LTS: Trong bối cảnh, các doanh nghiệp nhà nước đang nắm giữ nhiều nguồn lực to lớn nhưng lại thiếu cơ chế để bứt phá, Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị ra đời, mang tư duy chuyển mạnh từ quản lý đơn thuần sang kiến tạo phát triển. Đây là bước ngoặt thể chế định nghĩa lại nguồn lực quốc gia, nhằm đảm bảo kinh tế nhà nước trở thành những “sếu đầu đàn”, đủ sức đưa nền kinh tế Việt Nam vươn ra thế giới.
* * *
Ngày 6-1-2026, Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế nhà nước. Nghị quyết này chính thức đưa không gian ngầm, dữ liệu số vào danh mục tài sản quốc gia, giúp khối doanh nghiệp công chuyển mình kiến tạo, dẫn dắt hội nhập.
Đổi mới công nghệ, tạo đà “sếu đầu đàn” bứt phá
Trong một thời kỳ dài, tư duy quản lý tài nguyên quốc gia thường xuyên bị đóng khung ở những khối tài sản vật chất hữu hình như quỹ đất đai, khoáng sản thô hay nguồn ngân sách trung ương phân bổ hằng năm. Khi nền kinh tế vĩ mô toàn cầu bước sang kỷ nguyên số hóa với tốc độ vũ bão, việc thâm dụng các nguồn lực truyền thống dần bộc lộ nhiều điểm nghẽn cốt lõi, làm chậm nhịp tiến của toàn bộ bộ máy. Đón đầu luồng sinh khí mới mẻ từ quyết sách của Trung ương, nhiều tập đoàn và tổng công ty chủ lực đã chủ động bỏ tư duy cũ, tự tin ứng dụng kỹ thuật tiên tiến nhằm gia tăng hiệu suất khai thác tài nguyên phi truyền thống.
Một trong những minh chứng cho tinh thần bứt tốc này là hành trình vươn lên làm chủ hạ tầng viễn thông cốt lõi của Tổng Công ty Công nghệ cao Viettel, thuộc Tập đoàn Công nghiệp Viễn thông Quân đội. Từ vị thế ban đầu phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống thiết bị nhập khẩu, đội ngũ kỹ sư quân đội đã kiên định với mục tiêu tự chủ thiết bị trung chuyển định tuyến dữ liệu kết nối mạng vô tuyến và mạng lõi.
Thay vì tự phát triển mọi thứ từ con số 0, đơn vị này đã lựa chọn con đường hợp tác chiến lược với các nhà cung cấp vi mạch hàng đầu thế giới để tận dụng nền tảng phần cứng, trong khi dồn toàn lực nghiên cứu và nắm giữ phần lõi kiến trúc xử lý dữ liệu. Trải qua hơn bốn năm miệt mài với hơn 20.000 bài thử nghiệm khắc nghiệt trên hệ thống, thiết bị truyền dẫn lõi do người Việt chế tạo đã chính thức vận hành mượt mà trên mạng lưới toàn quốc, xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ đạt hàng trăm gigabit mỗi giây.
Không dừng lại ở biên giới quốc gia, hệ sinh thái sản phẩm công nghệ cao này đang tiếp tục hành trình thử nghiệm tại hàng loạt thị trường quốc tế như Peru, Mozambique và Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất. Việc được Nhà nước vinh danh bằng danh hiệu cao quý Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân vào tháng 4 năm nay là minh chứng sắc bén, cho thấy doanh nghiệp nhà nước hoàn toàn đủ bản lĩnh đóng vai trò người mở đường trên thị trường công nghệ toàn cầu.
Sự trỗi dậy của các tập đoàn quốc doanh không chỉ gói gọn trong lĩnh vực viễn thông, mà còn lan tỏa mạnh mẽ sang các ngành công nghiệp chế tạo nền tảng. Đánh dấu mốc nửa thế kỷ hình thành và phát triển bền bỉ, Công ty CP Pin ắc quy miền Nam (PINACO) trực thuộc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam, đã mạnh mẽ chuyển đổi mô hình tăng trưởng.
