Đầu tháng 9-2025, TP.HCM triển khai chương trình luân phiên bác sĩ chuyên khoa tay nghề cao từ các bệnh viện (BV) hàng đầu của TP ra công tác tại Trung tâm Y tế (TTYT) Quân dân y Côn Đảo, mỗi đợt luân phiên một tháng. Đến nay, sau gần sáu tháng triển khai, chương trình đã mang lại nhiều kết quả tích cực.
Giành giật sự sống cho người dân ở Côn Đảo
Mới đây, các BS chuyên khoa đợt 6 tại Côn Đảo đã điều trị thành công một ca bệnh đặc biệt nặng, nguy cơ tử vong cao trong bối cảnh việc chuyển viện được đánh giá không an toàn.
Bệnh nhân nữ (68 tuổi), nhập khoa Cấp cứu, TTYT Quân dân y Côn Đảo trong tình trạng viêm phổi nặng, suy hô hấp cấp, sốc nhiễm khuẩn trên nền nhiều bệnh mạn tính phức tạp như tăng huyết áp, đái tháo đường kiểm soát kém, thoái hóa đa khớp và hội chứng Cushing do sử dụng corticoid kéo dài.
Với tình trạng huyết động không ổn định, việc chuyển viện bằng đường biển hoặc đường không đều tiềm ẩn nguy cơ biến chứng, thậm chí tử vong cao.
Trước tình thế khẩn cấp, các BS đã phối hợp đội ngũ tại chỗ kết nối hội chẩn từ xa với các chuyên gia Hồi sức tích cực của BV Nhân dân Gia Định. Từ đó thống nhất phương án điều trị hồi sức tích cực tại chỗ, ê-kíp khẩn trương đặt nội khí quản, cho bệnh nhân thở máy, đặt đường truyền tĩnh mạch trung tâm dưới hướng dẫn siêu âm, sử dụng vận mạch liều cao và kháng sinh phổ rộng.
Bệnh nhân được theo dõi 24/24, điều chỉnh thông số máy thở, kháng sinh theo kháng sinh đồ, kiểm soát đường huyết và nuôi dưỡng tĩnh mạch, kết hợp chăm sóc hô hấp tích cực và vật lý trị liệu. Sau chín ngày thở máy, bệnh nhân được rút nội khí quản thành công. Sau 22 ngày hồi sức tích cực, bệnh nhân hồi phục, xuất viện và kịp về đón Tết cùng gia đình.
Trước đó, một bệnh nhân nam (60 tuổi) tại Côn Đảo bị đột quỵ tuần hoàn sau, được phát hiện trong khoảng 5–9 giờ sau khởi phát triệu chứng yếu nửa người phải. Bệnh nhân làm nghề tự do, hoàn cảnh khó khăn, trong túi chỉ còn khoảng 3 triệu đồng nhưng gia đình vẫn dự định vay mượn để thuê máy bay vào BV Nhân dân 115.
Qua đánh giá chuyên môn, các BS xác định đây là nhồi máu tuần hoàn sau mức độ trung bình (NIHSS 6), nhiều khả năng không tắc động mạch thân nền nên không có chỉ định can thiệp lấy huyết khối. Việc chuyển tuyến rất tốn kém nhưng không mang lại thêm lợi ích điều trị, do đó ê-kíp đã tư vấn gia đình cân nhắc tiêu sợi huyết rtPA tại chỗ. Sau khi được hỗ trợ một phần chi phí thuốc (11 triệu đồng), gia đình đồng ý điều trị tại Côn Đảo.
Nhờ có chuyên gia bệnh lý mạch máu não của BV Nhân dân 115 đang luân phiên công tác tại đây, bệnh nhân được thăm khám đúng chuẩn, chụp CT khẩn cấp tại TTYT Quân dân y Côn Đảo, đồng thời hình ảnh được kết nối hội chẩn từ xa với các chuyên gia BV Nhân dân 115. Dù bệnh đã sang giờ thứ 12, song dựa trên bằng chứng khoa học mới về mở rộng cửa sổ điều trị, các chuyên gia thống nhất chỉ định tiêu sợi huyết tĩnh mạch ngay tại đảo.
Một giờ sau, bệnh nhân hồi phục gần như hoàn toàn, chỉ còn méo miệng nhẹ, có thể đi lại và giao tiếp. Đây là ca đột quỵ tái thông thành công thứ hai tại Côn Đảo trong hai tháng, minh chứng rõ nét cho hiệu quả chương trình luân phiên BS, góp phần thu hẹp khoảng cách y tế giữa đảo xa và đất liền.
