Chủ tịch Cao Bằng nhận cả tỷ đồng quà biếu rồi chi tiêu cho từ thiện, bí thư Cà Mau công khai cả trăm triệu đồng “chạy chức”... Những cách hành xử trước việc nhận hay không nhận quà của những người có chức quyền vẫn chưa theo một chuẩn mực duy lý. Mặc dù Chính phủ đã có hẳn Quy chế quà biếu, tặng song những quy định này dường như vẫn chưa được triển khai sâu rộng để dẫn đến những cách hành xử lúng túng, gây nhiều hệ lụy. Pháp Luật TP.HCM mở diễn đàn Ứng xử với quà biếu, mở đầu bằng bài phỏng vấn Tổng Thanh tra Chính phủ Trần Văn Truyền. chúng tôi trân trọng đón nhận ý kiến tham gia góp ý của bạn đọc.
Qua hai vụ việc ở Cao Bằng và Cà Mau cho thấy các quan chức lãnh đạo đều tỏ ra lúng túng khi xử lý, quà biếu, kể cả tiền “chạy chức”. Trao đổi với Pháp Luật TP.HCM bên hành lang kỳ họp Quốc hội, Tổng Thanh tra Chính phủ (CP) Trần Văn Truyền nói: “Quy chế quà biếu, tặng CP ban hành đã quy định rõ trường hợp nào, giá trị bao nhiêu thì được nhận, khi nào phải trả lại hoặc đã nhận thì giao lại quản lý thế nào... Tuy nhiên, thực tế anh em xử lý không chuẩn. Theo quy định phải trả lại thì anh lại nhận, rồi đưa về nộp cơ quan, hay báo cáo chỗ này, chỗ kia gây phức tạp”.
Không có quy định được dùng quà tặng làm từ thiện
. Thưa ông, trường hợp ông Lô Ích Giang, Chủ tịch tỉnh Cao Bằng, nhận quà biếu rồi giao văn phòng UBND quản lý, chi tiêu từ thiện là đúng hay sai?
+ Việc này cơ quan kiểm tra đang làm. Nhưng theo tôi biết thì CP không có quy định nào về việc được nhận quà biếu để chi dùng như chính sách xã hội. Tuy nhiên, trong quan hệ tình nghĩa bình thường, giá trị quà tặng cũng bình thường thì không nên đánh giá, quy kết thái quá. Chẳng hạn các bạn tới nhà tôi chơi nhân chuyến công tác, có chút quà thì có gì phải từ chối, nhất là quan hệ giữa chúng ta không liên quan gì tới công việc. Còn người ta là đối tượng của mình thì dứt khoát một xu quà cũng không được nhận, phải xử lý đúng quy định.
. Nhưng nhiều khi ranh giới giữa quà tặng tình cảm với vụ lợi rất mong manh, khó phân biệt?
+ Đương nhiên là khó rạch ròi. Cho nên người được tặng phải hiểu đối tượng mình đang tiếp xúc là ai, việc tặng quà có bình thường không. Chứ biết là bất thường rồi mà vẫn nhận thì sai, rồi lại thông báo ra ngoài như ở Cà Mau thì rất phức tạp. Tuyên bố 100 triệu đồng là tiền “chạy chức” mà vẫn nhận, rồi lại không chỉ rõ là ai thì rất bức xúc. Nhưng khó xử nhất hiện nay là nhiều trường hợp có nhận mà không nói ra.
. Kinh nghiệm ứng xử của ông thế nào?
+ Ai đến chơi để lại quà kèm theo tiền thì tôi sẽ kêu họ lại, bảo cầm về: “Anh đến nhà tôi chưa đặt ra yêu cầu gì nhưng đưa quà tiền thế là không được. Cảnh báo anh không được làm thế”. Những trường hợp như vậy, người ta đều xin lỗi, nhận lại. Nếu người ta đã cố tình không chịu thì mình phải lập biên bản, báo cáo cơ quan chức năng xem xét.
Tất nhiên ứng xử vậy rất khó. Chú đến chơi, cho tôi quà chưa rõ mục đích gì mà tôi quay lại xạc chú, lập biên bản thì thật tình không nỡ. Cho nên hay nhất là khuyên người ta cầm về. Nhiều lúc anh em đến tôi chơi cho này nọ biếu bà mẹ tôi ở quê, tôi nói thẳng là mấy ông thương tôi thì không nên làm vậy. Dùng tiền quan hệ với nhau, mai mốt không vướng chuyện này cũng dính việc khác. Có người bảo anh làm vậy em rất áy náy, tôi bảo “mất lòng trước, được lòng sau”.
Nhận quà rồi nộp lại vẫn sai
. Vậy thì hai trường hợp lãnh đạo Cao Bằng và Cà Mau nhận quà tặng rồi nói ra công khai là đáng khen hay đáng chê?
+ Đúng hay sai thì chỉ là có hay không nhận. Chứ còn cầm quà của người ta rồi đem ra báo cáo tổ chức không đúng quy định thì đáng phê bình.
Ở đây cần phân biệt hai trường hợp. Thứ nhất là đúng nghĩa quà tặng, không có động cơ vụ lợi hoặc khó xác định động cơ, mà từ chối không được. Lúc đó anh nhận quà, báo cáo cơ quan có thẩm quyền để xử lý quà tặng. Thứ hai, đã rõ mục đích tặng tiền để “chạy chức” rồi mà vẫn nhận thì cho dù có nộp lại vẫn sai.
Chuyện anh Võ Thanh Bình - Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau rắc rối vì cách xử lý của anh ấy. Theo báo chí thì anh Bình nói trước Thường vụ 100 triệu đồng nộp lại là “chạy chức” và nếu chịu nhận thì tiền còn lên đến cả tỷ đồng. Điều này làm nảy sinh những nghi ngờ là người ta biết lãnh đạo ở đây chịu chạy thì mới chạy hoặc cán bộ ở đây toàn là “chạy chức”...
. Qua hai trường hợp này cho thấy cách hành xử trước việc quà cáp, tiền bạc biếu xén rất khác nhau. Phải chăng quan chức vẫn chưa có chuẩn mực thống nhất trong việc nhận quà, tặng quà?
+ Quy chế quà biếu, tặng có rồi chứ. Chưa kể bài học nhãn tiền anh Quách Lê Thanh trước đây, nhận tiền rồi nộp lại không đúng nơi quy định phải giải trình vất vả, mất bao uy tín. Cho nên theo tôi, nếu thấy biếu xén không bình thường, hãy nhất quyết tỏ thái độ. Có thể không nhất thiết xử lý bằng pháp luật, song cần cảnh cáo mức nào đó để người ta thấy không thể dùng tiền bạc mua chuộc. Còn nhận tiền rồi đem nộp thì người ta vẫn hiểu rằng vậy là chấp nhận tiền của mình rồi.
. Trung ương nên mở lớp tập huấn ứng xử nhận quà, tặng quà cho lãnh đạo các cấp. Ông nghĩ sao về đề xuất này?
+ Ban chỉ đạo trung ương về phòng, chống tham nhũng mới có quyền quyết định.
. Xin cảm ơn ông!
NGHĨA NHÂN thực hiện
