Sau một năm 2025 đầy biến động, bước sang năm 2026, giới phân tích đang có những đánh giá rất lạc quan về sự ổn định của tiền đồng.
Nhìn lại những đợt sóng năm 2025
Năm 2025, thị trường ngoại hối đã trải qua những đợt sóng lớn khi tỉ giá trên thị trường tự do lẫn liên ngân hàng đã có thời điểm rơi vào tình trạng "căng như dây đàn".
Tiến sĩ Hồ Sỹ Hòa, Giám đốc nghiên cứu và tư vấn đầu tư Công ty Chứng khoán DNSE đánh giá điểm đáng chú ý đầu tiên gây sức ép lên tỉ giá trong năm 2025 là sự lệch pha giữa sức mạnh đồng USD toàn cầu và tỉ giá USD/VND tại Việt Nam. Dù chỉ số USD Index (DXY) nhìn chung có xu hướng giảm trong phần lớn năm 2025, tỉ giá USD/VND vẫn liên tục leo thang, chỉ mới hạ nhiệt nhẹ từ cuối tháng 11 khi các số liệu kinh tế Mỹ kém khả quan khiến DXY phục hồi.
Một nhân tố quan trọng khác tác động đến năm 2025 là biến số giá vàng và áp lực nhập khẩu. Mức chênh lệch giá vàng giữa thế giới và Việt Nam có những thời điểm lên tới 20 triệu đồng/lượng, kích hoạt làn sóng nhập lậu vàng để ăn chênh lệch, từ đó đẩy nhu cầu gom USD trên thị trường tự do tăng vọt.
Bên cạnh đó, dù trên sổ sách, Việt Nam ghi nhận thặng dư thương mại lớn (khoảng 20 tỉ USD) với đóng góp khổng lồ 41 tỉ USD từ khối FDI, nhưng hệ thống ngân hàng vẫn rơi vào tình trạng thiếu hụt ngoại tệ...
Bổ sung cho góc nhìn này, ông Trần Ngọc Báu, CEO Wigroup nhấn mạnh trong năm vừa qua, khi đồng USD suy yếu khoảng 8% so với rổ tiền tệ toàn cầu thì tiền đồng lại tiếp tục mất giá thêm gần 4% so với chính đồng USD.
Điều này tạo ra một tác động kép. Một mặt, nó hỗ trợ tích cực cho xuất khẩu khi hàng hóa Việt Nam trở nên rẻ hơn; mặt khác, lại tạo áp lực lớn lên lạm phát do chi phí nhập khẩu đầu vào tăng cao.
Kỳ vọng sự ổn định mới
Tuy nhiên, bước sang năm 2026, triển vọng tỉ giá được dự báo sẽ có phần dịu bớt áp lực nhờ sự cộng hưởng của nhiều yếu tố vĩ mô thuận lợi.
Theo các chuyên gia phân tích Quỹ Dragon Capital, tỉ giá USD/VND liên ngân hàng hiện duy trì ổn định quanh mức 26.300 đồng. Đà ổn định này được củng cố bởi sự suy yếu của đồng USD khi Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) bước vào chu kỳ hạ lãi suất, kết hợp với kỳ vọng dòng vốn FII quay trở lại nhờ triển vọng nâng hạng FTSE.
Nỗ lực siết chặt quản lý dòng vốn ra đối với các hoạt động đầu cơ vàng, tiền điện tử và dòng vốn FDI bền vững khoảng 30 tỉ USD mỗi năm đang tạo nền tảng vững chắc cho tỉ giá trong trung hạn.
Tiến sĩ Hồ Sỹ Hòa nhận định nếu Chính phủ thực hiện thành công mục tiêu thu hẹp khoảng cách giá vàng trong năm 2026, áp lực "đô hóa" sẽ giảm bớt, tạo dư địa ổn định. Dù vẫn còn áp lực nợ vay để thanh toán nợ quốc tế trong bối cảnh cung FDI mới chậm lại nhưng bức tranh tổng thể sẽ bớt căng thẳng hơn.
Ông Trần Ngọc Báu cũng cho rằng áp lực tỉ giá sẽ giảm do các yếu tố tiêu cực ngắn hạn vốn chiếm 60-70% trọng số đang dần được tháo gỡ. Tuy nhiên, vị chuyên gia này cũng lưu ý năng lực nội tại của nền kinh tế chưa thực sự phục hồi mạnh mẽ. Những thay đổi về thể chế và pháp lý cần thời gian để thực sự chuyển mình.
"Việc phải đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng và duy trì dòng tiền rẻ để tạo quán tính tăng trưởng có thể tạo ra mâu thuẫn trực tiếp với mục tiêu ổn định tỉ giá. Do đó, dù tỉ giá năm 2026 dự báo sẽ êm đềm hơn nhờ các yếu tố ngắn hạn dịu bớt nhưng những yếu tố dài hạn chiếm 30-40% trọng số vẫn sẽ là rào cản tâm lý", ông Báu phân tích.
Cũng theo CEO Wigroup, mục tiêu tăng trưởng quyết liệt có thể để lại hệ quả lên mặt bằng giá cả, vì vậy tâm lý phòng vệ với tỉ giá vẫn sẽ hiện hữu như một bài toán kinh tế cần được giải quyết một cách thận trọng.
Dự báo cán cân thanh toán thặng dư kỷ lục gần 48 tỉ USD
Theo Báo cáo Triển vọng Đầu tư 2026 của Trung tâm phân tích chứng khoán VPBank (VPBankS Research), tỉ giá vẫn là một gam màu trầm trong bức tranh tổng thể năm 2025. Sau nhịp chững lại trong quý đầu năm, tỉ giá USD/VND tăng liên tục, đạt đỉnh 26.550 đồng ngày 26-8-2025 (tăng hơn 4,3% so với đầu năm).
Tuy nhiên, năm 2026, câu chuyện tỉ giá có thể tích cực hơn với dự báo biên độ biến động chỉ ở ngưỡng +-1%. Động lực quan trọng xuất phát từ sự đảo chiều của cán cân thanh toán tổng thể (BOP), với mức thặng dư dự phóng đạt con số chưa từng có là 47,8 tỉ USD.
VPBankS Research cho rằng đây là kết quả cộng hưởng từ môi trường quốc tế lẫn nội tại. Khi Fed bắt đầu chu kỳ cắt giảm lãi suất từ cuối năm 2025, chênh lệch lãi suất giữa tiền đồng và USD chuyển sang trạng thái dương, triệt tiêu áp lực rút vốn.
Trên nền tảng vĩ mô đó, dòng vốn đầu tư gián tiếp (FII) được dự báo sẽ có màn "quay xe" với giá trị mua ròng ước tính khoảng 3 tỉ USD. Song song đó, dòng vốn đầu tư trực tiếp (FDI) thực hiện vẫn duy trì đà tăng trưởng 6%.
