Chỉ số nhận thức về tham nhũng: Việt Nam tăng hạng

Khủng hoảng kinh tế khiến tham nhũng gia tăng

Cũng không có nhiều sự thay đổi ở tốp đầu khi các quốc gia như New Zealand, Singapore, Đan Mạch, Thụy Điển vẫn được đánh giá là những nước có CPI cao nhất và minh bạch nhất còn Somali, Afghanistan và Iraq vẫn là nơi có nạn tham nhũng trầm trọng nhất thế giới.

Cụ thể, Việt Nam vẫn giữ nguyên ở mức 2,7 điểm, đứng thứ 120, tăng 1 bậc so với năm 2008 và tăng 3 bậc so với năm 2007. Năm nay, New Zealand đã vượt qua Đan Mạch để đứng đầu danh sách với 9,4 điểm. Đan Mạch đứng thứ hai với 9,3 điểm. Tiếp đó, Singapore và Thụy Điển cùng 9,2 điểm. Các nư,6 ớc xếp cuối bảng là Somalia (1,1 điểm), Afghanistan (1,3 điểm). Mỹ đứng thứ 19 với 7,5 điểm. Trung Quốc đứng thứ 79 (với 3điểm) và Nga 2,2 điểm đứng thứ 146.

CPI năm 2009 còn cho thấy, nhiều quốc gia nhận hàng tỉ USD viện trợ mỗi năm của cộng đồng quốc tế đã nằm trong danh sách có mức độ tham nhũng hàng đầu. Trong khi đó, những quốc gia có mức độ tham nhũng ít  nhất lại là nơi “ổn định về chính trị, điều tiết các xung đột lợi ích thích hợp, thể chế công hiệu quả và vững chắc”.

Khác với bản báo cáo về tình hình tham nhũng được công bố hồi tháng 9-2009 về việc lựa chọn lĩnh vực tư là vấn đề tham nhũng của năm, báo cáo mà TI vừa công bố đã tập trung vào lĩnh vực công ở 180 quốc gia. Các quốc gia khu vực châu Á - Thái Bình Dương vẫn được xem là nơi có nền quản trị nhà nước minh bạch nhất.

Báo cáo này cũng cho thấy biến động về chính trị kết hợp với cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu cuối năm 2008 đầu năm 2009 đã phơi bày những yếu kém trong hệ thống tài chính và chính trị ở nhiều nước trong khu vực, từ đó dẫn đến tham nhũng.

Theo phát biểu của đại diện Ngân hàng Thế giới, nhiều nền kinh tế mới nổi và trung tâm tài chính là nơi những quỹ bất hợp pháp có được do tham nhũng đổ vào để rửa. Bà Huguette Labelle, Giám đốc TI nhấn mạnh, cuộc khủng hoảng tài chính và những thay đổi chính trị ở khắp châu Á vào cuối năm 2008, đầu năm 2009 đã gây ra những suy yếu làm gia tăng hạng bậc tham nhũng đối với nhiều quốc gia ở khu vực này.

Một số quốc gia như Indonesia, Malaysia, Thái Lan đã lùi xuống khá nhiều bậc so với năm 2008. Mặc dù vậy, TI vẫn thừa nhận sự cải thiện đáng kể những thành tựu trong cuộc chiến phòng, chống tham nhũng của các quốc gia này. Chẳng hạn như việc Ủy ban Phòng ngừa tham nhũng Indonesia (KPK) đã có nhiều nỗ lực trong việc đưa được một số quan chức cao cấp ra tòa vì tham nhũng.

Đặc biệt, việc nhiều người dân Indonesia xuống đường biểu tình ủng hộ KPK cho thấy niềm tin đã trở lại trong người dân đối với chiến dịch chống tham nhũng. Hay như những cố gắng của Trung Quốc trong việc xử lý các công chức và bộ trưởng tham nhũng.

Tuy vậy, với việc quá nhiều quan chức bị phát hiện trong năm vừa qua cũng như thông tin cho thấy có tới 95% quan chức tham nhũng liên quan đến bồ nhí đã đưa Trung Quốc từ vị trí 72 vào năm 2008 xuống vị trí 79 trong năm 2009.

Báo cáo CPI năm nay dựa trên kết quả khảo sát của các nghiên cứu độc lập của 13 tổ chức có uy tín tại 180 quốc gia trên toàn thế giới. Một nhận định chung mà các nhóm nghiên cứu nhấn mạnh là, việc thiếu những định chế cần thiết hoặc nếu có nhưng không đủ mạnh của công tác quản trị nhà nước đã dẫn đến thực trạng khó kiểm soát tình trạng tham nhũng.

Phát biểu trong buổi công bố báo cáo, bà Huguette Labelle cho rằng để hạn chế cũng như giảm tệ nạn tham nhũng, các nước cần có sự giám sát độc lập của quốc hội, cần xây dựng hệ thống tư pháp hiệu quả, hệ thống các cơ quan chấp pháp đủ mạnh và việc ban hành cũng như thực hiện ngân sách công cộng thực sự minh bạch.

