Nội dung trọng tâm tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng là thảo luận, bầu Ban Chấp hành Trung ương khóa mới và thông qua nhiều vấn đề quan trọng. Trong đó, công tác nhân sự được xác định là “đặc biệt hệ trọng”, “then chốt của then chốt”.
Trao đổi với báo Pháp Luật TP.HCM, TS Vũ Trung Kiên, Phó Trưởng khoa Xây dựng Đảng Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh khu vực II, khẳng định việc lựa chọn được đội ngũ cán bộ cấp chiến lược có khả năng hoạch định, thực hiện hiệu quả các quyết sách là vấn đề mang tính quyết định đến sự thành công của Đại hội XIV cũng như sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Lãnh đạo chủ chốt các cấp có vị trí, vai trò quyết định
. Phóng viên: Thưa ông, trải qua nhiều chặng đường phát triển, có thể khẳng định đội ngũ cán bộ, đảng viên vẫn luôn là nhân tố then chốt của mọi công việc?
+ TS Vũ Trung Kiên: Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “Muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém”. Như vậy, có thể thấy cán bộ là vấn đề trọng yếu liên quan đến sự vững mạnh của Đảng, là một bộ phận chủ yếu hợp thành và có tính chất quyết định thắng lợi trong toàn bộ sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc. Và trong bối cảnh mới, chúng ta cũng đang rất cần một đội ngũ cán bộ đủ tài đức để xây dựng đất nước.
Trong suốt quá trình lãnh đạo, Đảng ta luôn khẳng định: “Cán bộ là nhân tố quyết định thành bại của cách mạng". Công tác cán bộ được xem là “then chốt của then chốt”, bởi xây dựng được đội ngũ cán bộ các cấp có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ, thích ứng với môi trường quốc tế không chỉ là nhiệm vụ trọng tâm mà còn là công việc hệ trọng, lâu dài của Đảng.
Đầu tư cho công tác cán bộ đồng nghĩa với đầu tư cho phát triển bền vững. Và điều này luôn đúng dù ở bất kỳ thời điểm nào.
Đại hội Đảng XIV tới đây, ngoài vấn đề xây dựng văn kiện về chính trị, tư tưởng, đường lối phát triển kinh tế - xã hội, chính sách quốc phòng, an ninh, ngoại giao thì có một vấn đề hết sức quan trọng đó là khâu tổ chức, nhân sự, con người. Cách mạng là sự nghiệp của Nhân dân nhưng người lãnh đạo chủ chốt của các cấp cũng có vị trí, vai trò quyết định đến sự tồn vong của Đảng và của chế độ.
Đào tạo nguồn nhân lực - trọng tâm của công tác cán bộ
. Vậy những trọng tâm công tác mà nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng đã đề ra là gì, thưa ông?
+ Đại hội XIII của Đảng xác định nhiệm vụ trọng tâm là tập trung đào tạo, bồi dưỡng và rèn luyện cán bộ các cấp, đặc biệt là đội ngũ cấp chiến lược và người đứng đầu. Đội ngũ này bảo đảm có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, thật sự ngang tầm nhiệm vụ. Đồng thời, phải phát huy mạnh mẽ vai trò nêu gương, tinh thần trách nhiệm của lãnh đạo chủ chốt.
Đại hội cũng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế và hệ thống quy định về công tác cán bộ, bao gồm tiêu chuẩn chức danh, tiêu chí đánh giá, cơ chế quản lý và giám sát. Trong đó, xây dựng cơ chế rõ ràng về thẩm quyền, trách nhiệm của người đứng đầu; kiên quyết thực hiện kiểm soát quyền lực, chống chạy chức, chạy quyền. Đồng thời, xử lý nghiêm minh, đồng bộ về kỷ luật Đảng, kỷ luật hành chính và chế tài pháp luật với cán bộ vi phạm, kể cả đã chuyển công tác hay nghỉ hưu.
Song song đó là yêu cầu hoàn thiện cơ chế, chính sách để khuyến khích cán bộ cống hiến, đổi mới và sáng tạo, coi trọng bảo vệ cán bộ, bảo vệ chính trị nội bộ, kiên quyết chống bè phái, “lợi ích nhóm” và xuyên tạc gây chia rẽ.
Với tinh thần nêu trên, Đảng chủ trương xây dựng thế hệ cán bộ có đủ “7 dám”, từ dám nghĩ, dám làm đến dám chịu trách nhiệm và hành động vì lợi ích chung.
