Điều 41 Bộ luật Tố tụng hình sự, Điều 43 Bộ luật Tố tụng dân sự hiện hành quy định một trong những nhiệm vụ của thư ký tòa án là “ghi biên bản phiên tòa”. Đại từ điển Tiếng Việt của Bộ Giáo dục và Đào tạo - Trung tâm Ngôn ngữ và Văn hóa Việt Nam (Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin) giải thích rất rõ hai nghĩa của động từ “ghi”. Một là “dùng bút viết chữ hay ký hiệu để khi nhìn lại có thể biết hoặc nhớ lại nội dung. Hai là “nhớ mãi mãi ở trong lòng”. Đương nhiên, việc ghi biên bản phiên tòa không thể hiểu theo nghĩa thứ hai là “nhớ mãi mãi ở trong lòng”. Nó phải được hiểu theo nghĩa thứ nhất, tức dùng bút viết để mà ghi chép.
Luật định rằng mọi diễn biến tại phiên tòa từ khi bắt đầu cho đến khi kết thúc đều phải được ghi vào biên bản phiên tòa. Biên bản này cũng là nơi ghi lại tất cả câu hỏi, câu trả lời và phát biểu tại phiên tòa. Sau khi phiên tòa kết thúc, chủ tọa phiên tòa phải kiểm tra biên bản và cùng với thư ký tòa án ký vào biên bản đó. Về độ chính xác thì biên bản viết tay đáng tin cậy hơn biên bản đánh máy. Bởi lẽ bản đánh máy có thể bị cắt gọt, thêm bớt mà chẳng ai xác định được đâu là bản gốc. Trong khi đó, một chữ gạch xóa, sửa chữa trong bản viết tay đều được hiển hiện rõ ràng.
Luật cho phép những người tham gia tố tụng như nguyên đơn, bị đơn, bị cáo, người bị hại... quyền xem biên bản phiên tòa ngay sau khi phiên tòa kết thúc. Họ được quyền ghi những sửa đổi, bổ sung vào biên bản phiên tòa và ký xác nhận vào đó. Liệu rằng thư ký tòa án có sẵn lòng cho người tham gia tố tụng xem biên bản phiên tòa trong máy tính xách tay của mình? Giả sử những người này muốn ghi sửa đổi hay bổ sung vào biên bản thì liệu thư ký hoặc hội đồng xét xử có cho in ngay biên bản phiên tòa để đáp ứng quyền mà luật đã quy định cho họ?
Không ít đương sự than phiền chuyện mình trả lời tại tòa kiểu này nhưng bản án lại ghi thành kiểu khác. Xem ra, một biên bản phiên tòa viết tay, tốt hơn nữa là có chữ ký xác nhận của đương sự sẽ là bằng chứng thuyết phục để giải quyết các thắc mắc phát sinh.
HOÀNG LAM
