Bộ Tài chính vừa ban hành Quyết định 1037/2026, công bố thủ tục hành chính mới trong lĩnh vực tài chính đất đai. Theo đó, người sử dụng đất có thể đề nghị tính hoặc tính lại tiền sử dụng đất theo quy định tại Nghị định 50/2026.
Người dân nộp hồ sơ ở đâu?
Theo quyết định của Bộ Tài chính, hộ gia đình, cá nhân thuộc diện được hưởng chính sách thuế có nhu cầu tính lại tiền sử dụng đất chỉ cần nộp văn bản đề nghị. Thời hạn nộp hồ sơ chậm nhất là trước ngày 1-1-2027.
Hồ sơ được nộp tại bộ phận một cửa liên thông. Sau khi tiếp nhận, bộ phận này cấp giấy hẹn và chuyển hồ sơ đến UBND cấp xã nơi có đất.
UBND cấp xã có trách nhiệm xác định hạn mức giao đất ở của thửa đất. Đây là căn cứ để tính tiền sử dụng đất. Sau đó, thông tin được chuyển sang cơ quan thuế.
Cơ quan thuế sẽ thực hiện việc tính hoặc tính lại tiền sử dụng đất theo quy định. Kết quả là thông báo nghĩa vụ tài chính hoặc thông báo điều chỉnh được gửi đến người sử dụng đất.
Người dân có thể nộp hồ sơ trực tiếp, qua bưu chính, môi trường điện tử hoặc cổng dịch vụ công.
Hồ sơ rất đơn giản, chỉ gồm văn bản đề nghị tính hoặc tính lại tiền sử dụng đất. Thủ tục này không thu phí, lệ phí và không đặt ra điều kiện thực hiện.
Cơ quan giải quyết gồm UBND cấp xã và cơ quan thuế. Kết quả cuối cùng là thông báo nghĩa vụ tài chính gửi cho người dân.
Ông T.M.Đ (Hà Nội) cho biết rất vui khi có quy định này. Trước đó, ông và nhiều người gặp khó khi đề nghị tính lại tiền để hưởng chính sách ưu đãi nhưng không có nơi tiếp nhận.
“Thời hạn nộp hồ sơ không còn xa nên khi thấy quyết định này tôi mừng rơi nước mắt. Quy định giúp việc tiếp nhận hồ sơ thuận tiện hơn” - ông Đ nói.
Vì sao cần có quy trình tiếp nhận hồ sơ ?
Như Pháp Luật TP.HCM đưa tin, thời gian qua, tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích từ đất nông nghiệp sang đất ở tăng cao. Đây là gánh nặng tài chính với nhiều hộ gia đình.
Trước thực tế này, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 254/2025 và Chính phủ ban hành Nghị định 50/2026 nhằm tháo gỡ khó khăn.
Theo Điều 10 Nghị quyết 254, chính sách giảm tiền sử dụng đất áp dụng với ba nhóm đất. Thứ nhất là đất vườn, ao hoặc đất nông nghiệp trong cùng thửa có đất ở. Thứ hai là đất có nguồn gốc vườn, ao gắn liền với đất ở nhưng đã tách ra chuyển quyền. Thứ ba là đất vườn, ao bị tách thửa trong quá trình đo đạc trước ngày 1-7-2014.
Về bản chất, đây là nhóm đất có liên hệ lịch sử với đất ở. Nhiều trường hợp gắn với quá trình sử dụng lâu dài của người dân, do cha ông để lại.
Việc giảm tiền sử dụng đất được xem là cách bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân. Nhờ đó, người dân không phải chịu mức thu cao như đất nông nghiệp thuần túy.
Một điểm đáng chú ý là chính sách không chỉ áp dụng với hồ sơ mới từ ngày 1-1-2026 mà còn xử lý cả các trường hợp trước đó.
Cụ thể, nếu cơ quan thuế chưa ban hành thông báo nộp tiền, người dân sẽ được tính theo mức ưu đãi mới. Nếu đã có thông báo nhưng chưa nộp tiền, người dân được đề nghị tính lại. Nếu đã nộp một phần hoặc toàn bộ, người dân vẫn có quyền yêu cầu tính lại để được hoàn phần chênh lệch.
