Một người đàn ông từ bỏ gia đình để quyết tâm tìm bằng được “kho báu 4,2 tấn vàng của vua Hàm Nghi” tại xã Hóa Sơn, huyện Minh Hóa, Quảng Bình. Kết cục của 31 năm lao lực trong sự cô độc, thiếu thốn, bệnh tật là cái chết thương tâm!
KHO BÁU CỦA VỊ VUA YÊU NƯỚC
Hai cuốn sách Đại nam thực lục và Quốc triều chánh biên toát yếu có nội dung từ việc vua Tự Đức cho xây các sơn phòng (một loại thành lũy có quân lính đóng) tại Quảng Trị, Quảng Bình và Hà Tĩnh để ngăn chặn, truy quét phiến loạn chống lại triều đình đồng thời đề phòng nếu xảy ra chiến tranh với Pháp. Tháng 8-1883, Pháp tiến quân, chiếm được cửa biển Thuận An (huyện Phú Vang, Thừa Thiên - Huế ngày nay) rồi về kinh đô, đóng quân ven sông Hương, đối diện kinh thành Huế. Ngoài ra, Pháp ra sức cướp bóc, thu vàng bạc châu báu. Trước tình thế này, nhà Nguyễn bí mật đưa nhiều vàng bạc, khí giới ra các sơn phòng.
Năm 1884, vua Hàm Nghi lên ngôi. Đêm 22 rạng sáng 23-5 năm Ất Dậu (tức ngày 4 và 5-7-1885), phụ chính đại thần Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường cho quân nhà Nguyễn tấn công Pháp tại tòa Khâm sứ và đồn Mang Cá nhưng thất bại, phải phò vua rút chạy. Quốc triều chánh biên toát yếu viết: “Tháng 5, ngày 23 là ngày Ất Mão, kinh thành hữu sự. Tôn Thất Thuyết đem Ngài (vua Hàm Nghi) và Tam cung ra Bắc. Ngày 24, Ngài và Tam cung ra tới Quảng Trị đóng tại Hành cung. Ngày 27, Ngài ngự tới Sơn phòng Quảng Trị”.
Đó là thành Tân Sở (Cam Lộ, Quảng Trị). Tại đây, vào ngày 3-6 âm lịch (13-7-1885) vua Hàm Nghi (mới 13 tuổi) ban chiếu Cần Vương kêu gọi chống giặc, được nhân dân nhiệt liệt hưởng ứng. Bị giặc truy đuổi, vua tôi chạy lên Đắkrông và Hướng Hóa (Quảng Trị) rồi sang Lào. Sau đó, vua về Hà Tĩnh đóng tại Hương Khê trong lúc phong trào Cần Vương phát triển mạnh. Pháp đuổi đánh, vua chạy vào Tuyên Hóa và Minh Hóa (Quảng Bình). Tháng 10-1888, kẻ làm phản Trương Quang Ngọc giết các cận vệ của vua, bắt vua dâng cho Pháp. Sau đó, vua bị đày sang An-giê-ri và mất năm 1913.
Thời vua Tự Đức, khi cho xây dựng các sơn phòng thì dự định sẽ chuyển từ kinh thành Huế đến thành Tân Sở hơn 30 tấn vàng, bạc. Nhưng mới chuyển được hơn tấn thì phải tạm ngừng vì Pháp xâm lược. Trong hành trình bôn tẩu của vua Hàm Nghi, có một lượng châu báu, tài sản lớn và kim ấn “Ngự tiền chi bảo” (bảo vật truyền ngôi của nhà Nguyễn) được mang theo. Do liên tục bị giặc truy đuổi nên đoàn quân của vua phải chia nhỏ, chôn cất ở nhiều nơi trên đường đi. Cuối năm 1888, vua bị bắt và giặc Pháp không tìm thấy vàng bạc, châu báu trong đoàn quân của vua.
Bà Đinh Thị Bình (78 tuổi, trú thôn Đặng Hóa), người nhặt được ba chữ bằng vàng ở vực Trẩy
Nhiều cuộc khai quật và cả sự tình cờ, nhiều người tìm được vàng bạc, vật dụng tại những nơi đoàn của vua Hàm Nghi lưu lại. Đầu năm 1980, người dân xã Đắkrông (huyện Đắkrông, Quảng Trị) phát hiện trong một hốc cây lớn chìm dưới khe suối nhiều tiền bằng kim loại cổ. Cùng thời gian, đoàn khảo sát của Bảo tàng Trung ương tìm thấy một chiếc áo dài màu đen, lót lụa đỏ, thêu kim tuyến, hình rồng năm móng được cho là áo bào của vua tại bản Sê Bu (xã Hướng Phùng, huyện Hướng Hóa). Rồi một gia đình người Bru - Vân Kiều có chiếc mâm đồng cổ rất lớn chạm hai con rồng năm móng và năm chữ Hán: Phúc, Lộc, Thọ, Khang, Ninh.
Giữa tháng 4-2003, tại hang Lèn (xã Văn Hóa, huyện Tuyên Hóa), người dân phát hiện một chiếc tráp gỗ khắc chữ Hán, hoa văn nhũ vàng được cho là đồ dùng của vua. Tháng 11-2008, bà Nguyễn Thị Liên (ngụ thôn Tân Sơn, xã Sơn Hóa, huyện Tuyên Hóa) tìm thấy ba đồng tiền vàng, bề mặt có in bốn chữ Hán “Hàm Nghi thông bảo”.