Ông Lê Văn Năm, Tổng Giám đốc PINACO, khẳng định đơn vị đang tự tái định vị bản thân thông qua chiến lược vươn lên làm chủ công nghệ xanh, đánh dấu bằng việc thương mại hóa thành công thế hệ ắc quy sử dụng công nghệ natri-ion tiên tiến. Bằng việc loại bỏ triệt để các thành phần kim loại nặng độc hại, doanh nghiệp đã thiết lập một hệ sinh thái lưu trữ năng lượng an toàn với đặc tính sạc nhanh và tuổi thọ vượt trội gấp 10 lần, qua đó khẳng định vị thế lá cờ đầu trong nỗ lực bảo vệ môi trường sinh thái.
Song hành cùng nhịp đập đó, tại đầu tàu kinh tế phía Nam, Tổng Công ty Công nghiệp Sài Gòn (CNS) cũng liên tục làm mới mình bằng các sáng kiến công nghệ đột phá. Ông Trần Phi Long, Chủ tịch HĐTV CNS, nhấn mạnh rằng đơn vị đã đẩy mạnh phong trào tự động hóa quy mô lớn, liên tục vinh danh các giải pháp tối ưu hóa chuỗi cung ứng cơ khí chính xác tại Công ty thành viên Amura Precision, cũng như các nền tảng số hóa tại Trung tâm phần mềm Quang Trung, nhằm gia tăng năng lực cạnh tranh cốt lõi cho nền công nghiệp chế tạo địa phương.
Ở bình diện quản lý hạ tầng trọng yếu quốc gia, quá trình chuyển đổi số toàn diện đang mang lại lợi ích tài chính khổng lồ chưa từng có cho hệ thống lưới điện. Tập đoàn Điện lực Việt Nam đã bứt phá ngoạn mục để đạt mức độ 4 về năng lực trưởng thành số hóa. Nhờ mạnh dạn ứng dụng dữ liệu lớn vào công tác quản trị và điều độ điện năng, tập đoàn đã tiết kiệm được hàng ngàn tỉ đồng chi phí vận hành mỗi năm. Việc số hóa toàn diện quy trình truyền tải chính là bệ đỡ vững chắc để đơn vị này kiến tạo một hệ sinh thái lưới điện thông minh, sẵn sàng hỗ trợ kỹ thuật tối đa cho các đối tác tham gia phát triển mảng năng lượng tái tạo.
Việc ban hành một khung pháp lý vững chắc để lập bản đồ số hóa thống nhất về không gian ngầm đô thị và vùng không phận tầm thấp không chỉ giúp Nhà nước quản lý chặt chẽ tài nguyên, mà còn là nền tảng cốt lõi nhằm thu hẹp triệt để quy mô của khu vực kinh tế ngầm phức tạp.
Khi toàn bộ các khoảng không gian vô hình này được lượng hóa chính xác và minh bạch hóa thông tin, các tập đoàn kinh tế quy mô lớn có thể dễ dàng tiếp cận các nguồn vốn tín dụng dồi dào để triển khai những dự án hạ tầng khổng lồ. Việc mạnh dạn áp dụng cơ chế chính sách đặc thù này sẽ khơi thông mạnh mẽ dòng tiền đầu tư mạo hiểm, tạo điều kiện thuận lợi nhất để mọi doanh nghiệp trong nước tự tin khai phá và làm chủ lĩnh vực kinh tế xanh sinh thái một cách toàn diện.
PGS-TS TRỊNH THÙY ANH, Phó Hiệu trưởng Trường Công nghệ và Thiết kế thuộc ĐH Kinh tế TP.HCM
Khơi thông không gian ngầm cùng nguồn tài nguyên số hóa
Khi quỹ đất bề mặt tại các trung tâm đô thị lớn dần trở nên đắt đỏ, định hướng chiến lược đưa không gian ngầm đô thị cùng vùng không phận tầm thấp vào danh mục tài nguyên quốc gia đã mở ra dư địa phát triển tương lai.
Theo nhóm chuyên gia gồm TS Phạm Thị Bích và ThS Dương Thị Thùy Trang thuộc ĐH Kinh tế TP.HCM, việc xây dựng một hệ thống bản đồ số hóa đồng bộ về không gian ngầm không chỉ đơn thuần phục vụ cho công tác quy hoạch hạ tầng viễn thông hay giao thông công cộng, mà còn là công cụ điều tiết vĩ mô then chốt để thu hẹp đáng kể quy mô của khu vực kinh tế ngầm vốn gây thất thoát ngân sách nhiều năm qua. Khi mọi ranh giới của không gian vô hình được minh bạch hóa bằng hệ thống công nghệ bản đồ, Nhà nước có thể tự tin thiết lập các hợp đồng đối tác công tư sòng phẳng, ngăn chặn triệt để tình trạng lãng phí tài sản chung của đất nước.
