Luật Người khuyết tật Việt Nam (sẽ có hiệu lực thi hành vào đầu năm 2011) dành cho người khuyết tật (NKT) rất nhiều ưu đãi. Nhưng hiện tại chỉ riêng phần đi lại của đối tượng này vẫn còn nhiều điều phải bàn.
Gần đây, một số công trình xây dựng ở nước ta đã bắt đầu xây lối đi riêng dành cho NKT. Tuy nhiên, khi thiết kế những đường dốc vòng cung cho xe lăn thì độ dốc lại thường quá lớn nên rất khó để NKT tự điều khiển xe lăn đi được. Chẳng hạn, Trung tâm Hành chính quận Tân Bình có lối đi riêng dành cho NKT nhưng ít khi NKT sử dụng vì độ dốc lớn, muốn dùng xe lăn lên xuống lối này phải có người đẩy giúp.
Trớ trêu hơn, tại một số nơi, NKT lại không thể sử dụng lối đi cho riêng mình vì có mà như không có. Mỗi sáng, đến bơi tại Trung tâm Văn hóa-Thể thao Tân Bình tôi thường thấy một số NKT phải để xe lăn hoặc xe máy chuyên biệt ở bên ngoài, vất vả dùng tay nhích lên từng bậc thang để vào được hồ bơi. Hình ảnh trên rất phản cảm và thiếu nhân văn khi cách đó chỉ khoảng chục mét có một lối đi dành cho xe lăn đã bị khóa lại.
Khi nâng cấp đường và vỉa hè, chúng ta cũng thiết kế các góc vát xuống để NKT có thể lên xuống nhưng tiếc là những thiết kế này vẫn chưa thật sự tiện lợi: Nơi thì chiều ngang hơi hẹp, nơi lại có gờ hơi cao, chỗ thì dốc lên xuống trơn trượt... Tại khu vực đường Hiền Vương (quận Tân Phú), dù đã có những góc vát giữa vỉa hè với lòng đường nhưng NKT sử dụng xe lăn khó có thể tự mình lên xuống do vướng một gờ cao khoảng 7 cm.
Tại Trung tâm Văn hóa-Thể thao Tân Bình, NKT phải dùng tay trèo lên từng bậc thang để vào hồ bơi (ảnh trên). Trong khi đó, lối đi dành cho NKT vào hồ bơi lại bị đóng kín (ảnh dưới). Ảnh: MH
Đáng nói là đến giờ chúng ta vẫn chưa có một hệ thống đồng bộ về giao thông, công trình xây dựng, nhà vệ sinh… để NKT hòa nhập cộng đồng dễ dàng. Đường cho người dùng xe lăn, thiết bị hỗ trợ hướng dẫn bằng âm thanh cho người khiếm thị ở các hè phố, tòa nhà, bến xe thường không có hoặc nếu có thì chỉ đếm được trên đầu ngón tay. Quy chuẩn xây dựng công trình để NKT dễ tiếp cận đã được ban hành gần 10 năm nay nhưng nhiều công trình xây dựng lại không thực hiện hoặc chỉ thực hiện qua loa.
Một người bạn của tôi hay đi nước ngoài công tác cho biết ở hầu hết các nước Âu - Mỹ, vỉa hè đều rộng rãi, bằng phẳng và được lát bằng những tấm bê tông chống trơn để xe trẻ em và NKT đi lại dễ dàng. Mọi góc phố, vỉa hè đều có hai chỗ được thiết kế thấp xuống gần ngang với mặt đường. Hai chỗ vỉa hè lõm này gắn với các đường sơn kẻ ngang trên mặt đường tạo thành lối đi bộ qua đường rất thuận tiện. Ngoài ra, hệ thống cửa hàng, các khu chung cư, trường học, bệnh viện… ở những quốc gia đó đều bắt buộc phải thiết kế lối đi dành riêng cho người dùng xe lăn, xe đẩy. Hệ thống đường giao thông và nhà vệ sinh công cộng ở một số nước gần chúng ta như Philippines, Singapore... cũng có thiết kế tiện lợi cho NKT khi luôn có lối đi và nhà vệ sinh rộng rãi cho người sử dụng xe lăn.
Bao giờ thì nước ta mới làm được như nước bạn?
PHẠM THỊ HÀ THƯƠNG (Trường Đại học Tôn Đức Thắng, TP.HCM)
| Khóa lại vì sợ kẻ gian Trong giờ tập luyện, lối đi dùng cho xe lăn phải đóng lại đề phòng kẻ gian và một số vấn đề an ninh. Trong quãng thời gian này, NKT đến hồ bơi có thể dùng cầu thang ở phía sau, ở đó có lực lượng hỗ trợ NKT. Sắp tới, chúng tôi sẽ nghiên cứu thêm việc điều chỉnh lại giờ mở lối đi này để NKT có điều kiện đi lại thuận lợi hơn. Ông MAI QUANG VINH, Trưởng phòng Thể dục Thể thao - Trung tâm Văn hóa-Thể thao Tân Bình Nhiều chủ đầu tư chỉ làm cho có Vì ngại chi phí nên các công trình công cộng ở nước ta ít được chủ đầu tư chú ý thiết kế cho NKT sử dụng. Quy chuẩn xây dựng năm 2002 của Bộ Xây dựng có quy định nhóm các công trình đảm bảo cho NKT sử dụng nhưng lại không có biện pháp xử phạt nên nếu chủ đầu tư không làm cũng không ai xử lý. Một số nơi có làm cũng là làm cho có. KTS VÕ THÀNH LÂN MINH HIẾU ghi |
