Nghệ sĩ Lê Hữu Hiếu trở thành nghệ sĩ Việt Nam đầu tiên có triển lãm cá nhân tại Venice Biennale lần thứ 61, một trong những sự kiện mỹ thuật đương đại uy tín và danh giá nhất thế giới, diễn ra tại Italy.
Triển lãm mang tên Tằm sẽ được trưng bày từ ngày 9-5 đến 22-11-2026 trong không gian Triển lãm Quốc gia đầu tiên của Việt Nam tại Venice, đặt tại Ca’ Faccanon, trung tâm thành phố Venice.
Tằm là dự án nghệ thuật mà Lê Hữu Hiếu theo đuổi suốt gần 10 năm. Không khai thác trực tiếp ký ức chiến tranh, nghệ sĩ chọn kể câu chuyện về đời sống, tín ngưỡng và chiều sâu văn hóa Việt Nam thông qua hình tượng con tằm.
Trong triển lãm, vòng đời của tằm từ sinh ra, nhả tơ, hóa kén đến trở thành bướm được sử dụng như ẩn dụ cho vòng đời con người và sự tiếp nối của văn hóa.
Điểm đặc biệt là Lê Hữu Hiếu trực tiếp nuôi tằm trên tác phẩm để chúng nhả tơ phủ lên các cấu trúc nghệ thuật. Triển lãm vì thế không còn là một không gian tĩnh, mà trở thành một “thực thể sống”, liên tục biến đổi.
Bên cạnh tơ tằm, nghệ sĩ sử dụng nhiều chất liệu truyền thống như gỗ mít, sơn mài, vàng lá, vỏ trứng và kỹ thuật hom đất.
Không gian triển lãm được sắp đặt như một hành trình, đưa người xem đi qua các cụm tượng thần, trận đồ bát quái, ngôi nhà ở trung tâm rồi kết thúc bằng bức sơn mài khổ lớn lấy cảm hứng từ truyền thuyết Âu Cơ.
Nhà phê bình nghệ thuật Italy Vittorio Sgarbi, nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa Italy, nhận xét Tằm tạo nên “một không gian vừa mang hơi thở đời sống, vừa nhuốm màu huyền thoại, tín ngưỡng và văn hóa dân gian Việt Nam”.
Theo ông, điểm đáng chú ý là Lê Hữu Hiếu không kể về Việt Nam bằng chiến tranh hay bi kịch, mà bằng những điều bình dị nhất: ngôi nhà, đất mẹ, lao động, tín ngưỡng và khát vọng sống.
GS-TS Bùi Quang Thắng, nguyên Giám đốc nghệ thuật Vicas Art Studio, đánh giá việc nghệ sĩ nuôi tằm trực tiếp trên tác phẩm là một thủ pháp “vô tiền khoáng hậu”.
Ông cho rằng lớp tơ phủ lên các hình tượng tạo nên cảm giác vừa mong manh, vừa ám ảnh, khiến tác phẩm có sức gợi thị giác mạnh.
Chia sẻ về việc có triển lãm cá nhân tại Venice Biennale, Lê Hữu Hiếu nói anh có cảm giác “sống lại” sau gần một thập kỷ theo đuổi giấc mơ này.
“Điều tôi mong nhất không phải là thành công của riêng mình, mà là từ dấu mốc này, các nghệ sĩ Việt Nam sau sẽ có thêm cơ hội bước vào những không gian nghệ thuật lớn của thế giới”- anh nói.