Ông Patrick Berg, người phụ trách nhóm điều phối nghiên cứu này cho biết, một trong những điều rất quan trọng nhằm mang lại hiệu quả cho cuộc chiến phòng, chống tham nhũng đó là việc nêu cao nhận thức của công luận. “Nói một cách khách quan, chúng tôi chẳng thấy có gì thay đổi nhiều so với năm ngoái. Chúng tôi thấy nhiều nước cần phải nỗ lực nhiều hơn nữa thì mới có thể gia tăng lòng tin của công chúng đối với những quyết tâm chính trị của họ”.

Theo đó, phải xác định chống tham nhũng là trách nhiệm của mọi người, của toàn xã hội như các tổ chức dân sự, các công ty và chính phủ. Tất nhiên, các chính phủ cần có những sáng kiến rõ rệt để loại trừ tham nhũng. Cần phải có một chiến lược phòng, chống tham nhũng với mức độ ưu tiên trong việc thực thi.

Ông Patrick Berg khẳng định: “Mối quan tâm của một chính phủ phải là hạn chế bớt tham nhũng với mong muốn cung cấp những dịch vụ tốt nhất cho người dân, bảo đảm an ninh và gia tăng lòng tin của dân chúng. Và, tất nhiên điều này sẽ có lợi hơn trong việc thu hút đầu tư và mang nhiều lợi ích cho quốc gia”.

Một trong những vấn đề được nhìn nhận trong báo cáo năm nay chính là việc tham nhũng ở những quốc gia nghèo sẽ ảnh hưởng nhiều nhất, trực tiếp và nặng nề nhất đến người dân là lĩnh vực nước sạch, chăm sóc sức khỏe. Cũng phải nói thêm rằng, mặc dù tham nhũng vẫn là vấn đề nhức nhối, nhưng ở các quốc gia đang phát triển, phần lớn người dân đều được chăm sóc sức khỏe và có nước sạch trong nhà.

Báo cáo CPI còn cho biết, điểm sáng trong năm 2009 chính là những tiến bộ trong việc xây dựng một cơ chế để thi hành Công ước Liên hợp quốc về chống tham nhũng cũng như việc 141 quốc gia thành viên Công ước đã thông qua 4 nghị quyết quan trọng về chống tham nhũng liên quan đến các vấn đề: Cơ chế giám sát giữa các quốc gia thành viên; hỗ trợ kỹ thuật trong chống tham nhũng; thu hồi tài sản có được do tham nhũng và hình sự hóa các hành vi tham nhũng.

Theo DƯƠNG HỒNG THÀNH 

(Theo Thanh tra PCTN/Transparency.org)

Báo cáo của TI khẳng định: “Tham nhũng là mối nguy cơ đối với phục hồi kinh tế và là thách thức lớn của các quốc gia đang xung đột”. Vậy nhưng, “các nhà lãnh đạo Mỹ và thế giới đều chưa làm đủ để chống tham nhũng trên toàn cầu”. Ngay cả hội nghị G20 mới đây cũng đã không khai thác hết các phương thức nhằm ổn định kinh tế toàn cầu và giảm nạn tham nhũng. Ngoài ra, “hiện trên thế giới đang thiếu vắng một tâm lý khẩn trương về việc chống tham nhũng, thậm chí có thái độ coi tham nhũng là chuyện… làm ăn bình thường” - BBC.
Hai điều trọng yếu phải làm để chống tham nhũng

Dẫn lại nhận định của Pascal Fabie, Người phát ngôn của TI, BBC cho biết, cần phải tiến hành đồng thời 2 hành động để chống tham nhũng: Một là, cần có quyết tâm chính trị mạnh mẽ để diệt trừ tham nhũng. Tuy nhiên, quyết tâm này không nên biến thành chuyện can thiệp vào hoạt động của các cơ quan hành pháp. Hai là, các cơ quan chống tham nhũng phải hợp tác chặt chẽ thì mới diệt được tham nhũng có tính hệ thống.
CPI là 1 trong 3 chỉ số quan trọng của TI, bao gồm: Chỉ số về nhận hối lộ, chỉ số về xu hướng tham nhũng và chỉ số nhận thức về tham nhũng. Tuy nhiên, CPI là chỉ số được để ý nhất không chỉ bởi mức độ uy tín với sự giúp đỡ của nhiều chuyên gia và các viện nghiên cứu trên toàn cầu mà còn được kiểm nghiệm qua một khoảng thời gian dài.
Không tính các thất thoát đầu tư và sự thiếu hụt vì tăng trưởng kinh tế kém, chỉ riêng nạn hối lộ, theo TI, đã làm mất đi 1.000 tỷ USD mỗi năm từ nền kinh tế toàn cầu.