Nỗ lực giữ im tiếng súng biên giới Campuchia-Thái Lan

Không lâu sau khi thỏa thuận ngừng bắn chính thức có hiệu lực, đặc biệt những tuyên bố đối nghịch từ hai bên ngày 30-7 cho thấy hy vọng về một bước ngoặt hòa bình giữa Thái Lan và Campuchia đang bị phủ bóng hoài nghi.

Tuy vậy, Phnom Penh, Bangkok và các nước khu vực vẫn đang rất nỗ lực giữ im tiếng súng dọc biên giới căng thẳng.

Vẫn còn hoài nghi

Ngày 30-7, Bộ Ngoại giao Thái Lan ra tuyên bố lên án Campuchia vi phạm thỏa thuận ngừng bắn đạt được hôm 28-7 tại Malaysia.

Theo phía Bangkok, vào đêm 29-7 và rạng sáng 30-7, lực lượng Campuchia đã nổ súng và dùng lựu đạn tấn công các vị trí quân sự Thái Lan tại khu vực Phu Makua, tỉnh Si Sa Ket. Cuộc tấn công được cho là kéo dài nhiều giờ và khiến Thái Lan đánh giá đây là hành động "vi phạm nghiêm trọng" thỏa thuận ngừng bắn, theo tờ Bangkok Post.

Phát ngôn viên Chính phủ Thái Lan, ông Jirayu Huangsap, cho biết Trung tâm tình hình biên giới Campuchia-Thái Lan đã được lệnh tổ chức họp khẩn để đánh giá tình hình và xác định phản ứng phù hợp. Ông đồng thời bác bỏ tin đồn rằng Campuchia đã sử dụng máy bay không người lái (UAV) để tấn công căn cứ không quân Wing 21 ở tỉnh Ubon Ratchathani, khẳng định “không có vụ việc nào như vậy xảy ra”.

Phía Bangkok trước đó cũng cáo buộc Phnom Penh vi phạm thỏa thuận ngừng bắn ngay từ ngày đầu thỏa thuận này có hiệu lực.

Đáp lại, Campuchia kiên quyết bác bỏ mọi cáo buộc từ phía Thái Lan. Tại cuộc họp báo sáng 30-7, ông Pen Bona - người đứng đầu Đơn vị báo chí Chính phủ Hoàng gia Campuchia - cho biết những cáo buộc gần đây, bao gồm việc Campuchia là bên gây hấn, khơi mào xung đột và vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, là "vô căn cứ" và không phản ánh đúng bản chất của một quốc gia yêu chuộng hòa bình như Campuchia, theo tờ Khmer Times.

“Trong ba thập niên qua, hòa bình đã trở thành bản sắc của Campuchia. Chính phủ Hoàng gia Campuchia đặt ưu tiên cao nhất vào việc duy trì hòa bình cho tất cả - dù phải trả giá thế nào đi nữa. Những cáo buộc [của Thái Lan] là vô căn cứ và không phản ánh đúng bản chất của Campuchia - một quốc gia luôn kiên định với hòa bình” - ông Bona nhấn mạnh.

Trước đó, tối 29-7, Bộ Ngoại giao và Hợp tác quốc tế Campuchia cũng ra tuyên bố khẳng định quân đội nước này không hề có bất kỳ hành vi nào vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, đồng thời chỉ trích cáo buộc của Thái Lan là "sai lệch và bịa đặt".

Campuchia nhấn mạnh nước này tuyệt đối cam kết với thỏa thuận ngừng bắn đã đạt được và cảnh báo rằng việc xuyên tạc sự thật có thể đe dọa tiến trình xây dựng lòng tin song phương. “Chính phủ Campuchia một lần nữa khẳng định lập trường kiên định với luật pháp quốc tế, giải quyết hòa bình các tranh chấp và tinh thần hợp tác đa phương” - tuyên bố viết.

Tính đến tối 30-7 ở cả hai bên, xung đột biên giới Campuchia-Thái Lan đã có hơn 40 người chết, hàng chục người bị thương, cùng hơn 300.000 người phải di tản khỏi khu vực nguy hiểm.