Sự chuyển dịch nền tảng quản trị cũng kéo theo những thay đổi sâu sắc về cấu trúc thị trường và vai trò của khối công quyền. Ông Vũ Ngọc Anh, Vụ trưởng Vụ Quản lý doanh nghiệp thuộc Bộ Xây dựng, phân tích rằng tư duy kiến tạo hiện đại đòi hỏi cơ quan quản lý phải dũng cảm định hướng thoái vốn khỏi những lĩnh vực thương mại thuần túy mà khối tư nhân có khả năng đảm nhiệm xuất sắc. Khối tài sản công sau khi được cơ cấu lại gọn gàng, sẽ dồn toàn lực đầu tư vào những vùng lõi liên quan đến an ninh quốc gia như bảo đảm an toàn hàng hải, quản lý bay hoặc những siêu dự án an sinh xã hội đòi hỏi biên độ lợi nhuận thấp.
“Sự phân vai rạch ròi này sẽ thiết lập một hệ sinh thái cộng sinh hoàn hảo, nơi sức mạnh tài chính của Nhà nước và sự nhạy bén của cộng đồng doanh nghiệp dân doanh cùng hòa quyện để thúc đẩy quốc gia vươn lên thịnh vượng” - ông Anh chia sẻ.
Hoàn thiện thể chế nhằm bảo vệ nhân tài bứt phá
Mặc dù nắm giữ lợi thế về quy mô vốn đầu tư cũng như mạng lưới hạ tầng bao phủ rộng khắp, rất nhiều tổng công ty lớn vẫn ngần ngại chùn bước trước các làn sóng đầu tư vào công nghệ tương lai do nhiều lực cản khác nhau.
Dưới góc độ phân tích pháp lý, TS Nguyễn Hoàng Thịnh, ĐH Kinh tế TP.HCM, đề xuất cơ quan lập pháp cần chuyển dịch cơ chế quản lý từ tiền kiểm thủ tục sang hậu kiểm dựa trên kết quả đầu ra thực tế. Việc thiết lập một vùng đệm an toàn pháp lý thông qua cơ chế đặc thù này sẽ cho phép các lãnh đạo tập đoàn kinh tế nhà nước được quyền thử nghiệm những giải pháp quản trị đột phá, vượt ra khỏi những quy trình hành chính thông thường mà không phải lo sợ rủi ro hình sự hóa các quan hệ kinh tế. Miễn là các quyết định đầu tư được giải trình minh bạch và không mang động cơ tư lợi, đội ngũ thuyền trưởng của các doanh nghiệp nhà nước sẽ được pháp luật bảo vệ tối đa.
Ông Doãn Thanh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước, cũng khẳng định quan điểm xuyên suốt rằng nguồn vốn công trong kỷ nguyên mới sẽ không bao giờ dàn trải manh mún, mà chỉ dồn lực tập trung vào những ngành công nghiệp mạch máu cốt lõi. Sự kết hợp giữa cơ chế tài chính linh hoạt và một hành lang pháp lý bảo vệ nhân tài đột phá sẽ là chìa khóa vạn năng để đưa các tập đoàn nhà nước bứt phá mọi giới hạn, lôi kéo toàn bộ chuỗi cung ứng phụ trợ nội địa cùng vươn ra chinh phục thương trường quốc tế một cách bền vững.
Kiến tạo một môi trường kinh doanh sòng phẳng
Trong nhiều thập niên qua, tình trạng phân bổ ngân sách nhà nước dựa trên thói quen cũ kỹ hoặc cơ chế “xin-cho” đã làm suy giảm đáng kể khả năng bứt phá của khối doanh nghiệp công. Yêu cầu cấp bách hiện nay đòi hỏi một cuộc cách mạng triệt để, chuyển dịch từ việc quản lý theo quy trình cứng nhắc sang phương thức quản trị linh hoạt dựa hoàn toàn trên kết quả đầu ra.
