Mấy ngày nay, không khí ở tòa soạn bận rộn một cách khác thường. Vẫn là những cuộc điện thoại hối thúc bài vở, tiếng gõ bàn phím lạch cạch, tiếng bông đùa của anh em phóng viên... nhưng ai cũng hiểu, chúng tôi đang cùng nhau làm một việc chưa từng có: Chuẩn bị cho số báo cuối cùng mang tên Pháp Luật TP.HCM, xuất bản ngày 30-6.
Lớn lên từ “ngọn lửa nghề” thực tế
Tôi đến với nghề báo theo kiểu “nghề chọn người”. 25 năm trước, tôi bước chân vào tòa soạn Pháp Luật TP.HCM để học lớp đào tạo phóng viên khi còn là một cô bé chập chững vào đời.
Ngày đó, làm báo không có nhiều công cụ hỗ trợ như bây giờ, hành trang lớn nhất của chúng tôi chỉ có sự lăn xả và “ngọn lửa nghề”. Tôi may mắn được ném vào một môi trường làm việc đầy áp lực nhưng cực kỳ tử tế. Ở đó, các nhà báo lão thành, các anh chị đi trước không dạy chúng tôi bằng lý thuyết suông mà dắt tay chúng tôi ra hiện trường, chỉ cách đọc một bản án, cách phát hiện những điểm bất hợp lý trong một văn bản chính sách, hay tìm những chi tiết đắt giá nhất của từng nhân vật và cả cách chịu trách nhiệm đến cùng với từng câu chữ mình viết ra.
Nghề báo ở Pháp Luật TP.HCM rèn cho tôi và các đồng nghiệp một cái đầu lạnh để phân tích pháp lý nhưng phải có một trái tim nóng để thấu hiểu nỗi niềm của bạn đọc.
Trong 25 năm làm nghề tại báo Pháp Luật TP.HCM, một điều mà tôi tự hào chính là được tham gia vào các chương trình sau mặt báo của báo.
Đầu tiên là chương trình Trợ giúp pháp lý miễn phí, bắt đầu đi vào hoạt động từ tháng 2-2004, với các anh chị đồng nghiệp đi trước. Cho đến năm 2014, khi về phòng Công tác bạn đọc và sau này có duyên quay về ban Bạn đọc, tôi có cơ hội gắn với chương trình, với các luật sư đồng hành, nơi những người dân nghèo, lam lũ tìm đến báo như chiếc phao cứu sinh cuối cùng.
Mới đây thôi, một bạn đọc còn gọi cho tôi nhờ hướng dẫn một vụ việc, tôi liền “điều chuyển” bạn đọc về chương trình nhưng ngậm ngùi dặn bạn đọc nhanh nhanh chứ chúng tôi không còn cơ hội… Bạn đọc ấy thở dài: “Rồi đây, khi tụi tui gặp khó, biết tìm đến ai?”…
Rồi một trong những chương trình mà tôi có diễm phúc được chung tay là “Đố vui pháp luật”, ở giai đoạn chương trình này phát triển thành các “phiên tòa giả định”, tạo nhiều khí thế, tiếng tăm với bạn đọc. Khí thế đến mức chúng tôi đã tổ chức thành “show”, thu hình phát sóng, có cả sự tham gia của nhiều nghệ sĩ: Diệp Lang, Trung Dân, Xuân Hương, Thanh Thủy, Đình Toàn với các tiểu phẩm tình huống. Nhiều phóng viên của báo và cả các luật sư, chuyên gia cũng tham gia. Thật hấp dẫn! Tôi nhớ cái không khí tường thuật sôi động trên mặt báo sau mỗi “show” “Đố vui pháp luật” này.
Tiếp sau đó, “À ra thế” ra đời giống “Đố vui pháp luật” nhưng hơi khác ở chỗ: Tình huống đưa ra càng đơn giản càng tốt . Bạn đọc ra đề để ban tổ chức chọn chứ không phải tự báo ra và khi có kết quả đáp án, bạn đọc cùng cãi nhau cho vui chứ không phải chỉ mấy chuyên gia cãi thì gọi là “Hậu… À ra thế!”.