Đến nay, Sở Y tế TP.HCM đã tổ chức sáu đợt luân phiên với sự tham gia của 47 BS chuyên khoa thuộc các lĩnh vực nội, ngoại, sản, nhi, chấn thương chỉnh hình, gây mê hồi sức, thận - lọc máu đến từ các BV lớn: Bình Dân, Hùng Vương, Chấn thương Chỉnh hình, Nhi đồng 1, Nhi đồng 2, Nhân dân Gia Định, Nguyễn Tri Phương, Nhân dân 115, Nguyễn Trãi, Trưng Vương, Đa khoa khu vực Thủ Đức, Lê Văn Thịnh, Răng Hàm Mặt Trung ương TP.HCM...
“Không để ai bị bỏ lại phía sau, kể cả nơi xa nhất”
TS.BS Huỳnh Giang Châu, BV Hùng Vương, ra công tác tại Côn Đảo với tinh thần xung kích và nhiệt huyết của người thầy thuốc, mang theo niềm tin và trách nhiệm mà lãnh đạo TP giao phó.
Với phương châm “không để ai bị bỏ lại phía sau, kể cả nơi xa nhất”, các BS đã vượt biển đến đây với sứ mệnh thiêng liêng: Chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho người dân và cán bộ, chiến sĩ nơi đầu sóng ngọn gió.
Trong thời gian này, đoàn BS đã khám, chữa bệnh cho hơn 2.600 lượt người dân; thực hiện nhiều ca phẫu thuật và thủ thuật phức tạp ngay tại Côn Đảo. Mỗi ca bệnh được xử trí thành công là một niềm vui, một bước tiến của y tế Côn Đảo, giúp người dân tiếp cận dịch vụ kỹ thuật cao mà không phải vượt biển vào đất liền.
Không chỉ vậy, các BS còn chuyển giao kỹ thuật, đào tạo và hướng dẫn nhân viên y tế tại chỗ, giúp trung tâm ngày càng chủ động hơn trong cấp cứu, hồi sức và phẫu thuật cơ bản.
“Điều quý giá nhất chúng tôi nhận được không chỉ là kinh nghiệm chuyên môn trong môi trường còn nhiều khó khăn, mà còn là tình người, tình đồng đội và tinh thần đoàn kết. Chúng tôi học được cách trân trọng từng ca bệnh, từng nụ cười, ánh mắt tin tưởng của người dân và hiểu sâu sắc hơn ý nghĩa hai từ "phục vụ".
Chúng tôi tin rằng chương trình luân phiên bác sĩ không chỉ là hoạt động ngắn hạn mà sẽ trở thành chiến lược bền vững, là biểu tượng đẹp của sự gắn kết giữa y tế đất liền và y tế hải đảo, để người dân Côn Đảo luôn được chăm sóc sức khỏe kịp thời, toàn diện và nhân văn” - BS Châu chia sẻ.
BS Lê Công Thọ, Giám đốc TTYT Quân dân y Côn Đảo, cho biết Côn Đảo là địa bàn đặc biệt, cách đất liền hơn 180 km. Trong điều kiện tự nhiên – xã hội còn nhiều khó khăn, cơ sở vật chất và nguồn nhân lực y tế còn hạn chế, chương trình luân phiên bác sĩ ra Côn Đảo có ý nghĩa hết sức to lớn đối với công tác chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân trên đảo.
Sau khi TTYT Quân dân y Côn Đảo chuyển sang cơ sở mới từ ngày 25-8-2025 và chính thức đón đoàn BS chuyên khoa đầu tiên từ các BV hàng đầu của TP theo chương trình luân phiên bác sĩ, hoạt động chuyên môn đã có nhiều khởi sắc. Tháng đầu tiên, số lượt khám ngoại trú tăng từ 60 lượt/ngày lên hơn 100 lượt/ngày, có thời điểm gần 200 lượt/ngày. Công tác thu dung điều trị nội trú tăng đáng kể ở các chuyên khoa sản, nhi, ngoại…
Các BS cũng phối hợp triển khai thành công nhiều kỹ thuật mới lần đầu thực hiện tại Côn Đảo. Nhiều ca bệnh phức tạp được chẩn đoán, xử trí kịp thời, giảm đáng kể chuyển viện về đất liền, giúp người dân tiết kiệm thời gian, chi phí, đồng thời mở ra tiền đề để trung tâm tiếp tục phát triển các kỹ thuật chuyên sâu.