Điều này có nghĩa là mỗi đồng vốn nhà nước khi quyết định đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao hay hạ tầng viễn thông tiên tiến đều phải được lượng hóa bằng những giá trị gia tăng cụ thể đóng góp cho nền kinh tế tổng thể. Sự minh bạch tối đa trong công tác giải trình trách nhiệm không chỉ giúp cơ quan chức năng ngăn chặn triệt để nguy cơ thất thoát hay lãng phí mà còn kiến tạo một môi trường kinh doanh sòng phẳng.
Khi vai trò chủ đạo của nền kinh tế được đo lường chính xác bằng năng lực dẫn dắt thực chất thay vì dựa dẫm vào các lợi thế độc quyền, các doanh nghiệp nhà nước sẽ vươn lên trở thành những đầu tàu vững chắc, đủ sức lôi kéo và hỗ trợ khu vực tư nhân hội nhập sâu rộng vào chuỗi cung ứng toàn cầu một cách bền vững lâu dài.
TS NGUYỄN SĨ DŨNG, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội
Luật Thương mại điện tử có hiệu lực từ ngày 1-7: Rà soát toàn bộ nội dung quảng cáo trước “giờ G”
Đây là thời điểm để các nhà sáng tạo nội dung rà soát các hợp đồng với nhãn hàng, đối chiếu với quy định mới xem có vấn đề nào có khả năng vi phạm thì tự giác gỡ bỏ.
Luật Thương mại điện tử (TMĐT) chính thức có hiệu lực từ ngày 1-7 được xem là cột mốc chấm dứt thời kỳ “vùng xám” pháp lý đối với nền kinh tế sáng tạo nội dung. Theo các chuyên gia, việc tuân thủ quy định về thuế, trách nhiệm quảng cáo, livestream... không còn là chuyện “tùy tâm”, mà đã trở thành năng lực sống còn của cả doanh nghiệp lẫn các nhà sáng tạo nội dung.
Bước ngoặt lớn cho nền kinh tế số
Theo luật sư (LS) Trần Viết Hà, Giám đốc Công ty Luật Hà và Cộng sự, Luật TMĐT có hiệu lực từ ngày 1-7 là bước ngoặt lớn cho nền kinh tế số. Để đảm bảo thực thi hiệu quả và tránh sai sót, các nhà sáng tạo nội dung (creator) và các đơn vị hoạt động TMĐT cần chủ động tìm hiểu kỹ các quy định mới.
Bên cạnh đó, việc nắm rõ Luật An ninh mạng, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Nghị định 174/2026/NĐ-CP hay Thông tư 12/2026/TT-BVHTTDL cũng là điều bắt buộc để biết rõ những gì được nói, được làm, được quảng cáo, tránh tình trạng vi phạm pháp luật vì thiếu hiểu biết.
LS Trần Viết Hà cũng cho rằng đây là thời điểm để các nhà sáng tạo nội dung rà soát và kiểm tra lại các hợp đồng cộng tác với nhãn hàng và đối chiếu với quy định mới xem có vấn đề nào có khả năng vi phạm thì tự giác tiến hành gỡ bỏ.
Bên cạnh hành lang pháp lý về nội dung, nghĩa vụ thuế trên môi trường số cũng là mắt xích cốt lõi. LS Trần Thị Thu Trang, Tổng Giám đốc Công ty Thuế Hợp Luật, lưu ý dù hoạt động trực tuyến, các creator vẫn là đối tượng có nghĩa vụ thuế như mọi cá nhân, tổ chức kinh doanh khác. Yêu cầu đầu tiên và bắt buộc là phải đăng ký, kê khai và nộp thuế đầy đủ.
Thực tế thu nhập của creator đến từ rất nhiều nguồn khác nhau như doanh thu quảng cáo, tài trợ thương hiệu, tiếp thị liên kết (affiliate), quà tặng livestream, bán khóa học trực tuyến, kinh doanh trên sàn TMĐT... Tùy thuộc vào mô hình hoạt động, nghĩa vụ thuế sẽ có sự khác biệt. Tuy nhiên, từ thực tiễn tư vấn, LS Trang chỉ ra nhiều nhà sáng tạo nội dung vẫn mơ hồ về thuế và dòng tiền, dẫn đến các sai sót nghiêm trọng như chưa đăng ký kinh doanh, kê khai thiếu doanh thu, sử dụng chung tài khoản ngân hàng cho mục đích cá nhân và kinh doanh, không lưu giữ chứng từ hoặc chậm nộp thuế.