Thầy Phan Đăng Thanh “chủ xị”, trợ thủ đắc lực của thầy là phóng viên Thanh Mận, chạy tới chạy lui lo việc móc nối, sắp xếp, làm cầu nối giữa tòa soạn và bạn đọc. Tôi cùng một số anh chị “phụ tá” tham gia tổ chức “show” đến các địa phương để chương trình đến gần hơn với bạn đọc. Có lần tổ chức liên hoan ở TP.HCM như một buổi fanmeeting “À ra thế!” có sự tham gia của các nghệ sĩ, có hoạt cảnh tình huống, bạn đọc tham dự chật kín hội trường.
Nghĩ vui, ngày đó mà có công nghệ tổ chức như hiện giờ, có khi chương trình đưa ra cả sân vận động cũng nên!
Và xa hơn thế, tinh thần phụng sự của tờ báo đã biến thành hành động nhân văn lan tỏa khắp mọi miền. Là người trong cuộc, tôi vinh hạnh được góp một phần sức lực nhỏ bé vào chương trình “Hướng về miền Trung thân yêu” trong những mùa bão lũ, hay gần đây nhất là hành trình đầy xúc động “Cùng ngư dân thắp sáng đèn trên biển”. Nhìn những chiếc bình ắc-quy, hộp thuốc y tế, những suất học bổng được trao tận tay bà con, con em ngư dân bám biển tôi hiểu: Báo chí không chỉ viết bằng mực, mà còn được viết bằng sự dấn thân và tình yêu thương đồng bào.
Phần thưởng lớn nhất nằm trong lòng bạn đọc
Trong phòng tư liệu của tòa soạn có rất nhiều bằng khen, huân chương và giải thưởng báo chí danh giá. Đó là sự ghi nhận xứng đáng cho công sức của nhiều thế hệ. Thế nhưng đối với tôi và có lẽ đối với tất cả những ai từng tự hào mang danh “người Pháp Luật”, phần thưởng cao quý nhất, lấp lánh nhất chính là sự tin yêu của bạn đọc.
Bạn đọc tin chúng tôi vì chúng tôi góp tiếng nói của sự thật, bảo vệ công lý và luôn đứng về phía lẽ phải.
Sau ngày 30-6, mô hình tổ chức sẽ thay đổi, một chương cũ khép lại để nhường chỗ cho một chương mới trong dòng chảy phát triển của báo chí TP.HCM. Nhưng tôi tin bản sắc, tinh thần “phụng sự bạn đọc” của Pháp Luật TP.HCM sẽ không bao giờ mất đi. Nó đã thấm vào từng phóng viên, biên tập viên và sẽ tiếp tục lan tỏa trong những mô hình mới, những bài viết mới.
Xin tri ân những người thầy, người anh, người chị, những người đồng nghiệp đã cùng tôi đi qua 25 năm thanh xuân đẹp đẽ. Và trên hết, xin tri ân hàng triệu bạn đọc đã luôn là điểm tựa, là lý do duy nhất để chúng tôi cầm bút.
Số báo này khép lại một tên gọi nhưng mở ra một lời hứa: Dù ở bất kỳ phương trời nào, ở vị trí nào, ngọn lửa nghề mà Pháp Luật TP.HCM thắp lên trong tôi sẽ mãi mãi vẹn nguyên.
Nơi tôi học cách lắng nghe và sẻ chia
Mới đó mà đã 13 năm tôi làm việc tại báo Pháp Luật TP.HCM. Ngày đầu tiên nhận công việc tiếp bạn đọc, tôi nghĩ đây là một công việc áp lực và nặng nề. Mỗi ngày, rất nhiều người dân tìm đến tòa soạn để trình bày những khó khăn, vướng mắc, oan ức của mình hoặc cung cấp thông tin mong báo chí phản ánh.
Thế nhưng càng gắn bó với công việc, tôi càng nhận ra ý nghĩa đặc biệt. Từ những thông tin do tôi tiếp nhận, tòa soạn phân công các phóng viên tìm hiểu, xác minh rồi phản ánh trên mặt báo. Từ đó, nhiều vụ việc được cơ quan chức năng quan tâm giải quyết; những vướng mắc kéo dài của người dân dần được tháo gỡ; những quyền lợi chính đáng được bảo vệ. Mỗi lần chứng kiến một hoàn cảnh khó khăn tìm được lối ra, tôi lại thấy niềm vui và động lực để tiếp tục công việc của mình.