Theo BS Thọ, thời gian tới, trung tâm sẽ tiếp tục phối hợp chặt với các BV tuyến trên để duy trì và mở rộng chương trình luân phiên bác sĩ; chủ động xây dựng kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ; từng bước hoàn thiện cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng tăng của người dân đặc khu Côn Đảo.
Quyết định đúng đắn và hiệu quả
Việc chọn đặc khu Côn Đảo – địa bàn tiền tiêu, còn nhiều khó khăn để làm điểm tăng cường y tế chuyên sâu cho tuyến cơ sở là quyết định rất đúng đắn và hiệu quả.
Triển khai cực y tế chuyên sâu tại Côn Đảo không chỉ là một giải pháp chuyên môn, mà là sự khẳng định mạnh mẽ trách nhiệm của TP đối với người dân nơi đảo xa. Đây cũng là bước triển khai cụ thể Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá trong bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Về lâu dài, cần khẩn trương xây dựng và ban hành quy chế của Sở Y tế về tăng cường chỉ đạo tuyến, chuyển giao kỹ thuật và nhân lực cho vùng sâu, vùng xa và các khu vực như Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu cũ. Quy chế phải quy định rõ quy trình bàn giao, thời gian chuyển tiếp giữa các nhóm, trách nhiệm của đơn vị cử đi và đơn vị tiếp nhận, thẩm quyền quản lý và cơ chế vận hành thống nhất.
Cùng với đó, rà soát điều kiện, tiêu chuẩn còn thiếu của TTYT Quân dân y Côn Đảo để đề xuất đầu tư đúng thẩm quyền của Sở, UBND TP hoặc Bộ Y tế.
Nhiệm vụ quan trọng nữa là đào tạo đội ngũ quản lý và chuyên môn. Cần quy hoạch, rèn luyện cán bộ lãnh đạo BV hạng I từ thực tiễn công tác; xây dựng cơ chế khuyến khích BS trẻ, BS nội trú, thạc sĩ, tiến sĩ tình nguyện công tác dài hạn tại vùng khó khăn, có chính sách ưu tiên đào tạo, phát triển nghề nghiệp sau thời gian cống hiến.
Đồng thời, phải tăng cường phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương, các ngành liên quan và các nhà tài trợ để bảo đảm nguồn lực, chính sách hỗ trợ phù hợp, giúp nhân viên y tế yên tâm công tác.
Ông NGUYỄN PHƯỚC LỘC, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM
PGS.TS.BS TĂNG CHÍ THƯỢNG, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM:
Đưa y tế chuyên sâu vươn ra biển đảo
Nhiều năm qua, TTYT Quân dân y Côn Đảo đối mặt với không ít khó khăn: Thiếu BS chuyên khoa, chính sách thu hút chưa đủ để nhân lực y tế gắn bó lâu dài với đảo xa. Việc chuyển bệnh nhân cấp cứu chủ yếu bằng tàu cao tốc hoặc máy bay thương mại, vừa tốn kém, rủi ro, vừa phải phụ thuộc vào thời tiết và lịch trình bay hay chạy tàu cố định.
Thực tế đó đặt ra yêu cầu cấp thiết cho ngành y tế TP.HCM: Phải nâng cao năng lực điều trị tại chỗ để người dân đảo xa được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng, kịp thời và an toàn.
Sau khi hợp nhất ba Sở Y tế TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu cũ lãnh đạo TP đã họp bàn trực tiếp tại Côn Đảo. Thay vì chờ đầu tư hạ tầng và bổ sung đủ nhân lực – vốn cần nhiều thời gian – ngành y tế chọn giải pháp khả thi hơn là đưa nguồn nhân lực chất lượng cao từ các BV tuyến cuối ra Côn Đảo theo hình thức luân phiên bác sĩ, có kế thừa và liên tục.
Đợt đầu tiên vào đầu tháng 9-2025, bảy BS thuộc các chuyên khoa nội, ngoại, sản, nhi, chấn thương chỉnh hình, gây mê hồi sức, thận – lọc máu từ các BV lớn chính thức có mặt tại đảo, mở ra chương mới cho y tế Côn Đảo.
Điểm đặc biệt của chương trình là tính liên tục, giữa các đợt luôn có thời gian chuyển giao để phối hợp khám chữa bệnh, bàn giao ca nặng, bảo đảm hoạt động chuyên môn không gián đoạn. “Nhật ký Côn Đảo” – nơi các BS ghi lại ca bệnh, bài học chuyên môn và cảm xúc nghề nghiệp – trở thành sợi dây kết nối tri thức và trách nhiệm giữa các thế hệ luân phiên.
