Giá vàng và bạc đã có cú tăng giá lần lượt vượt 5.000 USD và 100 USD/ounce. Nếu so với cùng kỳ theo năm, giá vàng đã tăng gần 90%, còn giá bạc tăng hơn 230%.
Những mức tăng kỷ lục
PGS.TS Võ Đình Trí, Trường IPAG Business School Paris (Pháp) cho biết nhìn lại đà tăng của giá vàng thời gian qua, thấy rõ đó là kết quả của việc giới đầu tư tìm nơi trú ẩn an toàn trước nỗi lo về sức mua của đồng USD bị sụt giảm.
Mối tương quan chặt chẽ giữa vàng và đồng bạc xanh, cộng hưởng với nợ công của Mỹ đang ngày càng phình to cùng những căng thẳng địa chính trị và bất ổn toàn cầu, đã trở thành động lực chính đẩy giá vàng tăng mạnh mẽ đến mức không tưởng. Thay vì chỉ đóng vai trò bù đắp lạm phát ở mức 3-4% như kỳ vọng truyền thống, giá vàng trong vài năm qua đã bứt phá với mức tăng mạnh, biến nó trở thành một kênh sinh lời vượt xa mọi quy luật thông thường.
Đối với bạc, tình hình thậm chí còn đáng kinh ngạc hơn khi các yếu tố cơ bản đang lấn át hoàn toàn các biểu đồ kỹ thuật do có quá nhiều dòng vốn thực đuổi theo một lượng kim loại quá ít ỏi.
Các chuyên gia phân tích Ngân hàng Bank of America (BofA) cho biết đối với các nhà đầu tư sẵn sàng chấp nhận rủi ro cao để tìm kiếm lợi nhuận đột biến, bạc là lựa chọn hấp dẫn hơn khi tỉ lệ giá vàng/bạc hiện ở mức 59 lần đang gợi mở tiềm năng bạc sẽ vượt mặt vàng.
“Các đợt tăng giá của vàng thường chỉ kết thúc khi các động lực cơ bản suy yếu chứ không phải vì giá đã quá cao. Dù thị trường đang ở trạng thái quá mua nhưng thực tế vàng vẫn là tài sản dưới mức đầu tư, đồng nghĩa với việc vẫn còn nhiều dư địa để đa dạng hóa danh mục.
Chuyên gia tài chính Trần Đình Phương nhận định trong năm 2026, tình hình bất ổn địa chính trị toàn cầu thúc đẩy các quốc gia tăng cường dự trữ vàng làm tài sản an toàn, trong khi lộ trình kiểm soát lạm phát chưa rõ ràng tại Mỹ buộc Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) phải cân nhắc giảm lãi suất để hỗ trợ nền kinh tế, tạo môi trường thuận lợi cho vàng bứt phá.
Thêm vào đó, những lo ngại về chính sách thuế quan mới dự kiến gây bất ổn trong ít nhất 3 năm tới càng củng cố vị thế trú ẩn của kim loại quý này.
Cẩn trọng vỡ bong bóng
Ngân hàng Goldman Sachs nhận định bong bóng giá tài sản xảy ra khi giá của một loại tài sản tăng vọt lên mức vượt xa giá trị nội tại của nó. Giá trị này không còn dựa trên các yếu tố cơ bản như dòng tiền, lợi nhuận hay tính hữu dụng, mà chủ yếu dựa trên tâm lý kỳ vọng.
Với bạc, rất có khả năng vỡ bong bóng nếu xuất hiện suy thoái kinh tế, nhu cầu công nghiệp giảm có thể kìm hãm giá bạc. Vì bạc được coi là một công cụ lai khi vừa là tài sản chống rủi ro, vừa là một khoản cược vào sự tăng trưởng kinh tế và nhu cầu công nghệ.
Theo PGS.TS Võ Đình Trí, khi những cơ hội trên thị trường đã trở nên quá rõ ràng thì dư địa lợi nhuận cũng sẽ ngày càng thu hẹp lại, đồng thời nhường chỗ cho những rủi ro tiềm ẩn bắt đầu lộ diện. Đây chính là giai đoạn thử thách nhất, đòi hỏi nhà đầu tư phải có một năng lực nhận định và bản lĩnh thực sự lớn để đưa ra quyết định chính xác.
Sự phức tạp của thời điểm này nằm ở cuộc đấu tranh tâm lý gay gắt mà rất nhiều người đang phải đối mặt, đó là trạng thái giằng co giữa khao khát muốn nhảy vào để không bỏ lỡ lợi nhuận và nỗi sợ hãi mơ hồ về một đợt điều chỉnh bất ngờ, tạo nên một áp lực đè nặng lên mọi hành động đầu tư.
Việc tham gia vào thị trường vàng đòi hỏi nhà đầu tư phải có năng lực thấu hiểu sâu sắc sự vận động của thị trường, từ các yếu tố vĩ mô, chu kỳ kinh tế cho đến đặc thù của ngành. Những kiến thức này không thể có được qua việc quan sát hời hợt mà là kết quả của một quá trình nghiên cứu, suy ngẫm và tích lũy kinh nghiệm lâu dài.
Tuy nhiên, hiểu về nền tảng căn bản mới chỉ là điều kiện cần. Khi thực sự bước vào cuộc chơi, nhà đầu tư còn phải đối mặt với những nguyên tắc biến động riêng biệt của thị trường.
