Sự ổn định này là kết quả của sự phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt từ Ngân hàng Nhà nước và các biện pháp bình ổn thị trường vĩ mô quyết liệt từ Chính phủ.
Sự hài hòa của lãi suất
Gần đây, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) liên tiếp ban hành các Công văn số 3972 và số 4190 nhằm chấn chỉnh thị trường, yêu cầu các ngân hàng thương mại thực hiện nghiêm túc chủ trương giảm lãi suất tiền gửi đặc biệt là kỳ hạn từ 6 tháng trở lên và lãi suất cho vay.
NHNN khẳng định tiếp tục duy trì nguyên các mức lãi suất điều hành, sẵn sàng hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống ngân hàng, đồng thời kết hợp chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ với công tác thanh tra, giám sát để đảm bảo an ninh thị trường vĩ mô.
Ngày 30-5, các ngân hàng thương mại nhà nước đang đưa lãi suất tiền gửi 6 tháng với mức từ 3,5-4%, các ngân hàng thương mại cổ phần dao động xung quanh vùng 5%.
Các chuyên gia phân tích Công ty Chứng khoán SSI nhận định NHNN tiếp tục khẳng định lập trường linh hoạt, giữ nguyên lãi suất điều hành nhưng chủ động sử dụng các công cụ thị trường mở, can thiệp ngoại hối và điều hành tỉ giá nhằm hỗ trợ thanh khoản và neo kỳ vọng mục tiêu CPI năm 2026 khoảng 4,5%.
Bà Vũ Ngọc Linh, Giám đốc bộ phận Phân tích và Nghiên cứu thị trường của Tập đoàn VinaCapital cho biết ở thị trường trong nước, lãi suất gần đây đã có xu hướng tăng nhanh và tăng mạnh trong một thời gian ngắn.
Cụ thể, lãi suất tiết kiệm kỳ hạn 12 tháng đã tăng từ khoảng 5% lên 6%, thậm chí đối với một số ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân quy mô nhỏ, mức lãi suất này có thể tăng cao lên tới 8-9%.
Nguyên nhân của sự sụt giảm thanh khoản và đà tăng lãi suất này xuất phát từ việc tăng trưởng tín dụng tại Việt Nam đã diễn ra khá mạnh mẽ trong vòng 2-3 năm trở lại đây. Trong khi đó, lãi suất tiền gửi đầu vào lại được duy trì ở mức thấp trong một thời gian dài, khiến tốc độ huy động tiền gửi không theo kịp tốc độ tăng trưởng của dòng vốn tín dụng ra nền kinh tế. Sự lệch pha này đã trực tiếp tạo nên áp lực thanh khoản lên hệ thống ngân hàng, buộc các nhà băng phải chủ động tăng lãi suất huy động trở lại nhằm thu hút nguồn tiền gửi từ dân cư và tổ chức.
"Điều quan trọng hơn là thị trường cần nhìn nhận thực tế rằng nền kinh tế không thể duy trì mãi trong một môi trường lãi suất thấp như giai đoạn vừa qua, mà dòng vốn phải dịch chuyển dần về một trạng thái cân bằng và hài hòa hơn. Với mức lạm phát mục tiêu của Việt Nam hiện nay dao động trong khoảng từ 4-5%, việc duy trì mặt bằng lãi suất tiền gửi ở mức 6-7% được xem là hợp lý để đảm bảo mức lãi suất thực dương cho người gửi tiền, đồng thời vừa đủ để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong dài hạn. Bên cạnh đó, Chính phủ cũng đang nỗ lực điều tiết mặt bằng lãi suất thông qua các công cụ điều hành linh hoạt nhằm giữ lạm phát trong tầm kiểm soát. Nhìn xuyên qua những khó khăn và thách thức mang tính ngắn hạn này, những thế mạnh tiềm năng đặc biệt của Việt Nam vẫn đang định hình rõ nét ở phía trước, khi quốc gia tiếp tục phát triển mạnh mẽ về cơ sở hạ tầng và từng bước khẳng định vai trò là một cầu nối kinh tế quan trọng của thế giới", bà Vũ Ngọc Linh nói.
Theo SSI, NHNN duy trì mục tiêu tăng trưởng tín dụng khoảng 15% cho năm 2026, ưu tiên lĩnh vực sản xuất, hạ tầng và các ngành ưu tiên, đồng thời siết chặt kiểm soát đối với tín dụng bất động sản. Điều này củng cố sự phân công vai trò rõ ràng trong chính sách: tài khóa đóng vai trò tạo tăng trưởng, trong khi tiền tệ tập trung ổn định thanh khoản và lạm phát.
