Cao Thanh Trì, sinh viên lớp Luật kinh tế, Đại học Mở TP.HCM hỏi:
. Nước ta và một số nước khác đang có tranh chấp chủ quyền trên quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa. Xin hỏi theo luật quốc tế, dựa trên tiêu chuẩn nào để xác định một hòn đảo, một vùng đất là thuộc chủ quyền lãnh thổ của nước này hay nước khác?
+ Theo quan điểm luật quốc tế hiện đại thì việc xác định chủ quyền ban đầu đối với một vùng đất hay một hòn đảo, một quần đảo trên biển phải dựa trên một số tiêu chuẩn phù hợp với tập quán quốc tế.
- Trước hết là trước khi quốc gia đến xác lập chủ quyền, nơi đó phải là một vùng đất trên biển (đảo, quần đảo...) hay vùng đất liền chưa hề thuộc về ai, tức là vô chủ (terra nullius); nghĩa là trước khi nước đó phát hiện và đến chiếm giữ không thuộc chủ quyền của nước nào khác. Việc dùng vũ lực để chiếm một đảo, một quần đảo, một vùng đất của một quốc gia khác, dù sự chiếm đóng đó kéo dài bao lâu cũng không được coi là hợp pháp, không chỉ vì lý do “chiếm đóng lâu dài” mà trở thành chủ quyền hợp pháp được.
- Người thực hiện việc chiếm hữu phải là một quốc gia, nghĩa là hành động chiếm giữ phải do chính quyền nhà nước của một quốc gia thực hiện nhân danh quốc gia mình. Tư nhân không có quyền chiếm hữu lãnh thổ quốc gia. Quốc gia nào khám phá, chiếm giữ vùng đất, hòn đảo, quần đảo trước hết thì được chủ quyền trên đất, đảo đó. Thường sự chiếm hữu được thể hiện tượng trưng bằng một vật cụ thể lưu lại ở vùng đất đó. Thí dụ: cắm cờ, dựng bia đá, đóng cọc chủ quyền...
- Việc chiếm hữu thực tế và hành xử chủ quyền quốc gia trên lãnh thổ chiếm hữu được thể hiện trong một thời gian lâu dài; mà hữu hiệu nhất là có sự thông báo công khai cho mọi người khác, nước khác biết. Có thể công bố qua các bản đồ, tài liệu công khai của nhà nước chẳng hạn. Nói chung là nước đó phải có sự hiện diện và quản lý chặt chẽ bằng hoạt động của nhà nước một cách liên tục, lâu dài đối với phần lãnh thổ đó.
Dựa trên các tiêu chuẩn như nói trên thì rõ ràng so với các nước khác (như Trung Quốc, Philippines, Malaysia, Brunei...) chỉ Việt Nam là nước có nhiều chứng cứ lịch sử và pháp lý vững chắc hơn hết để khẳng định chủ quyền lâu đời của mình đối với hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa.
Luật gia MINH VIỆT
