Phản ánh đến Báo Pháp Luật TP.HCM, nhiều người dân tại các xã an toàn khu cho biết việc cấp thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) còn chậm.
Cụ thể, khoản 2 Điều 5 Nghị định 188/2025 (quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật BHYT) quy định người dân các xã an toàn khu cách mạng trong kháng chiến chống Pháp hoặc chống Mỹ hiện đang thường trú tại các xã an toàn khu thuộc đối tượng tham gia BHYT theo nhóm do ngân sách nhà nước đóng, tức được cấp thẻ BHYT.
Tuy nhiên, theo tìm hiểu của PV, tại TP.HCM, công tác cấp thẻ BHYT cho người dân tại 19 xã, phường thuộc địa bàn an toàn khu vẫn chưa bảo đảm tiến độ; trong đó, 7/19 xã, phường đến nay vẫn chưa được cấp đủ thẻ.
Theo số liệu của BHXH TP.HCM tính đến sáng 9-4, những xã an toàn khu có tỷ lệ cấp thẻ BHYT cho người dân còn thấp đều thuộc nhóm 19 đơn vị hành chính được công nhận là xã an toàn khu từ ngày 18-11-2025 (xã Bình Hưng, xã Cần Giờ, xã Hiệp Phước, xã Nhà Bè, xã Bình Lợi, phường Phú Thọ Hòa...).
Người dân loay hoay vì chưa được hướng dẫn cấp thẻ BHYT
Chia sẻ với PV, một người dân tại phường Phú Thọ Hòa, TP.HCM cho biết gia đình có hộ khẩu thường trú ổn định tại địa phương từ những năm 1990 đến nay. Hiện hộ có 4 nhân khẩu sinh sống, đều thuộc diện thường trú lâu dài. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có cơ quan chức năng đến xác minh, lập danh sách hay thông báo cụ thể về việc được cấp thẻ BHYT miễn phí theo diện xã an toàn khu.
Theo người dân, quy trình thông thường là UBND phường lập danh sách các hộ đủ điều kiện, gửi cơ quan BHXH để cấp thẻ BHYT. Tuy nhiên, trên thực tế người dân không có thông báo, không có hướng dẫn trực tiếp, người dân phải tự đi hỏi. Khi đến làm việc, người dân cũng không được tiếp nhận hồ sơ cụ thể, không có giấy tờ hướng dẫn hay phiếu ghi nhận thông tin, mà chỉ nhận được câu trả lời chung chung.
Trong khi đó, một số thẻ BHYT hộ gia đình của người dân đã hết hạn, buộc họ phải cân nhắc mua tiếp do chưa rõ mình có thuộc diện được cấp miễn phí hay không.
Người dân bày tỏ bức xúc khi UBND phường chưa chủ động rà soát, xác minh, cũng như chưa có thông tin rõ ràng đến từng hộ dân. Việc hướng dẫn hiện chỉ dừng ở mức chung chung, gây khó khăn cho người dân trong việc tiếp cận chính sách.
Phú Thọ Hòa đang lập danh sách, Bình Hưng vướng xác định đối tượng
Trao đổi với PV, bà Trương Phạm Lan Phương, Phó Chủ tịch UBND phường Phú Thọ Hòa cho biết, hiện UBND phường đang khẩn trương lập danh sách các đối tượng. Qua rà soát, có khoảng 10.000 người dân đang có thẻ BHYT diện 65-75 tuổi, hộ gia đình. Mỗi tuần, phường sẽ gửi danh sách từ 500-1.000 người để cơ quan BHXH cấp thẻ. Đồng thời, phía công an đang xác nhận thông tin thường trú làm cơ sở gửi danh sách.
Cũng trong ngày 10-4, UBND phường sẽ gửi trước danh sách khoảng 500 trường hợp để cấp thẻ.
Trong khi đó, bà Tô Thị Kim Anh, Phó Chủ tịch UBND xã Bình Hưng, TP.HCM, cho biết hiện nay địa phương này đang gặp vướng mắc lớn trong việc xác định đối tượng để cấp thẻ BHYT. Theo bà Kim Anh, lý do nằm ở chỗ chưa có hướng dẫn pháp lý rõ ràng từ cơ quan có thẩm quyền.
Cụ thể, một số văn bản trước đây có đề cập đến việc xác định đối tượng theo các mốc thời gian như trước năm 1975 hoặc sau năm 1975. Tuy nhiên, các văn bản này chỉ nêu nguyên tắc chung là thực hiện theo quy định, nhưng lại không chỉ rõ cụ thể áp dụng theo quy định nào, dẫn đến khó khăn trong quá trình triển khai.
Đáng chú ý, cách diễn đạt trong văn bản hiện nay cũng là nguyên nhân gây ra nhiều cách hiểu khác nhau. Cụ thể, nếu quy định ghi rõ “người dân hiện đang thường trú tại xã an toàn khu” thì địa phương có thể căn cứ để cấp thẻ bảo hiểm y tế cho toàn bộ người dân thường trú với mức hưởng 100%. Tuy nhiên, thực tế văn bản chỉ ghi “người dân xã an toàn khu”, nên phát sinh hai cách hiểu.