Nhiều bên cùng nỗ lực

Dù những lời cáo buộc qua lại tiếp tục gia tăng mấy ngày qua, Thái Lan và Campuchia vẫn khẳng định cam kết với thỏa thuận ngừng bắn đạt được hôm 28-7 tại Malaysia, với sự trung gian của Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim. Các nước trong khu vực, đặc biệt là Malaysia và Indonesia, đang tích cực hỗ trợ hai bên duy trì hòa bình, giám sát thực địa và chuẩn bị nối lại đối thoại song phương.

Trong diễn biến mới nhất, Tổng tư lệnh Các lực lượng vũ trang Malaysia - ông Tan Sri Haji Mohammad Nizam bin Haji Jaffar - đã đến Campuchia tối 29-7 để phối hợp giám sát thỏa thuận ngừng bắn. Ông cùng đoàn quan sát viên Malaysia đã thị sát khu vực biên giới tại tỉnh Preah Vihear và làm việc với Tổng tư lệnh Quân đội Hoàng gia Campuchia Vong Pisen.

Hai nhóm quan sát viên quân sự Malaysia được triển khai (một tại Campuchia, một tại Thái Lan) bắt đầu nhiệm vụ ngay từ sáng 30-7. Phía Campuchia bày tỏ kỳ vọng sự hiện diện của các quan sát viên quốc tế sẽ giúp quá trình hòa giải diễn ra minh bạch, hiệu quả và tránh được các hiểu lầm.

Cùng ngày, họp báo ở Phnom Penh, Trung tướng Maly Socheata - người phát ngôn Bộ Quốc phòng Campuchia - tái khẳng định Campuchia sẵn sàng đón tiếp các phái đoàn nước ngoài đến giám sát tình hình tiền tuyến, thể hiện thiện chí và cam kết nghiêm túc với hòa bình. Bà cho biết nhiều tùy viên quân sự ASEAN và đại diện các nước lớn đã bày tỏ sự ủng hộ đối với sáng kiến này.

Indonesia - một thành viên chủ chốt của ASEAN - cũng vào cuộc, theo kênh Channel News Asia.

Tổng thống Indonesia - ông Prabowo Subianto tuyên bố đang “tích cực liên lạc” với Malaysia để hỗ trợ xoa dịu căng thẳng Campuchia-Thái Lan và hoàn toàn ủng hộ vai trò Chủ tịch ASEAN của Malaysia trong việc duy trì ổn định khu vực. Ông Subianto nhấn mạnh ASEAN cần tiếp tục giải quyết tranh chấp thông qua tham vấn và đàm phán.

Hiện cả Thái Lan và Campuchia đều đang chuẩn bị cho cuộc họp Ủy ban Biên giới chung (GBC) dự kiến tổ chức vào ngày 4-8 tại Phnom Penh. Phía Thái Lan cho biết đã sẵn sàng nội dung thảo luận và chờ lời mời chính thức từ phía Campuchia.

Ông Surasan Kongsiri - phát ngôn viên Trung tâm Đặc nhiệm về Tình hình Biên giới Campuchia-Thái Lan - lưu ý rằng trong cuộc thảo luận ngày 29-7, các chỉ huy quân sự của hai nước đã thống nhất về một khuôn khổ tổng thể cho đối thoại và hợp tác giữa các đơn vị quân đội tại khu vực biên giới.

Theo tờ The Nation, đây là một phần trong nỗ lực liên tục nhằm mang lại hòa bình cho khu vực và cải thiện quan hệ giữa hai quốc gia. Các cuộc thảo luận sắp tới dự kiến tập trung vào vấn đề hợp tác biên giới và duy trì hòa bình bền vững.

Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Campuchia Tea Seiha khẳng định cuộc họp sẽ diễn ra đúng kế hoạch. “Như đã công bố trong tuyên bố chung tại Malaysia, Bộ Quốc phòng Campuchia sẽ đăng cai tổ chức cuộc họp Ủy ban Biên giới chung (GBC) vào ngày 4-8 tại Phnom Penh, với sự tham dự của phái đoàn Thái Lan” - ông Tea Seiha khẳng định.