Đề xuất có thể cưỡng chế kê biên tài sản có giá trị lớn hơn số tiền phạt vi phạm hành chính

Mới đây, Bộ Tư pháp đã họp thẩm định dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) với nhiều quy định mới được đề xuất bởi Bộ Công an (cơ quan chủ trì soạn thảo).

Một trong những nội dung đáng chú ý là các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính.

Đề xuất bỏ giới hạn giá trị tài sản khi kê biên

Theo quy định hiện hành, có 5 biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, gồm: (1) Khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập; (2) khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm; (3) kê biên tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phạt để bán đấu giá; (4) thu tiền, tài sản khác của đối tượng bị cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính do cá nhân, tổ chức khác đang giữ trong trường hợp cá nhân, tổ chức sau khi vi phạm cố tình tẩu tán tài sản; (5) buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả.

Trong 5 biện pháp cưỡng chế nêu trên, Bộ Công an đề xuất sửa đổi biện pháp kê biên tài sản theo hướng kê biên tài sản để bán đấu giá mà không cần phải là tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phạt.

Đề xuất bỏ quy định tài sản kê biên phải có giá trị tương ứng với số tiền phạt xuất phát từ những vướng mắc thực tiễn và yêu cầu nâng cao hiệu quả thi hành án. Bộ Công an cho rằng trên thực tế, việc xác định tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phạt là rất khó thực hiện. Trong nhiều trường hợp, các tài sản của người vi phạm thường có giá trị lớn hơn hoặc không tương ứng với mức tiền phạt.

Do quy định hiện hành bắt buộc tài sản kê biên phải tương ứng với tiền phạt nên nhiều trường hợp người vi phạm có tài sản khác nhưng cơ quan chức năng không thể áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên, dẫn đến hệ quả là quyết định xử phạt vi phạm hành chính không thi hành được.

Bên cạnh đó, đối với tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tạm giữ để bảo đảm thi hành quyết định xử phạt, nếu hết thời hạn mà cá nhân, tổ chức không thi hành quyết định xử phạt, người có thẩm quyền tạm giữ phải chuyển tang vật, phương tiện đó cho người có thẩm quyền cưỡng chế để quyết định việc kê biên, bán đấu giá nhằm bảo đảm thi hành quyết định xử phạt.

Đề xuất cân nhắc

Góp ý cho dự thảo, UBND tỉnh Thanh Hóa nhận định việc kê biên tài sản không phụ thuộc vào số tiền phạt có thể dẫn đến hậu quả thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng cho người vi phạm, vượt xa mức xử phạt.

Cơ quan này lấy ví dụ mức tiền phạt chỉ 1 triệu đồng nhưng lại bị kê biên cả nhà, đất để bán đấu giá. Tiền thu được từ bán đấu giá có thể thấp hơn giá trị thực của tài sản, trong khi chi phí phát sinh từ việc cưỡng chế có thể vượt xa tiền phạt, từ đó dễ làm phát sinh khiếu nại, khiếu kiện phức tạp, kéo dài.

Từ đó, UBND tỉnh Thanh Hóa đề xuất giải pháp trung hòa là giới hạn số lần vượt giá trị tương ứng của tài sản bị kê biên so với số tiền phạt từ 3 đến 5 lần là phù hợp.

Đồng quan điểm, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng việc sửa đổi này có nguy cơ cơ quan thực thi có xu hướng sẽ kê biên những tài sản có giá trị lớn để bán đấu giá.

Điều này sẽ tác động lớn đến đối tượng bị xử phạt, nhất là tài sản đó có vai trò quan trọng trong đời sống, sản xuất, kinh doanh (bất động sản, các phương tiện đảm bảo cho hoạt động sinh sống, kinh doanh...); tác động đến các quyền tự do đi lại, quyền sở hữu tài sản, quyền được bảo đảm các điều kiện sinh hoạt tối thiểu. Từ đó, các cơ quan này đề nghị cân nhắc không sửa đổi hoặc giữ nguyên như luật hiện hành.

VKSND Tối cao cũng đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc lại đề xuất trên.

Phản hồi về các ý kiến trên, Bộ Công an cho rằng việc bổ sung các chế tài cưỡng chế mạnh hơn là cần thiết để tăng cường tính răn đe và bảo đảm hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý nhà nước.

Tuy nhiên, tiếp thu các ý kiến đóng góp nêu trên, cơ quan soạn thảo cho biết sẽ tham mưu Chính phủ quy định rõ ràng, minh bạch, cụ thể về điều kiện, thẩm quyền, trình tự, thủ tục và phạm vi áp dụng các biện pháp cưỡng chế này để bảo đảm tính phù hợp.