạnh cần thiết lập một địa chỉ điều phối duy nhất về chủ đề chuyển đổi xanh. Địa chỉ này là nơi cơ quan công quyền phản hồi các thắc mắc từ các địa phương, doanh nghiệp, tổ chức phi chính phủ; đồng thời tổng hợp cơ sở dữ liệu về các chính sách, kế hoạch, đầu việc, kết quả thực hiện từ việc chuyển đổi xanh. Từ đó tư vấn chính sách cho Chính phủ và hỗ trợ doanh nghiệp, tổ chức, đoàn thể trong hệ sinh thái kinh tế xanh kịp thời.

Bên cạnh đó, cơ quan điều phối nói trên cũng là “điểm chạm” để các chuyên gia VN và nước ngoài đang làm việc trong và ngoài nước thuộc các dự án liên quan đến chuyển đổi xanh có thể kết nối với nhau. Họ có thể chia sẻ nhu cầu của các địa phương, trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ nguồn lực…

Muốn bứt phá phải khác biệt

Trong lĩnh vực kinh tế xanh, có một điểm thú vị mà tôi nhận thấy đó là năng lực nghiên cứu, triển khai, nguồn vốn đã ít nhiều được một số tổ chức nước ngoài tài trợ cho các chuyên gia, doanh nghiệp, ngân hàng ngay ở nước họ. Nguồn lực có sẵn, vì vậy có thể san sẻ với chi phí rất thấp cho VN.

Ví dụ, các chuyên gia nước ngoài có thể chia sẻ kinh nghiệm cho chúng ta về việc xây dựng thị trường giao dịch carbon mà họ đã triển khai thành công ở Indonesia và Nhật Bản. Nhiều chuyên gia VN ở nước ngoài cũng có thể tận dụng nguồn tài trợ nghiên cứu trong đề án ở nước ngoài để làm thêm một số nghiên cứu về VN mà phía VN chỉ cần hỗ trợ rất ít, chủ yếu là tạo đầu mối liên lạc, tạo điều kiện cho chuyên gia đến làm việc.

Điều quan trọng hơn là chuyên gia, tổ chức nước ngoài sẽ phấn khởi, sẵn sàng tham gia nhiều hơn nếu họ nhìn thấy những gì họ đóng góp được triển khai vào thực tế nhanh, hiệu quả. Đó cũng là vấn đề mà VN cần suy nghĩ. Chúng ta phải đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, mở hành lang thực thi chính sách rộng rãi hơn, thu gọn quy trình, nhất là với các chính sách có tính cấp bách cao.

Những nhiệm vụ nói trên không chỉ đòi hỏi các nhà lãnh đạo phải dám nghĩ, dám làm, mà còn phải nghĩ khéo, làm khéo. Khi VN tạo ra chính sách khác biệt, cách làm khác biệt thì sẽ có cơ hội lớn để bứt phá.

(*) Giảng viên cao cấp tại ĐH Bristol, Vương quốc Anh.

Đừng bỏ lỡ

Đọc thêm

Cầu vồng trên sông

Cầu vồng trên sông

(PLO)- “Tôi đã nghe có người nhận định từ góc nhìn cá nhân của họ rằng hiếm có dòng sông nào đẹp lạ và huyền bí như sông Sài Gòn.”

Mùi nhiệt đới

Mùi nhiệt đới

(PLO)- Ta đâu hay nhiệt đới len lỏi vào ta từ buổi bào thai, định dạng rồi thành... thứ “con người nhiệt đới”.

Thông điệp từ 3 món quà Tết

Thông điệp từ 3 món quà Tết

(PLO)- Với ba món quà Tết nhỏ, tôi đã tạo được thói quen không dùng ly nhựa một lần dù mua nước ở bất cứ đâu để mang đi.

Rủ nhau đi đánh bài chòi...

Rủ nhau đi đánh bài chòi...LENS

(PLO)- Trong không khí vui xuân đón tết, đông đảo người dân và du khách háo hức tham gia hội đánh bài chòi ở Bình Định.

Mẹ Việt nuôi sinh viên Lào

Mẹ Việt nuôi sinh viên Lào

(PLO)- Xem nhau như ruột thịt, những bà mẹ Việt Nam còn chịu khó đưa các con đi tham quan, làm từ thiện, hướng dẫn phong tục, tập quán của người Việt cho các con.

Tâm trí sạch tết an lành

Tâm trí sạch tết an lành

(PLO)- Các mục tiêu của bạn, dù đơn giản hay phức tạp, đều nằm trong mục tiêu lớn nhất là nâng cao chất lượng sống.

Biển mãi xanh màu huyền bí

Biển mãi xanh màu huyền bí

(PLO)- Tôi nhớ đã ngắm nhìn “đàn voi” đi trên biển rất lâu trong một ngày bão giông ở một hòn đảo nọ…

Dòng họ 7 đời giữ tục dựng nêu

Dòng họ 7 đời giữ tục dựng nêu

(PLO)- Theo truyền thống hàng trăm năm qua, mỗi dịp Tết đến xuân về, con cháu trong dòng họ Trần (xã Phước Hiệp, huyện Mỏ Cày Nam, Bến Tre) lại cùng nhau dựng cây nêu trước cửa phủ thờ.

Sài Gòn cây và nước

Sài Gòn cây và nước

(PLO)- Đô thị được sinh thành từ nhiều yếu tố thiên nhiên và nhân tạo. Trở lại buổi khai sinh và lớn dậy của Sài Gòn xưa và nay, ta có thể nhận ra nhiều điểm độc đáo về thiên nhiên và cách sống của người xưa.

Lớp học trong rừng

Lớp học trong rừng

(PLO)- Những đứa trẻ sẽ học được vô số bài học quý giá từ những cánh rừng xanh thẳm, nơi dưỡng nuôi những thảm thực vật, động vật vô cùng phong phú.

Góp thanh xuân cho Trường Sa

Góp thanh xuân cho Trường Sa

(PLO)- Trường Sa luôn là mái nhà rộng cửa cho những người con đất Việt đến cống hiến, nương nhờ.

Ngẫu hứng Sài Gòn

Ngẫu hứng Sài Gòn

(PLO)- Và Sài Gòn vẫn một lối đi về cho những ai yêu tính cách lạ lùng của đô thị náo nhiệt này…

Những phố đêm Sài Gòn

Những phố đêm Sài Gòn

(PLO)- Giới trẻ đến với phố đêm ở TP.HCM không hẳn chỉ vì mua sắm, cũng không hẳn vì giải trí mà là cần hưởng trọn “nightlife”.

Sài Gòn có bóng đá… xanh

Sài Gòn có bóng đá… xanh

(PLO)- Nhiều câu chuyện đẹp, thấm đẫm tình người khiến lịch sử bóng đá Sài Gòn như một hành trình xanh với nhiều ý nghĩa.