​Đây là lý do thực sự khiến giá vàng, bạc đột ngột ‘bốc hơi’

Sự xuất hiện của những nhân tố mới trên chính trường Mỹ cùng sự hồi sinh của đồng USD đã tạo nên một cú đảo chiều ngoạn mục, khiến giá vàng và bạc lao dốc không phanh.

​Đợt điều chỉnh mạnh này không chỉ thổi bay thành quả của nhiều phiên tăng điểm trước đó mà còn đặt ra dấu hỏi lớn về tính bền vững của đà tăng trong trung hạn.

​Cú sập bất ngờ

​Chỉ trong vòng chưa đầy một tuần, thị trường tài chính toàn cầu đã phải chứng kiến hai thái cực của giá vàng và bạc từ đỉnh cao lao dốc xuống vực sâu. Cơn hưng phấn tột độ đưa giá vàng chạm ngưỡng gần 5.600 USD và bạc vượt mốc 120 USD đã nhanh chóng tan biến, thay thế bằng sự hoảng loạn.

​Cú đảo chiều ngoạn mục này không chỉ thổi bay hàng trăm tỉ USD giá trị vốn hóa mà còn là lời cảnh báo đắt giá về sự khốc liệt của thị trường kim loại quý trong một năm đầy biến động địa chính trị như 2026.

​Vào ngày 29-1, giá vàng đã chạm đỉnh cao 5.580 USD/ounce, tương đương 176 triệu đồng/lượng. Nhưng đến ngày 31-1, giá vàng rớt một mạch xuống điểm thấp nhất là 4.717 USD/ounce, tương đương 149 triệu đồng/lượng. Như vậy chỉ trong vòng 2 ngày, vàng đã mất 27 triệu đồng/lượng.

​Bạc cũng chịu chung số phận khi bốc hơi khoảng 30% giá trị, rơi về quanh mức 82 USD/ounce từ mức đỉnh lịch sử trên 120 USD. Một mức giảm từ 20% trở lên thường được giới tài chính coi là dấu hiệu của một vụ sụp đổ thị trường.

​Cú lao dốc mạnh mẽ của vàng và bạc bắt nguồn từ những báo cáo cho thấy Tổng thống Mỹ Donald Trump sắp công bố tân Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed).

​Đà tăng phi mã của vàng một phần đến từ nỗi lo ông Trump sẽ chọn một Chủ tịch Fed dễ dãi, sẵn sàng cắt giảm lãi suất theo ý muốn của ông, dẫn đến lạm phát và đồng USD mất giá.

Tuy nhiên, Hãng tin Bloomberg và các thị trường dự đoán với xác suất lên tới 94% là ông Trump sẽ đề cử ông Kevin Warsh, cựu Thống đốc Fed giai đoạn 2006-2011.

​Giới tài chính đánh giá ông Warsh là người có quan điểm "diều hâu", có nghĩa là ít có xu hướng cắt giảm lãi suất. Điều này đã giúp đồng USD phục hồi sức mạnh.

​Vì vàng và bạc thường biến động ngược chiều với đồng USD, nên thông báo của ông Trump đã trở thành cú hích kích hoạt làn sóng chốt lời và điều chỉnh giá trên toàn cầu.

​Theo chuyên gia tài chính Trần Đình Phương, đà bán tháo trên thị trường kim loại quý ban đầu được kích hoạt bởi thông tin về việc đề cử ông Kevin Warsh dẫn dắt Fed, nhưng nhanh chóng biến thành một hiệu ứng hòn tuyết lăn khi phiên giao dịch tại Mỹ mở cửa. Áp lực chốt lời ồ ạt từ các nhà đầu tư đã tạo nên một làn sóng thoát hàng không phanh.

​Cùng lúc đó, việc chỉ số USD Index tăng 0,8% đã khiến vàng và bạc trở nên đắt đỏ hơn đối với các nhà đầu tư sử dụng các ngoại tệ khác. Sự trỗi dậy này của đồng bạc xanh làm sụp đổ hoàn toàn giả thuyết đang lan truyền trước đó rằng kim loại quý sẽ sớm thay thế đồng USD trong vai trò đồng tiền dự trữ toàn cầu.

​Về mặt kỹ thuật, vàng đã rơi vào trạng thái quá mua sau giai đoạn tăng trưởng theo cấp số nhân, khiến nó trở nên cực kỳ dễ tổn thương trước bất kỳ đợt điều chỉnh nào. Trong khi đó, bạc – tài sản nóng nhất đối với các nhà giao dịch ngắn hạn lại phải đối mặt với tình trạng tích tụ đòn bẩy quá mức. Khi giá bắt đầu lao dốc, các lệnh gọi ký quỹ (margin call) xuất hiện dồn dập, càng đẩy giá bạc giảm sâu.

​"Việc vàng không giữ được mức giá trên 5.500 USD đã biến ngưỡng hỗ trợ trước đó thành kháng cự, kích hoạt các lệnh dừng lỗ (stop-loss). Khi giá giảm, các quỹ ETF vàng phải bán bớt kim loại vật chất để đáp ứng yêu cầu rút vốn từ nhà đầu tư. Cơ chế bán ra cơ học này cộng hưởng với áp lực bán trên thị trường giao ngay, khiến giá giảm sâu hơn so với các yếu tố cơ bản thông thường.

​Việc bạc giảm sâu hơn vàng đến từ việc bạc vừa là kim loại quý, vừa là nguyên liệu công nghiệp. Điều này khiến bạc nhạy cảm với giá gấp nhiều lần so với vàng. Với vốn hóa nhỏ hơn vàng, các khối lượng giao dịch tương đương sẽ tạo ra biến động phần trăm lớn hơn trên giá bạc. Khi lo ngại về tăng trưởng kinh tế xuất hiện, nhu cầu bạc trong sản xuất tấm pin mặt trời, thiết bị điện tử và y tế bị điều chỉnh giảm, tạo thêm áp lực bên cạnh nhu cầu đầu tư", ông Phương nói.