Việc hoàn trả được thực hiện theo thứ tự. Trước hết là cấn trừ vào nghĩa vụ tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất. Nếu không có thì trừ vào nghĩa vụ thuế khác. Cuối cùng mới hoàn bằng tiền.
Trước đó vào cuối tháng 4, Báo Pháp Luật TP.HCM có bài phản ánh về việc dù chính sách đã rõ, việc triển khai tại cơ sở thời gian qua gặp nhiều vướng mắc.
Theo đó, trường hợp của ông T.M.Đ (Hà Nội) là ví dụ điển hình. Ông có thửa đất 100 m² trồng cây lâu năm, có nguồn gốc là đất vườn gắn với đất ở, đủ điều kiện được giảm tiền sử dụng đất.
Tháng 11-2025, ông nộp hồ sơ xin chuyển mục đích sử dụng đất và đã nộp một phần tiền theo quy định cũ. Sau khi chính sách mới có hiệu lực, ông làm đơn đề nghị tính lại tiền để được hưởng ưu đãi.
Tuy nhiên, sau hơn 2,5 tháng, ông được hướng dẫn liên hệ Trung tâm phục vụ hành chính công phường P. Khi đến nộp hồ sơ, ông lại nhận được trả lời chưa thể tiếp nhận. Lý do là địa phương chưa ban hành quy trình nội bộ để thực hiện thủ tục này.
Đại diện phường P. tại Hà Nội cho biết để tiếp nhận hồ sơ tại Trung tâm phục vụ hành chính công, phải có quy trình rõ ràng. Ví dụ, bộ phận nào tiếp nhận, đơn vị nào xử lý, thời gian giải quyết bao lâu, khi nào trả kết quả.
“Nếu chưa có quy trình mà vẫn nhận hồ sơ thì địa phương không dám làm. Vì vậy, chúng tôi phải chờ hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền” - đại diện phường cho hay.
Đến nay, việc Bộ Tài chính công bố thủ tục hành chính mới được xem là bước quan trọng để tháo gỡ vướng mắc. Khi đã có quy trình rõ ràng, các địa phương sẽ có cơ sở tiếp nhận hồ sơ, xử lý và trả kết quả cho người dân. Điều này giúp chính sách đi vào thực tế, tránh tình trạng có chính sách nhưng không làm được.
Quy định mới cũng bảo đảm người dân không bị thiệt thòi khi chính sách thay đổi theo hướng có lợi. Tuy nhiên, từ nay đến thời hạn 1-1-2027 cũng rất gần, người dân cần chủ động nộp hồ sơ sớm để được giải quyết kịp thời.
Các địa phương cần nhanh chóng triển khai quy trình, tránh để hồ sơ tồn đọng. Việc phối hợp giữa UBND cấp xã và cơ quan thuế cần chặt chẽ, bảo đảm việc tính lại tiền sử dụng đất đúng quy định và đúng thời hạn cho người dân.
Mức giảm tiền sử dụng đất được tính như thế nào?
Nghị quyết 254 không áp dụng đối với đất nông nghiệp thuần túy như đất ruộng được Nhà nước giao không thu tiền sử dụng đất (SDĐ).
Đối với các loại đất được hưởng ưu đãi, mức nộp tiền SDĐ khi chuyển sang đất ở được tính theo ba mức: 30% chênh lệch đối với diện tích trong hạn mức giao đất ở, 50% chênh lệch đối với phần vượt hạn mức nhưng không quá một lần hạn mức, 100% chênh lệch đối với phần diện tích còn lại
Ví dụ: Người dân có 500 m² đất xin chuyển mục đích, trong khi hạn mức đất ở là 150 m²: 150 m² đầu nộp 30%, 150 m² tiếp theo nộp 50%, 200 m² còn lại nộp 100%
Cách tính này giúp giảm đáng kể nghĩa vụ tài chính so với trước đây, đặc biệt với phần diện tích trong hạn mức.