Bất kỳ nới lỏng nào trong tương lai nhiều khả năng sẽ có tính chọn lọc và có lộ trình, thông qua các kênh tái cấp vốn cho hạ tầng và nhà ở, điều chỉnh quy định có mục tiêu và hỗ trợ thanh khoản linh hoạt, thay vì cắt giảm lãi suất trên diện rộng.
Tỉ giá vẫn duy trì sự ổn định
Theo ông Trần Ngọc Báu, CEO Công ty Dữ liệu kinh tế tài chính WiGroup, năng lực điều hành kinh tế vĩ mô trong 5 tháng đầu năm 2026 vẫn được đánh giá rất cao, đặc biệt khi Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng lớn từ biến động giá dầu do cuộc xung đột tại khu vực Trung Đông.
Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của cơ quan quản lý, nguồn cung và giá cả xăng dầu trong nước đã được giữ ổn định tốt hơn rất nhiều so với mặt bằng chung của thị trường toàn cầu. Điều này giúp kiểm soát lạm phát và ổn định hoạt động kinh tế vượt qua những dự báo tiêu cực trước đó.
Sự phối hợp đồng bộ này cũng được thể hiện qua việc ổn định tỉ giá chính thức tại các ngân hàng thương mại với mức biến động gần như không thay đổi từ đầu năm đến nay. Trong khi đó, đồng tiền của nhiều quốc gia khác trong khu vực đã mất giá 5-7% dưới áp lực của đồng đô la Mỹ toàn cầu.
"Nhìn chung, nền kinh tế Việt Nam tuy đã xuất hiện những nốt trầm và áp lực này sẽ còn tiếp tục đè nặng trong quý II cũng như quý III-2026. Tuy nhiên, năng lực điều hành kiểm soát giá cả và neo giữ tỉ giá ổn định trong các tháng đầu năm là bệ đỡ quan trọng để kỳ vọng hệ thống điều hành vĩ mô sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả. Qua đó, giúp nền kinh tế vượt qua giai đoạn thách thức phía trước", ông Báu đánh giá.
Ông Nguyễn Hoàng Linh, Kinh tế trưởng VCBF nhìn nhận đối với thị trường ngoại hối, tỉ giá chính thức từ đầu năm đến nay diễn biến khá ổn định khi không có nhiều thay đổi nếu so sánh thời điểm năm trước. Thậm chí nếu tính từ tháng 9-2025, thời điểm Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) bắt đầu hạ lãi suất trở lại, cho đến trước khi cuộc xung đột nổ ra, đồng Việt Nam thực tế đã tăng giá hơn 1,5% so với đô la Mỹ.
Tuy nhiên, cuộc chiến tại Trung Đông sau đó đã khiến đồng đô la Mỹ mạnh lên trên phạm vi toàn cầu do xu hướng bán tháo các loại tài sản rủi ro để chuyển sang nắm giữ các tài sản an toàn.
Ở thị trường trong nước, tỉ giá tự do lại ghi nhận những biến động rất mạnh trong giai đoạn đầu của cuộc chiến do các hoạt động đầu cơ và tâm lý găm giữ ngoại tệ gia tăng. Mặc dù vậy, sau khi Iran và Mỹ đạt được thỏa thuận quan trọng, tỉ giá tự do đã nhanh chóng hạ nhiệt và hiện tại mức chênh lệch so với tỉ giá chính thức tại các ngân hàng đã không còn quá lớn.
Ông Hoàng Việt Anh, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Chứng khoán LPBank (LPBS) cho biết môi trường tài chính này hoàn toàn khác biệt so với giai đoạn trước năm 2022. Thời điểm đó, Mỹ duy trì chính sách lãi suất gần như bằng 0% suốt một thời gian dài từ năm 2014 đến 2018 và từ năm 2020 đến 2022. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho Việt Nam ổn định tỉ giá với mức mất giá trung bình chỉ khoảng 2-3% mỗi năm.
Việc dịch chuyển sang một môi trường lãi suất mới cao hơn sẽ khiến tỉ giá trong nước khó giữ được mức biến động thấp dưới 3%. Thay vào đó, thị trường có thể phải chấp nhận biên độ mất giá 3-4% mỗi năm như một động thái cơ sở.