​Nhìn chung, theo giới phân tích, cú sụt giảm giá vàng và bạc là minh chứng cho thấy các đợt điều chỉnh có thể cực kỳ khốc liệt ngay cả khi xu hướng chung vẫn đang ở mức cao.

​Các kênh tác động liên đới bao gồm: Khi các mức giá tâm lý bị phá vỡ, những nhà đầu tư đã thu lợi nhuận trong giai đoạn tăng trưởng kéo dài sẽ ồ ạt bán ra để bảo toàn thành quả.

​Thị trường phái sinh khuếch đại các biến động giá. Khi giá giảm, các nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy cao phải đối mặt với lệnh gọi ký quỹ, buộc họ phải bán tháo cưỡng bức, tạo ra vòng xoáy giảm giá không phanh.

​Vàng và bạc là tài sản không đem lại lợi suất. Khi kỳ vọng về việc cắt giảm lãi suất của Fed trở nên kém quyết liệt hơn, chi phí cơ hội để nắm giữ kim loại quý tăng lên, khiến dòng tiền dịch chuyển sang các tài sản sinh lời như trái phiếu hoặc tiền gửi ngân hàng.

​Hành động của nhà đầu tư khi thị trường biến động

​Dù thị trường có những đợt điều chỉnh ngắn hạn, nhưng các chuyên gia nhận định giá vàng vẫn đang nằm trong một chu kỳ tăng giá dài hạn. Những bất ổn từ chính sách của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump, xung đột địa chính trị và làn sóng phi đô-la hóa đang tạo ra một bệ phóng cho kim loại quý này.

​Một yếu tố mang tính nền tảng hỗ trợ cho xu hướng tăng dài hạn của vàng chính là sự chuyển dịch trong dự trữ ngoại hối toàn cầu. Nhiều ngân hàng trung ương đã đẩy mạnh việc mua vàng để giảm bớt sự phụ thuộc vào đồng tiền của Mỹ.

​Bên cạnh sức mua khổng lồ từ Trung Quốc, thị trường còn ghi nhận sự tham gia của các tay chơi công nghệ mới. Điển hình là công ty tiền điện tử Tether, với lượng dự trữ vàng hiện tại đã vượt xa quy mô của nhiều quốc gia nhỏ. Việc các tổ chức lớn coi vàng là tài sản dự trữ trung lập không chỉ giúp đẩy giá lên cao mà còn tạo ra một mức sàn vững chắc, ngăn chặn các đợt sụt giảm sâu.

Ông Phan Lê Thanh Long, Chủ tịch AFA Group cho biết sức mạnh của vàng được duy trì dựa trên ba nền tảng vững chắc. Trong khi cung tiền toàn cầu tăng trưởng từ 5-6%/năm, sản lượng vàng khai thác chỉ tăng khoảng 1,7%. Sự khan hiếm này tạo ra mức tăng trưởng giá trị tự nhiên khoảng 4%/năm. Kể từ khi rời bỏ bản vị vàng năm 1971, kim loại quý này vẫn duy trì tỷ suất sinh lời trung bình ấn tượng ở mức 8%/năm. Vàng là loại tài sản hiếm hoi có khả năng chuyển đổi thành tiền mặt tức thì tại bất cứ đâu, từ những vùng xa xôi đến các trung tâm tài chính lớn trên thế giới.

​Năm 2026 được dự báo sẽ là một giai đoạn định hình mới với nhiều sóng gió hơn cả năm 2025. Các lệnh áp thuế bất ngờ, căng thẳng địa chính trị đang đẩy tâm lý thị trường vào trạng thái phòng thủ cực độ.

​Đáng chú ý, các ngân hàng trung ương, những tay chơi lớn nhất vẫn đang ráo riết thu mua vàng. Kịch bản cơ sở cho thấy nếu lượng mua ròng tiếp tục duy trì ở mức 150-220 tấn, giá vàng sẽ tiếp tục neo ở mức rất cao. Riêng tại Việt Nam, áp lực còn đến từ việc phụ thuộc vào nhập khẩu và biến động tỉ giá USD/VND, vốn tác động trực tiếp đến giá vàng nội địa.

​​Tiến sĩ Đào Lê Trang Anh, Đại học RMIT cho biết triển vọng tăng giá trung hạn của bạc vẫn còn nhưng rủi ro điều chỉnh trong ngắn hạn là không thể loại trừ. Việc giá tăng quá nhanh có thể kích hoạt hoạt động chốt lời từ các vùng quá mua.

​Ngoài ra, các yếu tố như dữ liệu kinh tế Mỹ tích cực hơn dự kiến, lợi suất trái phiếu tăng, đồng USD phục hồi, nhu cầu vật chất suy yếu do giá cao, hoặc căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt đều có thể gây áp lực điều chỉnh lên giá bạc.

​Mặc dù khả năng xuất hiện các nhịp điều chỉnh kỹ thuật trong ngắn hạn là hiện hữu khi giá bạc tăng nóng, nhưng nhìn chung xu hướng tăng của bạc hiện vẫn được hậu thuẫn bởi các yếu tố cấu trúc mang tính dài hạn.

​Trong bối cảnh biến động cao, bạc nên được nhìn nhận chủ yếu như một công cụ đa dạng hóa danh mục hơn là tài sản đầu cơ thuần túy trong ngắn hạn.

Chuyên gia cảnh báo về bong bóng giá bạc và những rủi ro tiềm ẩn