Sau thời gian triển khai, số lượt khám chữa bệnh tăng rõ rệt, hàng chục ca phẫu thuật được thực hiện ngay trên đảo, trong đó nhiều ca cấp cứu nặng trước đây buộc phải chuyển tuyến. Cạnh đó, nhiều kỹ thuật chuyên sâu lần đầu được triển khai với sự hỗ trợ hội chẩn từ xa và chuyên gia từ đất liền.
Năm 2026, ngành y tế TP.HCM sẽ tiếp tục duy trì, mở rộng thêm các chuyên khoa như phục hồi chức năng, ngoại thần kinh; triển khai khám sức khỏe định kỳ, lập hồ sơ sức khỏe điện tử cho người dân; đồng thời tham mưu chính sách đặc thù để thu hút, đào tạo nguồn nhân lực lâu dài cho đảo và tạo điều kiện để đội ngũ BS luân phiên yên tâm công tác.
Từ những bước đi cụ thể, ngành y tế TP đang từng bước đưa cực y tế chuyên sâu vươn ra biển đảo – để ở nơi xa nhất, người dân vẫn được bảo vệ bởi một hệ thống y tế kịp thời, chất lượng, nhân văn.
BS LÊ CÔNG THỌ, Giám đốc TTYT Quân dân y Côn Đảo:
Giải quyết bài toán về nhân lực và chuyên môn
TTYT Quân dân y Côn Đảo được xây dựng từ năm 2005 sau hơn 20 năm vận hành cơ sở cũ đã xuống cấp nghiêm trọng, không còn đáp ứng yêu cầu phát triển chuyên môn và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng của người dân.
Giai đoạn 1 triển khai 60 giường, giai đoạn 2 (đến năm 2030) bổ sung thêm 40 giường. Riêng giai đoạn 1, kinh phí đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng gần 250 tỉ đồng, trang thiết bị khoảng 75 tỉ đồng, đồng thời tận dụng một phần thiết bị từ cơ sở cũ chuyển sang.
Trung tâm chính thức chuyển sang trụ sở mới từ ngày 25-8-2025 và cơ bản vận hành ổn định từ đầu tháng 9-2025, đồng thời tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật từ các BV tuyến trên.
Cơ sở mới được xây dựng trên diện tích 12.110 m², diện tích sàn hơn 9.100 m², gồm năm tầng: Tầng 1 là khu khám bệnh, chẩn đoán hình ảnh và cấp cứu; tầng 2 gồm khoa phẫu thuật – gây mê hồi sức, khoa sản và kiểm soát nhiễm khuẩn; tầng 3 và 4 là các khoa lâm sàng nội trú; tầng 5 là khu hành chính.
Về biên chế được phê duyệt 122 người (bao gồm cả trạm y tế), nhưng hiện mới có 72 nhân sự, còn thiếu 50 vị trí. Đơn vị đang xây dựng kế hoạch tuyển dụng để bổ sung nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển kỹ thuật.
Các đợt BS luân phiên từ TP.HCM đã giúp trung tâm giải quyết nhiều khó khăn về nhân lực và chuyên môn. Trước đây, dù có 16 BS nhưng nhiều người nghỉ việc, chuyển công tác hoặc nghỉ hưu; lực lượng thay thế chủ yếu là BS trẻ, kinh nghiệm còn hạn chế.
Chương trình luân phiên bác sĩ ra Côn Đảo đã hỗ trợ chuyên môn trực tiếp, đồng thời chuyển giao kỹ thuật, giúp nâng cao năng lực đội ngũ tại chỗ. Người dân được tiếp cận dịch vụ chất lượng cao ngay tại đảo, giảm hẳn chuyển tuyến. Trung tâm cũng tăng cường hội chẩn, đào tạo qua hệ thống telemedicine, kết nối với các chuyên gia đầu ngành tại TP.HCM.
Về định hướng lâu dài, trung tâm phấn đấu phát triển thành BV đa khoa theo chỉ đạo của Sở Y tế, với quy mô phù hợp mô hình bệnh tật địa phương và đặc thù du lịch. Thời gian tới, đơn vị tiếp tục đề xuất đầu tư thêm trang thiết bị để triển khai các kỹ thuật chuyên sâu như thận nhân tạo, tiêu sợi huyết, xử trí chấn thương sọ não và các kỹ thuật cấp cứu đòi hỏi thời gian vàng nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu khám chữa bệnh cho quân và dân trên địa bàn, ngư dân hoạt động tại vùng biển Côn Đảo cũng như du khách.