Tuy nhiên, thị trường ngoại hối Việt Nam vẫn xuất hiện điểm sáng khi tỉ giá liên ngân hàng giữ được sự ổn định tương đối trong quý I-2026. Tỉ giá tự do thậm chí có sự điều chỉnh tích cực khi giảm mạnh khoảng 4% từ vùng tiệm cận 28.000 đồng/USD xuống còn khoảng 26.300-26.600 đồng. Diễn biến này giúp thu hẹp chênh lệch với thị trường chính thức xuống chỉ còn 2-3%.
Sự hạ nhiệt này một phần nhờ vào việc kiểm soát tốt hơn các hoạt động giao dịch tiền mặt. Đồng thời, nhu cầu tích trữ tài sản của nhà đầu tư đối với vàng và các loại tài sản số cũng giảm bớt khi giá vàng trong nước lùi về quanh vùng 160 triệu đồng/lượng.
"Về cấu trúc vốn dài hạn, có hai yếu tố cốt lõi sẽ tiếp tục tác động mạnh đến tỉ giá và dòng vốn dịch chuyển mà các nhà điều hành cần lưu ý. Bên cạnh mặt bằng lãi suất neo cao của phương Tây, câu chuyện giao dịch kinh doanh chênh lệch lãi suất (carry trade) liên quan đến đồng yên Nhật cũng đang ở giai đoạn bước ngoặt. Dòng vốn từ Nhật Bản vốn được đẩy rất mạnh vào các thị trường mới nổi bao gồm Việt Nam trong những năm qua dựa trên nguồn vốn vay chi phí thấp bằng đồng yên. Tuy nhiên từ năm 2024 đến năm 2026, mỗi khi tỉ giá đồng yên chạm ngưỡng 150-160 yên đổi một đô la Mỹ, Chính phủ Nhật Bản lại tiến hành can thiệp thị trường. Với định hướng quyết liệt của chính quyền mới tại Nhật Bản trong việc ngăn chặn dòng chảy carry trade này, cấu trúc dòng vốn toàn cầu nói chung và dòng vốn đầu tư vào Việt Nam nói riêng chắc chắn sẽ chịu những tác động và dịch chuyển sâu sắc trong thời gian tới", ông Hoàng Việt Anh nói.
Trong năm 2026, tỉ giá USD/VND được dự báo sẽ tăng khoảng 2,5-3%, ghi nhận mức tăng thấp hơn so với mức tăng của năm 2025 là 3,5% tính từ đầu năm nhờ vào sự hỗ trợ tổng hòa từ nhiều yếu tố vĩ mô tích cực.
Đầu tiên là xu hướng hạ nhiệt của chỉ số DXY vào nửa sau năm 2026 khi các cuộc xung đột địa chính trị có dấu hiệu giảm bớt căng thẳng, làm giảm bớt áp lực tăng giá của đồng đô la Mỹ trên phạm vi toàn cầu.
Yếu tố tiếp theo là việc chênh lệch lãi suất giữa VND và USD tiếp tục duy trì trạng thái dương, tạo ra một rào cản tự nhiên hiệu quả chống lại các hoạt động đầu cơ găm giữ ngoại tệ trên thị trường.
Bên cạnh đó, triển vọng nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp trong kỳ đánh giá thị trường chứng khoán vào tháng 9-2026 của FTSE Russell được kỳ vọng sẽ kích hoạt dòng tiền lớn từ các quỹ ETF và các quỹ chủ động quốc tế đổ vào thị trường Việt Nam với quy mô vốn dự kiến dao động trong khoảng từ 3-9 tỉ đô la Mỹ.
Sự phục hồi mạnh mẽ của dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI nhờ làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu trước những căng thẳng thương mại Mỹ Trung, đặc biệt là trong ngành công nghệ cao hiện nằm trong nhóm ưu tiên loại trừ áp thuế từ phía Mỹ, cũng mang lại nguồn cung ngoại tệ dồi dào cho hệ thống. Cuối cùng, sự can thiệp kịp thời và linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước thông qua các biện pháp điều tiết thanh khoản, bán ngoại tệ kỳ hạn, thực hiện hoán đổi ngoại tệ cùng các công cụ bổ trợ khác sẽ đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát các biến động đột xuất và neo giữ sự ổn định cho tỷ giá vĩ mô.
Công ty chứng khoán KBSV