Từ những phản ánh ban đầu của người dân, nhiều phóng viên đã thực hiện được các bài điều tra công phu, góp phần thúc đẩy cơ quan chức năng vào cuộc xử lý sai phạm. Có những loạt bài sau đó được vinh danh tại các giải báo chí lớn. Có những vụ án oan được làm sáng tỏ.
Dù chỉ là một mắt xích nhỏ trong hành trình kết nối giữa người dân với cơ quan chức năng, luật sư và người có trách nhiệm, tôi vẫn luôn tự hào với công việc của mình.
Xin cảm ơn báo Pháp Luật TP.HCM đã cho tôi cơ hội được trưởng thành, được học cách lắng nghe, thấu hiểu và sẻ chia với những phận người trong cuộc sống.
PHẠM THỊ TUYÊN, chuyên viên tiếp bạn đọc
Ký ức về một chuyến “làm bưu tá” và chữ tình của người làm báo
Khi còn nhỏ, ba tôi vẫn dạy “thấy người hoạn nạn thì thương, thấy người khổ sở tìm phương đỡ đần”. Tôi đem theo tinh thần ấy vào nghề báo của mình. Đây cũng là nét tính cách bộc trực, hào sảng, trọng nghĩa khinh tài của con người vùng đất Nam Bộ: Thấy việc nghĩa là làm, thấy người gặp nạn là cứu, xem việc giúp đời là lẽ tự nhiên.
Trong 10 năm làm phóng viên, kỷ niệm tác nghiệp của tôi gắn với những nhân vật mà sau này họ được xin lỗi, bồi thường oan hoặc được giải quyết vấn đề một cách công bằng, đúng pháp luật.
Với tôi, kỷ niệm về hành trình đi tìm lời xin lỗi cho ông Trương Bá Nhàn không chỉ là một bài học nghiệp vụ về việc đặt vấn đề vào tay người có thẩm quyền, mà còn là một bài học sâu sắc về việc “theo đuổi tới cùng” của người làm báo.
12 năm trước, tháng 12-2014, đoàn giám sát án oan của Quốc hội giám sát tại TP.HCM. “Cơ hội của ông Nhàn đây rồi!”, trong tôi lóe lên suy nghĩ và lập tức báo tin cho luật sư Trịnh Thanh - người đồng hành hỗ trợ pháp lý cho ông Nhàn hàng chục năm.
Rồi trong tiết trời đêm se lạnh ngày cuối năm, vợ chồng luật sư cùng ông Nhàn gặp tôi trước cổng Nhà khách Quốc hội trên đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa. Người đàn ông đang mòn mỏi chờ một lời xin lỗi suốt 14 năm, mái tóc đã điểm bạc, đưa cho tôi tờ đơn mà luật sư vừa thảo xong. Gương mặt ông hằn sâu những khó nhọc, ánh nhìn gửi gắm niềm hy vọng…
(Vụ án của ông Nhàn, các tiền bối của tôi là anh Bùi Thanh Tâm, anh Ngô Thái Bình đã kiên trì theo đuổi. Từ tháng 9-2006, ông Trương Bá Nhàn đã được tại ngoại sau 1.346 ngày bị giam oan với cáo buộc giết người. Một tháng sau, vụ án được đình chỉ điều tra nhưng sau tám năm VKSND TP.HCM vẫn không xin lỗi, bồi thường oan cho ông).