Thời gian trước, rất nhiều đoàn trong và ngoài nước đến động Phong Nha (huyện Bố Trạch) để tìm kho báu được cho là của vua Hàm Nghi...
CÂU CHUYỆN HỐT VÀNG Ở HÓA SƠN
Một trong những địa phương đậm dấu ấn đoàn quân của vua Hàm Nghi là xã Hóa Sơn (huyện Minh Hóa, Quảng Bình). Các ông Bàn Văn Sơn, Đinh Xuân Đại và Đinh Thanh Tiến (lần lượt là Bí thư, Chủ tịch UBND và Trưởng công an xã Hóa Sơn) cùng xác nhận sự việc và nhiều nhân chứng cũng kể lại chuyện người dân nhặt được vàng, châu báu của vua. Theo ông Sơn, khi đoàn của vua vào Hóa Sơn, có hàng chục người dân theo khiêng vác rương, hòm đựng châu báu, đồ dùng của vua. Căn cứ địa kháng Pháp được xây dựng, nhân dân ra sức hưởng ứng, đẩy mạnh phong trào Cần Vương. Pháp đóng đồn trú tại Quy Đạt và nhiều lần đưa quân đi bắt vua nhưng bất thành trước sự chống trả quyết liệt của quân dân Hóa Sơn. Hàng trăm người với cung tên phục kích hai bên đèo Lập Cập (nơi có đường độc đạo vào Hóa Sơn) để ngăn chặn giặc. Sau này, cuối năm 1888 Pháp sử dụng Việt gian dùng quỷ kế mới vào được Hóa Sơn bắt vua Hàm Nghi.
Vị trí gia đình ông Sơn đang ở là nơi vua Hàm Nghi và đoàn hộ giá từng ở, vốn là nhà của ông thu chỉ (tương đương với trưởng thôn hiện nay). Khoảng tháng 8-1947, sau một trận mưa lũ, tại vực Trẩy, khe Dương Cau (hiện cách trụ sở UBND xã Hóa Sơn khoảng 500m) làm ngã một cây khổng lồ. Từ trong ruột cây rất nhiều vàng đổ tràn ra. Bà Đinh Thị Quý (SN 1944, trú xóm Rồng, thôn Đằng Hóa) đi xúc cá phát hiện các vật bằng kim loại, lấy một ít mang về. Ông Đinh Phát - bố bà Quý - biết là vàng liền huy động người nhà đi lấy.
Hàng chục người dân khác cũng lấy được khoảng 400 - 500kg. Vài năm sau, Công an huyện Minh Hóa thực hiện lệnh truy quét nạn buôn bán vàng tình cờ phát hiện việc trên nên tiến hành thu gom. Khi biết tin công an về tịch thu vàng cho Nhà nước, ông Phát vừa sợ tội vừa để che giấu nơi chôn vàng đã tự vẫn. Anh chị em bà Quý cùng mẹ âm thầm đào vàng lên đưa ra khỏi xã, đem đi bán rồi cả nhà đến sinh sống tại xã Hóa Hợp, huyện Tuyên Hóa. Vài năm sau, cả nhà vào Tây nguyên định cư và không rõ tung tích cho đến nay. Em trai ông Phát là Đinh Ngữ cũng nhặt được nhiều vàng và đem đi đổi lấy của cải, có khi đổi mỗi thỏi vàng để lấy bó chè xanh, miếng thịt, mảnh vải...
Ông Sơn kể lại chuyện lúc 11 tuổi, ông đi câu cá cùng với người bạn tên Đinh Dư (SN 1965) thì thấy ông Đinh Tương Lai (bố ông Dư, nay đã mất) đào một cái hố, bỏ đồ vật gì xuống. Lát sau thì lực lượng công an dẫn ông Lai đến và lấy được rất nhiều vàng dưới hố. Trong số những người nhặt được vàng có mẹ ông Sơn là bà Đinh Thị Bình (78 tuổi). Bà Bình kể: “Lúc đó tui xúc tép ở gần đó, thấy nhiều người lấy được vàng ở vực Trẩy nên tôi đến xem, lấy được ba chữ “Đại” bằng vàng đem về. Rồi Nhà nước thu gom, tui nghĩ “của vua thì đi theo vua” nên đem nộp, được thưởng 2m vải đen và một ít gạo, thức ăn”.
Ngoài ra, ông Nguyễn Xuân Tứu (mất năm 2011) là bố vợ ông Sơn còn nhặt được thanh kiếm chạm vàng được xem là của vua. Ông Tứu vẫn dùng thanh kiếm đó trong sinh hoạt hàng ngày và thời chống Mỹ thì kiếm bị thất lạc...
Điều đó chứng tỏ kho báu vua Hàm Nghi tại xã Hóa Sơn là có thực. Và nhiều cuộc tìm kiếm náo nhiệt đã diễn ra. Tuy nhiên, nó được chôn giấu ở đâu, như thế nào là một bí ẩn. Về ngọn núi Mã Cú (nơi ông Nguyễn Hồng Công 31 năm đào vàng và vừa qua đời) được đồn đại là có kho báu của vua, theo ông Sơn có thể trước đây người dân nhặt được vàng, sợ tịch thu, bị tội và không muốn giao nộp nên đã đem lên đây cất giấu...
(Còn tiếp)
Theo HOÀNG QUÂN (CATP)