Hội nghị Trung ương 10 khóa XIII xác định ba đột phá chiến lược trong giai đoạn phát triển mới, gồm hoàn thiện thể chế; phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao; xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại. Trong đó, Trung ương đặc biệt nhấn mạnh đến đột phá về nguồn nhân lực, coi đây là yếu tố quyết định mà trọng tâm là công tác cán bộ.
Đội ngũ cán bộ đã dần trưởng thành
. Vậy ông đánh giá như thế nào về chất lượng thực thi công vụ và năng lực của đội ngũ qua các kỳ đại hội mà gần nhất là Đại hội XIII?
+ Từ đầu nhiệm kỳ Đại hội XIII tới nay, có thể thấy đội ngũ cán bộ đã dần trưởng thành và đảm đương được khối lượng công việc đồ sộ, nhất là ở thời điểm sáp nhập đơn vị hành chính, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Chất lượng thực thi công vụ dần cải tiến, hướng đến phục vụ người dân với môi trường hành chính chuyên nghiệp, hiện đại. Năng lực cán bộ dần được nâng lên để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ mới…
Dù vậy, cũng trong nhiệm kỳ này, Đảng đã xử lý kỷ luật rất nhiều cán bộ, trong đó có cả những người giữ các cương vị lãnh đạo rất cao của Đảng và Nhà nước. Việc này chính là khẳng định lời hứa của Đảng cầm quyền trước Nhân dân rằng không có vùng cấm, không có ngoại lệ trong xử lý cán bộ, đảng viên vi phạm.
Các văn bản của Đảng đã nhiều lần khẳng định kiên quyết không để lọt những người không xứng đáng, những người chạy chức, chạy quyền vào đội ngũ cán bộ cấp chiến lược. Không để lọt vào cấp ủy khóa mới những người vi phạm kỷ luật của Đảng, pháp luật của Nhà nước; vi phạm tiêu chuẩn chính trị, những điều đảng viên không được làm; kê khai tài sản, thu nhập không trung thực, có biểu hiện giàu nhanh, nhiều tài sản mà không giải trình rõ được nguồn gốc…
Điều này cho thấy sự quyết liệt của Đảng ta trong việc siết kỷ cương, kỷ luật của cán bộ, đề cao việc giữ gìn đạo đức cán bộ… Và kết quả công tác là thước đo đầu tiên và quan trọng nhất để đánh giá năng lực của chính cán bộ.
Có kế hoạch xây dựng đội ngũ cán bộ bài bản
. Cả nước đã và đang vận hành, hoàn thiện dần việc xây dựng một bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Để tạo đột phá trong phát triển kinh tế - xã hội cũng cần xây dựng đội ngũ cán bộ một cách bài bản?
+ Điều dễ thấy nhất là sau sắp xếp, tinh gọn bộ máy, công việc của cán bộ cũng nhiều và phức tạp hơn. Việc này đặt ra yêu cầu cấp thiết là cần có những đào tạo để cán bộ thích ứng với bối cảnh mới, với đầy đủ kỹ năng phục vụ cho công việc.
Kể từ khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tình trạng chung của các địa phương là “vừa thừa vừa thiếu”, đặc biệt là thiếu cán bộ có năng lực chuyên sâu. Vì vậy, yêu cầu cấp bách hiện nay là xây dựng đội ngũ lãnh đạo địa phương các cấp dựa trên tinh thần “vì việc chọn người”, có sự đánh giá, sàng lọc kỹ lưỡng để không chỉ “gọn” mà còn phải “tinh”. Và dựa vào đó để bố trí cán bộ đúng, trúng.
Chúng ta cũng cần chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ cấp chiến lược có khả năng hoạch định, triển khai, thực hiện có hiệu quả các quyết sách. Cấp cơ sở thì phải được nâng tầm lên, chuyển sang tư duy phục vụ với tinh thần, trách nhiệm cao; luôn linh hoạt trong xử lý, giải quyết vấn đề phù hợp với địa phương mình quản lý.
Tôi cho rằng điều quan trọng là tạo điều kiện tối đa để đội ngũ có cơ hội học hỏi, mở mang kỹ năng lẫn kiến thức, tiếp cận với công nghệ… Đây là yêu cầu cấp thiết bởi người dân đang chờ một tinh thần hành động quyết liệt, một đội ngũ có năng lực, luôn chủ động, sáng tạo và đủ bản lĩnh.
. Xin cảm ơn ông.
