Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định 109/2026, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã - có hiệu lực từ ngày 18-5-2026.
Nghị định đã điều chỉnh mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình.
Trong đó, mức phạt đối với hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng được nâng lên tối đa 10 triệu đồng, áp dụng từ ngày nghị định có hiệu lực.
Cụ thể, theo Điều 62 Nghị định 109/2026 quy định phạt tiền từ 5-10 triệu đồng đối với một trong các hành vi:
- Đang có vợ hoặc đang có chồng mà kết hôn với người khác, chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà kết hôn với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ;
- Đang có vợ hoặc đang có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác; chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ;
- Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng;
- Cản trở kết hôn, yêu sách của cải trong kết hôn hoặc cản trở ly hôn.
Phạt tiền từ 10-20 triệu đồng đối với một trong các hành vi:
- Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng dòng máu về trực hệ hoặc giữa những người có họ trong phạm vi ba đời;
- Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi;
- Cưỡng ép kết hôn hoặc lừa dối kết hôn; cưỡng ép ly hôn hoặc lừa dối ly hôn;
- Lợi dụng việc kết hôn để xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú, nhập quốc tịch Việt Nam, quốc tịch nước ngoài; hưởng chế độ ưu đãi của Nhà nước hoặc để đạt được mục đích khác mà không nhằm mục đích xây dựng gia đình;
- Lợi dụng việc ly hôn để trốn tránh nghĩa vụ tài sản, vi phạm chính sách, pháp luật về dân số hoặc để đạt được mục đích khác mà không nhằm mục đích chấm dứt hôn nhân.
Ngoài ra, người vi phạm còn có thể bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm đối với các trường hợp lợi dụng việc kết hôn hoặc ly hôn.
So với quy định hiện tại Điều 59 Nghị định 82/2020, mức xử phạt đối với hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng đã được điều chỉnh tăng đáng kể.
Trước ngày 18-5-2026, các hành vi như ngoại tình, chung sống như vợ chồng trái pháp luật chỉ bị phạt từ 3-5 triệu đồng, trong khi các hành vi khác vẫn giữ nguyên khung từ 10-20 triệu đồng.
Nghị định mới cũng tăng mạnh mức xử phạt đối với hành vi vi phạm quy định về sinh con. Theo đó, mức phạt đã được nâng từ 5-10 triệu đồng lên 10-20 triệu đồng đối với các hành vi như sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản vì mục đích thương mại, sinh sản vô tính, mang thai hộ vì mục đích thương mại.