Trong bối cảnh hành lang pháp lý ngày càng chặt chẽ, theo LS Trang, những sai sót này có thể dẫn đến rủi ro bị truy thu thuế, xử phạt vi phạm hành chính, tính tiền chậm nộp, thậm chí ảnh hưởng đến uy tín cá nhân và hoạt động kinh doanh trong dài hạn.
Do đó, để quản trị rủi ro, các creator và nhà kinh doanh online cần quản lý chặt chẽ doanh thu từ các nền tảng, lưu trữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ, thường xuyên đối chiếu số liệu với sao kê ngân hàng và chủ động tham vấn cơ quan thuế khi gặp vướng mắc.
LS Hà khuyến nghị thêm khi luật chính thức áp dụng, các KOL, KOC trước khi nhận lời hợp tác cần tự trang bị kiến thức để kiểm tra tính pháp lý của sản phẩm (giấy phép quảng cáo, giấy công bố sản phẩm của nhãn hàng).
Đặc biệt, hợp đồng thương mại phải quy định rõ phạm vi công việc, thời hạn sử dụng hình ảnh và chế tài cụ thể nếu nhãn hàng tự ý thay đổi hàm lượng, chất lượng sản phẩm làm ảnh hưởng đến uy tín của creator. Khi xảy ra tranh chấp, chi phí giải quyết thuộc về ai cũng cần được quy định rõ ràng để bảo vệ quyền lợi chính đáng cho các bên.
Trách nhiệm xã hội và bản quyền
Dưới góc nhìn kinh tế, bà Vick Lại, Giám đốc điều hành MCV Shoppertainment, nhìn nhận ngành kinh tế sáng tạo tại Việt Nam đang là động lực quan trọng cho thương mại số.
Tuy nhiên, sự phát triển quá nhanh đã để lại những khoảng trống lớn về trách nhiệm xã hội và bản quyền. Đã đến lúc ngành này phải chuyển từ giai đoạn tăng trưởng số lượng sang “chuyên nghiệp hóa” - nơi các nhà sáng tạo nội dung buộc phải hội tụ đủ ba yếu tố: Sáng tạo, uy tín và tuân thủ pháp luật.
Đồng quan điểm, KOC Hưng Lương cho biết câu chuyện pháp lý sắp tới không chỉ dừng lại ở góc độ hành chính, mà hoàn toàn có thể dẫn đến rủi ro hình sự. Sáng tạo sạch không chỉ là làm nội dung không vi phạm chính sách nền tảng, mà cốt lõi là không vi phạm pháp luật. Kiếm tiền trên nền tảng không khó nhưng kiếm tiền tốt cần làm chính xác, nhanh và tập trung tối đa.
Ông Nguyễn Tấn Phong, Phó Chủ tịch VECOM, dẫn số liệu từ báo cáo KLIC Research 2026 về thực trạng nghề creator cho thấy 77,1% người trẻ được hỏi cho biết họ từng là nạn nhân của các nội dung quảng cáo sai sự thật hoặc gây hiểu lầm. 58,9% mất niềm tin và bỏ theo dõi, trong khi chỉ 6,3% không bị ảnh hưởng.
Ông Phong cho rằng số liệu cho thấy đã đến lúc thị trường sáng tạo nội dung cần bước ra khỏi “vùng xám” tự phát để vận hành một cách chuyên nghiệp, minh bạch và an toàn. Thị trường đang khao khát sự minh bạch ấy.
Ông Hưng cho rằng để bền vững với nghề, các KOC bắt buộc phải chọn lọc sản phẩm kỹ càng, tuyệt đối không nhận quảng cáo đại trà, vô tội vạ các sản phẩm không rõ nguồn gốc.
Ở góc độ nhãn hàng, bà Rozy Tran, đại diện SMD, chia sẻ một thương hiệu khi tìm kiếm creator để hợp tác không phải lúc nào cũng đặt yếu tố giá cả lên hàng đầu. Điều nhãn hàng quan tâm hơn cả là sự phù hợp với khách hàng mục tiêu, sự đồng điệu với hình ảnh thương hiệu và tác động thực tế của chiến dịch. Khi thị trường được minh bạch hóa, nhãn hàng sẽ tự tin đầu tư hơn, các creator có năng lực thật sự sẽ được ghi nhận xứng đáng và toàn bộ hệ sinh thái sẽ phát triển bền vững. THU HÀ