SỔ TAY
3 đòi hỏi quan trọng với đội ngũ cán bộ các cấp
Xuyên suốt quá trình cách mạng, đội ngũ cán bộ có vai trò quyết định thể hiện trên ba phương diện. Trước hết, họ là lực lượng hoạch định và tổ chức thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Một chủ trương đúng nếu không có cán bộ giỏi tổ chức thực hiện thì cũng khó đi vào cuộc sống.
Thực tiễn cho thấy địa phương nào xây dựng được đội ngũ cán bộ có năng lực tốt, tâm huyết, sáng tạo thì phát triển kinh tế - xã hội luôn tốt hơn, bền vững hơn, mô hình quản lý công có nhiều đổi mới. Ngược lại, nơi nào cán bộ yếu kém, bảo thủ, trì trệ thì nơi đó khó có bước đột phá.
Thứ hai, cán bộ là nhân tố quyết định, tạo nên sự ổn định chính trị và củng cố niềm tin của Nhân dân. Niềm tin được vun đắp qua những hành động gương mẫu và thái độ tận tụy của từng cán bộ đối với công việc, đối với Nhân dân. Một cán bộ cấp cơ sở tận tụy, gần dân cũng có thể làm thay đổi diện mạo một thôn, xã.
Thứ ba, cán bộ là nguồn lực quan trọng nhất cho đổi mới sáng tạo, phát triển đất nước. Trong kỷ nguyên toàn cầu hóa, Việt Nam cần có đội ngũ cán bộ vừa có bản lĩnh chính trị vững vàng, am hiểu chuyên môn, vừa có kỹ năng làm việc và xử lý các vấn đề quốc tế.
Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2045 trở thành nước phát triển, có thu nhập cao. Khát vọng này đòi hỏi một đội ngũ cán bộ ngang tầm, vừa có bản lĩnh chính trị kiên định, vừa có trình độ chuyên môn sâu, có khả năng làm chủ công nghệ và hội nhập quốc tế.
Bối cảnh mới của Việt Nam được đặc trưng bởi ba xu thế nổi bật, đó là tinh gọn bộ máy với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chuyển đổi số mạnh mẽ và hội nhập quốc tế toàn diện.
Trước hết, việc triển khai mô hình chính quyền hai cấp là bước đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà nước. Song song với đổi mới tổ chức, yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ cán bộ ngày càng cao hơn, bởi thành công của mô hình mới trước hết phụ thuộc vào con người - những người trực tiếp thực thi công vụ.
Cán bộ phải thay đổi căn bản về tư duy, phương thức và trách nhiệm, trong đó mỗi người phải có tư duy hệ thống, khả năng bao quát và điều hành đa lĩnh vực. Đồng thời, rèn luyện kỹ năng phân tích, dự báo, đưa ra quyết sách có tầm nhìn dài hạn, khắc phục lối tư duy nhiệm kỳ, ngắn hạn vốn tồn tại khá phổ biến.
Đặc biệt, mô hình này đòi hỏi cán bộ phải đề cao trách nhiệm giải trình, minh bạch trong mọi quyết định. Đây là sự chuyển biến từ tư duy “xin-cho” sang tư duy “phục vụ - giải trình”, đặt Nhân dân vào vị trí trung tâm của quản trị nhà nước. Năng lực ứng dụng công nghệ số cũng trở thành yêu cầu bắt buộc.
Muốn bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu quả, cán bộ phải thay đổi toàn diện từ tư duy đến hành động, từ phong cách lãnh đạo đến phương pháp quản lý, từ quan liêu sang phục vụ, từ thủ công sang hiện đại.
Trong kỷ nguyên 4.0, cán bộ phải có tư duy số; biết phân tích dữ liệu để ra quyết định khoa học, chính xác và kịp thời; biết ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong quản lý, điều hành, góp phần giảm thủ tục rườm rà, nâng cao hiệu quả bộ máy.
Hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng cũng đặt ra những yêu cầu toàn diện và khắt khe đối với đội ngũ cán bộ các cấp ở Việt Nam. Cán bộ phải có trình độ chuyên môn, am hiểu luật pháp và thông lệ quốc tế, thành thạo ngoại ngữ và kỹ năng đàm phán. Đội ngũ này phải đủ khả năng tham mưu chính sách và trực tiếp tham gia xử lý các vấn đề quốc tế, nhất là trong các lĩnh vực kinh tế, thương mại, ngoại giao, quốc phòng - an ninh…
TS NGUYỄN THỊ THANH NHÀN, Vụ trưởng Vụ Các trường chính trị, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
