“Luật Thủ đô có thể được phép mạnh hơn các luật khác nhưng phải phù hợp Hiến pháp. Đồng thời, phải xây dựng cơ chế đặc thù để giải quyết các vấn đề bức xúc của thủ đô như quy hoạch, xây dựng, quản lý đô thị, giao thông”.
Đó là một trong những đề xuất được ban soạn thảo dự án Luật Thủ đô đưa ra trong phiên họp lần thứ hai vào ngày 17-10.
Không có cơ chế đặc thù khó phát triển
Theo ban soạn thảo, trong tám năm thực hiện, Pháp lệnh Thủ đô đã bộc lộ khá nhiều hạn chế. Đặc biệt, về mặt cơ chế chính sách, do mới chỉ ở tầm pháp lệnh nên một số điều khoản khi thực hiện liên tiếp vướng các luật khác, phải tạm dừng.
Giám đốc Sở Tư pháp TP Hà Nội Phan Hồng Sơn dẫn chứng: Theo Pháp lệnh Thủ đô, Hà Nội được ban hành các quy định về quản lý nhập cư và biện pháp hạn chế nhập cư tự phát. Tuy nhiên, Luật Cư trú lại mở rộng quyền tự do cư trú của công dân, mở rộng điều kiện đăng ký thường trú nên người tỉnh ngoài về Hà Nội làm ăn, sinh sống ngày càng tăng, gây sức ép rất lớn về gia tăng dân số cơ học.
Hà Nội cũng không thực hiện được các vấn đề về hạn chế đăng ký xe máy, quản lý phương tiện, tăng mức xử phạt các vi phạm về giao thông, an toàn vệ sinh thực phẩm... vì vướng các luật khác.
“Tại sao Bắc Kinh (Trung Quốc) cấm được xe máy, còn Hà Nội lại không?” - Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Lê Mạnh Hùng đặt vấn đề. Ông Hùng kiến nghị, Luật Thủ đô cần phải đề cập đến tất cả lĩnh vực, trong đó có những cơ chế, chính sách đặc thù phù hợp với địa bàn.
Không thể qua mặt Hiến pháp
Nhiều đại biểu cho rằng dù có cơ chế đặc thù thì Luật Thủ đô cũng phải tuân thủ Hiến pháp, ví dụ như các quy định về quyền đi lại, quyền cư trú của công dân. “Không thể chỉ vì một lý do nào đó mà hạn chế quyền đi lại, cư trú của người dân” - đại diện Bộ Tài chính nói. Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trần Hữu Thắng cho rằng việc phân cấp một số quyền hạn cho thủ đô sẽ đụng đến nhiều luật hiện hành. Vì thế, phải tiến hành điều chỉnh sao cho các luật không trái nhau.
Theo Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Kiều Đình Thụ, nếu không có cơ chế đặc thù thì thủ đô không thể phát triển được. Vì thế phải cho phép Luật Thủ đô mạnh hơn các luật khác. Đồng tình, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường và Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Thế Thảo nhấn mạnh, các quy định trong Luật Thủ đô không được phép trái Hiến pháp nhưng phải mạnh hơn các luật khác thì mới tháo gỡ được những vướng mắc đang gặp phải.
Có thể áp dụng tùy địa bàn
Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu băn khoăn là việc áp dụng Luật Thủ đô cho các khu vực trên địa bàn Hà Nội sẽ như thế nào. Trong cơ chế đặc thù đó có những quy định sẽ rất thoáng nhưng cũng có nhiều nội dung hết sức chặt chẽ như đề xuất về việc hạn chế phương tiện cá nhân, tăng mức xử phạt ở một số lĩnh vực...
Theo một số đại biểu, những đề xuất trên nếu được thực hiện cũng chỉ phù hợp với các địa phương thuộc Hà Nội cũ, vì các khu vực mới được mở rộng chưa có ưu thế đó. Ông Kiều Đình Thụ cho rằng cơ chế đặc thù trong Luật Thủ đô có thể chưa áp dụng được ở các khu vực mới sát nhập, vì thế cần nghiên cứu sao cho phù hợp với thực tế.
