Không phải ngẫu nhiên mà người xưa mỗi lần đến nhà ai xin lỗi đều mang theo khay trầu, chai rượu. Chỉ khi người được xin lỗi vui vẻ cầm lấy miếng trầu, nhấp môi ly rượu thì người đi xin lỗi mới thấy thanh thản, nhẹ lòng. Tất nhiên bây giờ không ai đòi hỏi cầu kỳ đến vậy. Nhưng việc xin lỗi cũng cần có thể thức rõ ràng để tránh xuề xòa, chiếu lệ, nhất là đối với người đi xin lỗi là đại diện cho cơ quan công quyền.
Từ việc xin lỗi theo án tòa
Thật ra nếu chỉ hai cá nhân với nhau thì xin lỗi thế nào cũng được, miễn là người được xin lỗi cảm thấy hài lòng. Thậm chí khi đã ra tòa, được tòa phán quyết người này phải xin lỗi người kia thì hai bên vẫn có thể thương lượng với nhau cách thức xin lỗi. Điển hình như vụ kiện Trà - Chanh nổi đình nổi đám trước đây. Sau khi tòa tuyên buộc nhà báo Hương Trà phải công khai xin lỗi ca sĩ Phương Thanh, Hương Trà đã trực tiếp xin lỗi Phương Thanh trước sự chứng kiến của thẩm phán chủ tọa phiên tòa.
Một vụ khác theo lời kể của TS-LS Phan Đăng Thanh. Một chủ doanh nghiệp người nước ngoài đến nhờ LS Thanh tư vấn… cách xin lỗi nhân viên của mình theo bản án của tòa. Do công ty của ông cho nhân viên thôi việc không đúng quy định nên đã bị tòa tuyên phải thu hồi quyết định liên quan, đồng thời phải xin lỗi người lao động. Ông không rõ mình phải xin lỗi thế nào, kêu người đó lên phòng hay đến chỗ người đó đang làm việc, hay phải họp toàn công ty để chứng kiến việc xin lỗi. LS Thanh trả lời ở Việt Nam hiện chưa có quy định về thủ tục xin lỗi: “Ông cứ về xin lỗi làm sao cho người đó thấy vui vẻ, hài lòng là được, buổi xin lỗi càng có nhiều người tham dự càng tốt”.
Vì để xảy ra cúp điện liên tục mà không báo trước, ông Nguyễn Thành Long- Giám đốc Điện lực Bình Chánh (phải) đã đến tận nhà dân nói lời xin lỗi. Ảnh: VĂN THUẬT
Xem ra, do không có hướng dẫn nên ngay cả người có thiện chí xin lỗi cũng thấy bối rối. Trường hợp người có lỗi cố ý chây ì, không thực hiện việc xin lỗi theo phán quyết của tòa thì sao? Liệu cơ quan thi hành án (THA) có can thiệp theo yêu cầu của đương sự để ra quyết định buộc người có lỗi phải công khai xin lỗi? Một chấp hành viên cho biết chưa từng gặp những yêu cầu thế này nên cũng chưa rõ cách thức cưỡng chế THA.
Đến việc tự nguyện tới nhà xin lỗi
Còn nhớ vụ Điện lực Bình Chánh khi bị người dân dọa kiện đã tự nguyện đến tận nhà dân xin lỗi. Ở trường hợp này, dù chưa có phán quyết của tòa nhưng đích thân ông giám đốc điện lực đã ý thức được trách nhiệm của mình nên đã nhân danh cơ quan đi xin lỗi, mong muốn người dân cảm thông, đồng thời cam kết sẽ phục vụ tốt hơn.
Gần đây, có khá nhiều vụ cán bộ nhà nước hành hung người dân khi đang thi hành công vụ. Điển hình như vụ ông phó chủ tịch UBND huyện Mộc Hóa đánh dân, vụ cảnh sát đuổi theo hành hung cô sinh viên vì cô này phạm luật nhưng không dừng lại khi ra hiệu lệnh. Hay như vụ phó chủ tịch xã Thạch Hưng (TP Hà Tĩnh) nhậu say, ngủ trong ủy ban xã trong giờ làm việc, bị dân phản ánh hôm sau ông này còn vò nát hồ sơ của dân quẳng ra ngoài… Những người này tuy sau đó đều bị kỷ luật nhưng người dân liên quan thì không hề nhận được lời xin lỗi từ phía đương sự hoặc lãnh đạo của họ.
Thật ra trong số những vụ cán bộ hành hung dân vẫn có nhiều trường hợp đại diện của cơ quan công quyền đến gặp dân thăm hỏi và trao ít tiền gọi là hỗ trợ kèm lời xin lỗi. Tuy nhiên, việc xin lỗi cũng chỉ diễn ra theo quán tính thông thường, đại diện cơ quan làm sai đến nhà nói vài câu xuề xòa cho qua chuyện rồi thôi. Trong khi nếu có quy định rõ ràng, hẳn việc xin lỗi phải diễn ra trước bàn dân thiên hạ, có sự chứng kiến của đại diện chính quyền địa phương và các cơ quan đoàn thể… Và như thế việc xin lỗi sẽ có ý nghĩa hơn nhiều.
| Chuẩn hóa việc xin lỗi Bất kỳ cơ quan nhà nước nào cũng có thể gặp phải sai lầm khi hành xử với dân. Những sai lầm này có thể gây thiệt hại về vật chất và tinh thần. Vật chất thì có thể bồi thường tương xứng nhưng tinh thần thì khó mà bù đắp được. Vì vậy, một lời xin lỗi với dân nếu được tiến hành nghiêm túc, đúng thể thức sẽ phần nào xoa dịu được nỗi đau và nỗi thiệt thòi, mất mát của họ. Muốn vậy, nhà nước cần có quy định cụ thể về vấn đề này. Theo đó, việc xin lỗi phải diễn ra công khai ở đâu, cách thức tiến hành thế nào, thành phần tham dự có những ai, từng bước phải làm gì… nên được quy định rõ ràng. Ngoài ra, việc xin lỗi do cơ quan tố tụng làm oan, sai thì sao, việc xin lỗi do người của cơ quan hành chính xâm hại thì phải thế nào… cũng cần phân biệt rõ. Thường người đi xin lỗi không phải là người làm sai trước đó nên họ không có cái mặc cảm của người làm sai để phải chân thành khi xin lỗi. Từ đó họ dễ có tâm lý chung là làm qua loa, xuề xòa cho xong chuyện. Nếu có quy định, họ sẽ nghiêm túc thực hiện theo từng khâu, từng bước đàng hoàng. Có như thế người dân mới hả dạ hả lòng sau những ngày gian truân khổ ải vì sai lầm của họ. Luật sư TRẦN CÔNG LY TAO Xây dựng văn minh pháp lý Khi cán bộ, công chức đang thực thi công vụ mà làm sai thì ngoài việc phải bồi thường thiệt hại, cơ quan của cán bộ, công chức đó còn phải công khai xin lỗi người dân. Đó là trách nhiệm liên đới, là văn minh pháp lý mà xã hội chúng ta cần hướng tới. TS PHẠM HỒNG HẢI, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam |
THÁI AN