Đặc biệt tại Việt Nam, thay vì mua vàng qua các chứng chỉ hay ký gửi như ở các nước phát triển, người dân thường có thói quen mua tích trữ cá nhân, càng đòi hỏi vốn kiến thức thực tế rất lớn. Thực trạng thị trường hiện nay đang xuất hiện những nghịch lý khó tin khi mức chênh lệch giữa giá vàng trong nước và quốc tế đẩy lên quá cao, cùng với mức giãn cách giá mua - bán rất lớn, nhưng nhiều người vẫn bất chấp rủi ro để lao vào do tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ).
Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia kinh tế cho biết dù thị trường được đánh giá là đã ở giai đoạn chậm chân, nhưng tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO) vẫn đang chi phối mạnh mẽ khiến nhiều người tin rằng việc nhảy vào lúc này vẫn có thể thắng vì giá vàng được dự báo sẽ còn tiếp tục tăng.
Tuy nhiên, thực tế không có gì bảo đảm giá vàng sẽ duy trì đà tăng trưởng vĩnh viễn, tạo nên một bối cảnh thị trường đầy rẫy sự mâu thuẫn.
Những người chưa mua vàng thì cảm thấy áy náy, lo âu vì nghĩ mình đang đánh mất vận may. Trong khi đó, những người đang nắm giữ vàng lại rơi vào thế lưỡng lự giữa việc bán ngay để hiện thực hóa khoản lợi nhuận chắc chắn hay tiếp tục giữ lại với kỳ vọng làm giàu nhanh hơn.
Ngay cả những người đã chốt lời trong thời gian qua cũng đang sống trong sự hối tiếc vì đã bán quá sớm, tất cả cộng hưởng lại tạo nên một tâm lý hoang mang bao trùm lên mọi tầng lớp nhà đầu tư trên thị trường hiện tại.
“Dù cột mốc 100 USD của bạc rất hưng phấn, nhưng ở mức giá này, nhà đầu tư nên kiên nhẫn và kiềm chế ham muốn đuổi theo giá bằng mọi giá, bởi sự biến động mạnh là điều rất dễ xảy ra. Chắc chắn vào một thời điểm nào đó, cả vàng và bạc sẽ có sự điều chỉnh, và theo diễn biến gần đây, các đợt sụt giảm có thể sẽ diễn ra nhanh chóng”, tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu đánh giá.
Cảnh báo từ kỹ thuật: Nhu cầu thị trường đang ở trạng thái hưng phấn cực độ
Về mặt kỹ thuật, khi quan sát chỉ số sức mạnh tương đối (RSI) đo lường mức độ thay đổi giá của một tài sản nhằm xác định xem tài sản đó đang ở trạng thái quá mua hay quá bán, chúng ta thấy một tín hiệu cực kỳ hiếm gặp khi ngay cả trên biểu đồ khung tháng, chỉ số này đã vượt ngưỡng 95 điểm.
Thông thường, một tài sản được coi là rơi vào vùng quá mua hay vùng nóng khi RSI vượt mức 70 hoặc 80 điểm, nhưng mức 95 điểm của vàng hiện tại cho thấy nhu cầu thị trường đang ở trạng thái hưng phấn cực độ.
Điều này minh chứng cho sức mua đang được thúc đẩy bởi hàng loạt yếu tố vĩ mô và địa chính trị.
Tuy nhiên, chính sự bùng nổ quá nóng này lại là lúc nhà đầu tư cần phải ngồi lại để bình tâm phân tích, bởi tâm lý đám đông đang bị đẩy lên cao trào với những câu hỏi mang tính đánh cược như có nên "tất tay" (all-in) mua thêm hay nên chốt lời ngay lập tức.
Trong bối cảnh RSI đang ở mức kỷ lục như vậy, việc quản trị cảm xúc và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu thay vì chạy theo sự FOMO là điều quan trọng hơn bao giờ hết để bảo vệ thành quả đầu tư.
PGS.TS Võ Đình Trí, Trường IPAG Business School Paris (Pháp)
Lời khuyên của chuyên gia khi giá vàng, bạc lập đỉnh
Trong ngắn hạn, việc giá bạc đang giao dịch quanh các mức cao kỷ lục rõ ràng làm gia tăng rủi ro biến động và khả năng xuất hiện các nhịp điều chỉnh kỹ thuật. Khi thị trường ở trạng thái quá mua, các yếu tố như hoạt động chốt lời, sự thay đổi trong kỳ vọng lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), hay diễn biến bất ngờ từ chính sách thương mại và địa chính trị toàn cầu đều có thể kích hoạt những đợt điều chỉnh ngắn hạn.
Do đó, đối với các nhà đầu tư ngắn hạn, việc mua đuổi giá ở vùng đỉnh tiềm ẩn rủi ro cao và khó có thể coi là một chiến lược thận trọng. Tuy nhiên, xét trong trung và dài hạn, việc tham gia thị trường bạc ở thời điểm hiện nay không nhất thiết đồng nghĩa với "đu đỉnh".
Dù vậy, rủi ro điều chỉnh vẫn tồn tại trong ngắn hạn. Việc Mỹ tạm hoãn áp thuế nhập khẩu đối với một số khoáng sản quan trọng có thể làm dịu bớt lo ngại về nguồn cung, trong khi các yếu tố bất lợi từ tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại do căng thẳng thương mại cũng có thể làm suy yếu nhu cầu tiêu thụ. Do đó, các nhà đầu tư được khuyến nghị theo dõi sát diễn biến địa chính trị, tín hiệu chính sách tiền tệ của Fed, xu hướng đồng USD và kỳ vọng lãi suất trước khi ra quyết định.
Tiến sĩ Đào Lê Trang Anh, giảng viên cấp cao ngành Tài chính, Đại học RMIT Việt Nam