Ông Lê Thành Long, Vụ trưởng Vụ Các vấn đề chung về xây dựng pháp luật - Bộ Tư pháp, đề nghị nên giao HĐND TP quyền quyết định cho áp dụng luật tại các khu vực cụ thể trên cơ sở xem xét tình hình thực tế và tốc độ đô thị hóa.
Bộ trưởng Hà Hùng Cường lưu ý: Luật Thủ đô không nên đi quá sâu vào cơ chế xin-cho mà phải đề cập đến chính sách chung trong việc xây dựng và phát triển thủ đô. Trong đó phải bao gồm tất cả lĩnh vực như hệ thống chính trị, quy hoạch, xây dựng, quản lý đô thị, văn hóa…
Ý KIẾN BẠN ĐỌC
Độc giả ĐẶNG XUÂN TẤN (E-mail: contact...@winpas.com.vn):
Rất là ích kỷ nếu Hà Nội, TP.HCM đòi có cơ chế riêng. Hiện tại sự ưu ái phát triển không đồng đều đã là quá mức.
Độc giả NGUYỄN NGHĨA (Hà Nội, e-mail: elnino_...@yahoo.com):
Thấy không ổn rồi vì giá ôtô ở Việt Nam đắt như thế thì cấm xe máy làm sao được.
Độc giả LƯƠNG MINH TRÍ (quận 6, TP.HCM, e-mail: kiwi_...@yahoo.com):
Hãy xã hội hóa đầu tư kinh doanh xe buýt, kêu gọi lập dự án đầu tư khả thi, định giá trị còn lại của xe hai bánh để mua lại xe của dân bằng cách quy đổi trị giá còn lại của xe thành vé xe buýt tháng để dân sử dụng, tránh lãng phí tiền của của dân. Giả sử trên đường vắng bóng xe máy như ở Hàn Quốc, Singapore, Bắc Kinh thì các yếu kém hiện tại của xe buýt sẽ không còn. Không còn cảnh trên xe thì trống gần 40-50 chỗ trong khi người dân phải chạy xe 2 bánh đưa rước con cái đầy dưới đường ngay trước mũi xe buýt trống không.
Việc hạn chế xe cá nhân phải được xem là nhiệm vụ hàng đầu của chính quyền các TP lớn, đặc biệt là TP.HCM và Hà Nội. Chính quyền TP phải coi đây là một cuộc cách mạng về giao thông, giải phóng đường phố khỏi hình ảnh chiếc xe 2 bánh lạng lách, lấn đường, phóng nhanh vượt ẩu, xả khói ô nhiễm môi trường, thoát khỏi văn hóa tiêu dùng chỉ biết lợi ích cá nhân mà quên đi lợi ích cộng đồng. Mỗi người dân TP phải đồng tâm hiệp lực cùng chính quyền phát triển hình thành hệ thống xe buýt văn minh lịch sự như ở Hàn Quốc, Singapore....
Không có cuộc cách mạng nào mà không có hy sinh mất mát. Ở đây là người dân hy sinh một chút tự do cá nhân, một chút sự tiện lợi trước mắt dể phục vụ cho lợi ích của cộng đồng, của chính người dân và con cháu của TP trong tương lai.
Việc phát triển xe buýt và dẹp đi phương tiện di chuyển cá nhân đòi hỏi phải được sự đồng thuận và có giải pháp để 3 bên tham gia giao thông là nhà nước, người dân và nhà xe cùng có lợi.
Độc giả QUỲNH ANH (quận Cầu Giấy, Hà Nội, e-mail: eltec...@gmail.com):
Theo tôi không thể lấy ví dụ Bắc Kinh. Làm như Bắc Kinh là hạn chế quyền công dân. Hơn nữa không nên dùng biện pháp "không quản lý được thì cấm".
Độc giả NGUYEN MINH HOANG (quận 8, TP.HCM, e-mail: hoangminhng...@hotmail.com):
Cả TP bị tê liệt, vất vả, tốn kém để quản lý khi có quá nhiều xe ôtô đậu bừa bãi làm TP chật hẹp thêm. Cả triệu xe bị kẹt thì tốn nhiều năng lượng thêm, thiệt hại kinh tế cho mọi người.