Tôi vào tiếp tân, đề nghị gặp đại biểu Quốc hội Nguyễn Thái Học (khi đó là ủy viên Ủy ban Tư pháp của Quốc hội khóa XIII, hiện là đại biểu Quốc hội khóa XVI) như đã hẹn… Gặp được đại biểu, tôi trình bày lại câu chuyện của một người bị tước đoạt 1.346 ngày tự do, mất đi trang trại, gia đình ly tán, cha của ông chết trong cay đắng khi con chưa được minh oan, còn đứa con trai duy nhất của ông thì suốt nhiều năm trời ngơ ngác gọi cha ruột bằng chú…
Sự kiên trì của tôi đã được đền đáp. Tại buổi giám sát, khi VKSND TP.HCM "bỏ quên" vụ án của ông Nhàn trong báo cáo, đại biểu Nguyễn Thái Học đã đứng lên chất vấn. Sau việc nhận khuyết điểm và lời hứa "giải quyết dứt điểm" của đại diện VKS thì tháng 8-2015, buổi xin lỗi công khai ông Nhàn được tổ chức. Nhìn ông Nhàn rơi nước mắt nhận lời xin lỗi, nhìn người vợ xưa của ông nghẹn ngào trong “nỗi đau đã tạm lắng”, lòng tôi dâng lên một niềm vui. Niềm vui của người làm báo khi thấy hành động của mình có thể góp thêm niềm vui chính đáng cho một con người, một gia đình…
Nếu người phóng viên chỉ dừng lại ở việc đưa tin về cuộc họp của đoàn giám sát thì việc ông Nhàn được xin lỗi đã không diễn ra tại thời điểm đó. Tinh thần “tìm phương đỡ đần” từ thuở ấu thơ đã thúc đẩy tôi phải đồng hành cùng nhân vật, lắng nghe nỗi đau của người cha phải trốn sau nhà ngày Tết vì xấu hổ, thấy được giọt nước mắt bỡ ngỡ của đứa con lớp 8 khi gọi tiếng “ba” sau mười mấy năm xa cách.
Nghề báo nhiều áp lực nhưng chính việc được hỗ trợ có hiệu quả cho những người hàm oan như ông Trương Bá Nhàn là phần thưởng đủ để tôi tiếp tục làm nghề…
PHƯƠNG LOAN, Biên tập viên Ban Pháp luật
Động lực để chúng tôi nỗ lực hơn mỗi ngày
13 năm gắn bó với báo Pháp Luật TP.HCM, điều tôi biết ơn nhất không chỉ là những bài học nghề nghiệp mà còn là cơ hội được đồng hành cùng bạn đọc qua từng dòng tin, bài báo.
Chính nơi đây đã cho tôi cơ hội được góp phần chuyển tải những thông tin hữu ích, lên tiếng vì công lý, công bằng và những vấn đề thiết thân với đời sống người dân. Điều khiến tôi tự hào nhất là được cùng đồng nghiệp theo đuổi những đề tài phản ánh, đấu tranh và phản biện vì lợi ích cộng đồng.
Mỗi bài báo được bạn đọc đón nhận là động lực để chúng tôi nỗ lực hơn mỗi ngày. Nếu có điều gì muốn gửi đến bạn đọc ở thời khắc này, đó là lời cảm ơn vì sự tin tưởng đã dành cho Pháp Luật TP.HCM suốt nhiều năm qua. Chính sự đồng hành ấy đã làm nên giá trị và sức sống của tờ báo.
PHƯƠNG DUNG, biên tập viên ban Kinh tế - Đô thị
20 năm thanh xuân của tôi gắn với báo Pháp Luật TP.HCM cũng là 20 năm được phục vụ bạn đọc bằng tất cả sự tận tâm của người làm báo. Tôi vẫn nhớ những ngày cả tòa soạn làm việc từ sáng đến khuya để kịp mang đến cho bạn đọc những thông tin mới nhất về thiên tai, đời sống hay các sự kiện nóng.
Có những đêm bản báo được hoàn tất khi đã quá nửa đêm nhưng không ai rời vị trí cho đến khi mọi thông tin được kiểm chứng cẩn trọng. Đó là cách những người làm báo Pháp Luật TP.HCM luôn trân trọng niềm tin của bạn đọc.
Điều quý giá nhất tôi nhận được không chỉ là kinh nghiệm nghề nghiệp mà còn là tình cảm của độc giả. Sự quan tâm, chia sẻ và đồng hành của bạn đọc đã tiếp thêm động lực để chúng tôi giữ vững tinh thần làm báo trách nhiệm, nhân văn và vì cộng đồng.
Tôi tin những giá trị mà Pháp Luật TP.HCM theo đuổi suốt 36 năm qua vẫn sẽ còn ở lại trong lòng nhiều thế hệ bạn đọc. Và với tôi, đó cũng là niềm tự hào lớn nhất của quãng đời làm báo.
THY LAN, biên tập viên ban Kinh tế - Đô thị