Theo đó, hiện đang tồn tại hai hướng xác định đối tượng: một là theo văn bản của Ủy ban nhân dân thành phố, yêu cầu đối tượng phải gắn với điều kiện trước năm 1975; hai là căn cứ theo nơi sinh tại địa bàn được công nhận là xã an toàn khu. Việc chưa có hướng dẫn thống nhất khiến địa phương không có cơ sở rõ ràng để triển khai...
Về phía địa phương, dù mong muốn đảm bảo quyền lợi tối đa cho người dân, nhưng do chưa có cơ sở pháp lý rõ ràng nên không dám triển khai đại trà. Bởi nếu xác định sai đối tượng, địa phương sẽ phải chịu trách nhiệm về tài chính, trong khi chi phí không chỉ dừng lại ở mức đóng thẻ (khoảng hơn 1,2 triệu đồng/người/năm) mà còn bao gồm chi phí khám, chữa bệnh phát sinh rất lớn.
"Đơn vị đã nhiều lần gửi văn bản xin ý kiến Ủy ban nhân dân thành phố và Sở Y tế (đã gửi hai lần và đang hoàn thiện để gửi lần thứ ba), đồng thời phía bảo hiểm xã hội cũng đã nhiều lần kiến nghị nhưng đến nay vẫn chưa nhận được phản hồi chính thức.
Hiện nay, người dân liên tục thắc mắc, nhưng chính quyền cơ sở chưa có căn cứ để giải quyết dứt điểm. Do đó, rất cần một văn bản hướng dẫn cụ thể, thống nhất từ cơ quan có thẩm quyền để các địa phương có cơ sở triển khai, tránh rủi ro pháp lý và đảm bảo quyền lợi cho người dân", bà Kim Anh nói.
Về vướng mắc mà bà Kim Anh đề cập, PV đã trao đổi với BHXH TP.HCM. Theo đó, đại diện BHXH TP.HCM cho biết đơn vị này cũng đã có công văn phúc đáp cho UBND xã Bình Hưng vào ngày 30-1-2026 và có hướng dẫn rõ ràng.
Cụ thể, theo Luật BHYT và các văn bản hướng dẫn; theo Quyết định số 3439/QĐ-UBND ngày 25-12-2025 của UBND TP.HCM thì khoản 1 Điều 1 Quyết định này quy định về trách nhiệm phối hợp thực hiện lập Danh sách cấp thẻ BHYT và thanh toán tiền mua thẻ BHYT cho người dân hiện đang thường trú tại các xã an toàn khu cách mạng trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ được cập nhật thông tin trong CSDLQH về dân cư, CSDL về cư trú trên địa bàn.
Tại tiết m điểm 2.1.2 khoản 2 Điều 1 Hướng dẫn Liên sở số 2939/HDLS/YT-TC-NV-NNMT-GDĐT-CA-BHXH ngày 02-12-2025 quy định: “Người dân các xã an toàn khu cách mạng trong kháng chiến chống Pháp hoặc chống Mỹ hiện đang thường trú tại các xã an toàn khu cách mạng trong kháng chiến chống Pháp hoặc chống Mỹ đã được cập nhật thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu về cư trú tham gia BHYT theo nhóm do ngân sách nhà nước đóng quy định tại khoản 3 Điều 12 của Luật BHYT”.
Như vậy, đối tượng là người dân thường trú, không phân biệt sinh sống trước năm 1975 hay sau năm 1975.
BHXH TP.HCM: Cấp thẻ BHYT trong 1-2 ngày khi đủ hồ sơ
Theo BHXH TP.HCM, ngay sau khi tiếp nhận danh sách đầy đủ, hợp lệ từ UBND phường, xã, cơ quan BHXH sẽ thực hiện cấp thẻ BHYT trong thời gian rất ngắn, thông thường từ 1 đến 2 ngày làm việc.
Đối với các trường hợp dữ liệu đã được đồng bộ đầy đủ trên hệ thống, việc cấp thẻ BHYT điện tử được thực hiện gần như ngay trong ngày, bảo đảm người dân có thể sử dụng kịp thời khi đi khám, chữa bệnh.
Với một số ít trường hợp chưa được đồng bộ dữ liệu hộ gia đình trong Cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc chưa được cập nhật số căn cước công dân, thời gian cấp thẻ BHYT tối đa là 5 ngày làm việc.
Sau các đợt sáp nhập hành chính, những trường hợp chưa được cập nhật hoặc còn thiếu thẻ sẽ được tổng hợp, lập danh sách đầy đủ và cấp bổ sung trong thời gian sớm nhất, bảo đảm quyền lợi khám, chữa bệnh không bị gián đoạn.
Tuy nhiên, tiến độ hiện nay vẫn phụ thuộc vào công tác lập và xác nhận danh sách từ cấp cơ sở, với một số vướng mắc liên quan đến việc cập nhật, đối chiếu và hoàn thiện dữ liệu dân cư. Hiện BHXH TP.HCM đang phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương để hoàn thiện danh sách các trường hợp đủ điều kiện.