Các chuyên gia quốc tế có khuyến khích Việt Nam tập trung đầu tư lâu dài vào vận tải hành khách công cộng như xe buýt, đường sắt. Tìm những phương án kinh tế để thu hút người dân đi xa hoặc ở ngoại ô xa vào TP bằng phương tiện công cộng như Hàn Quốc, Nhật Bản, Cuba… thay vì loay hoay tốn kém vô ích để quản lý cả triệu cá nhân lái xe không đồng bộ mà không có kết quả gì nhiều.
Độc giả LÊ TRUNG SƠN (e-mail: letrung...@yahoo.com):
Cấm sử dụng xe gắn máy là hạn chế quyền công dân của người nghèo, bởi vì nếu giàu mua nổi xe ôtô thì thì vẫn được sử dụng xe cá nhân, dù có phải nộp phí lưu hành đặc biệt đi nữa.
Độc giả A. NAM (TP.HCM, e-mail: pep...@yahoo.com):
Cấm xe máy như Bắc Kinh ư? Được thôi nhưng nước ta liệu có tổ chức được hệ thống xe bus và xe điện ngầm như họ không?
Độc giả LÊ NGỌC DUY (phường 12, quận Gò Vấp, TP.HCM, e-mail: davis...@yahoo.com.vn):
Muốn giống Bắc Kinh thì cần phải xây dựng các tuyến đường sắt đô thị, đường tàu điện ngầm, metro tại các cửa ngõ vào trung tâm thành phố. Bên cạnh đó xây dựng các bãi gửi xe máy có mái che thật lớn, mục đích bắt buộc tất cả phải gửi xe máy nếu muốn vào thành phố. Giá giữ xe theo quy định, có cảnh sát giao thông túc trực tại các cữa ngõ vào thành phố, ai không gửi thì bắt quay lại. Ngoài ra, giá vé đi các tuyến đường sắt, metro... phải rẻ phù hợp cho mọi người từ bình dân tới giàu có.
Độc giả NGUYỄN VĂN THẮM (quận Gò Vấp, TP.HCM, e-mail: nguyentham...@yahoo.com):
Việc đi lại của người dân hình thành theo quy luật tự nhiên của một đô thị gắn liền với mật độ dân cư. Nếu cấm đi xe gắn máy thì cần phải tổ chức lại khu dân cư tương đối độc lập với các dịch vụ tối thiểu để người dân không phải di chuyển bằng phương tiện cá nhân nữa. Việc tổ chức khu dân cư như vậy nhà nước ta rất khó làm nỗi. Giống như xây lại một thành phố như TP Thượng Hải với quy hoạch khu nào làm việc, sinh hoạt và quy định phương tiện đi lại hợp lý thì tự nó sẽ không còn tình trạng kẹt xe nữa.
Mọi thứ đều tự nó bảo hòa, xe cộ cũng vậy. Ta chỉ nên làm tốt công việc hướng dẫn giao thông, mở rộng một số đoạn đường bị thu hẹp không hợp lý, phân tuyến cho phù hợp...
Độc giả LELONG (phường Quyết Thắng, TP Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai, e-mail: luonglong...@ymail.com):
Nên đầu tư giải qyết triệt để các vấn đề liên quan đến nạ kẹt xe. Ví dụ như mở thêm đường, cầu vượt, giải tỏa nạn lấn chiếm lòng lề đường, tăng cường thêm nhiều cảnh sát giao thông... thì sẽ giảm kẹt xe được nhiều lắm.
Độc giả KHOA TIEN SINH (quận Thanh Xuân, Hà Nội, e-mail: nhk...@yahoo.com):
Vấn đề là Bắc Kinh có tàu điện ngầm, hệ thống giao thông tốt hơn ở ta.
Độc giả NGUYỄN VĂN THÀNH (e-mail: thanhca_...@yahoo.com):
Có vẻ như dân làm kẹt xe còn cơ quan quản lý hình như vô can.
Độc giả LE MINH TUAN (phường 12, quận 6, TP.HCM):
Cấm xe máy chạy trong thành phố thì xe công cộng phải miễn phí cho dân đi lại dễ dàng. Đảm bảo các tuyến đường xe công cộng phải hoạt động liên tục trong thời gian cấm, nhà nước phải bao cấp 100% xe công cộng thì mới khả thi.
THÀNH VĂN
